Premie pieniężne nie podlegają VAT - według kogo?

W niedawno wydanej interpretacji indywidualnej Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie uznał, że premia pieniężna otrzymana za osiągnięcie określonego poziomu zakupów nie podlega opodatkowaniu i nie powinna być dokumentowana fakturą VAT. To jedna z wielu prób rozstrzygnięcia problemu opodatkowania lub nie bonusów, podejmowana przez organy podatkowe.

Spółka prowadząca sprzedaż detaliczną, kupująca towary u wielu różnych dostawców i w związku z tym uzyskująca premie pieniężna za zrealizowany wolumen zakupów, złożyła wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej VAT w zakresie opodatkowania ww. premii pieniężnych.

Premia jest kalkulowana jako odpowiedni procent wartości towarów zakupionych w danym okresie rozliczeniowym (najczęściej rocznym). Nie jest ona związana z konkretną dostawą towarów, ale jest wynikiem wszystkich dostaw dokonanych przez dostawcę w danym okresie rozliczeniowym na rzecz spółki.

Otrzymane premie spółka traktuje jako odpłatne świadczenie usług podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Premia to kwota netto, od której naliczany jest podatek VAT w wysokości 22%, a następnie wystawiana jest faktura VAT.

Niektórzy dostawcy, powołując się na wyroki polskich sądów administracyjnych (w tym wyrok NSA z 6 lutego 2007r. I FSK 94/06), twierdzą, iż premia pieniężna (bonus od obrotu) nie jest świadczeniem usług i nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. W rezultacie chcą wystawiać na spółkę noty uznaniowe lub żądają, by spółka wystawiała noty obciążeniowe.

Spółka podpisywała z dostawcami zazwyczaj dwie odrębne umowy. Pierwsza z nich regulowała kwestie handlowe związane z zakupem towarów handlowych. Druga stanowiła umowę o świadczenie usług marketingowych i regulowała kwestie dotyczące działań mających na celu zintensyfikowanie sprzedaży towarów poprzez różnego rodzaju akcje marketingowe i promocyjne oraz bonusu od obrotu (premii pieniężnej), wypłacanego za osiągnięcie odpowiedniego poziomu zakupu towarów od danego dostawcy.

Zgodnie z tą umową, wypłacane premie pieniężne nie mają związku z jakimkolwiek świadczeniem spółki na rzecz wypłacającego. Wszelkie czynności marketingowo-promocyjne wykonywane przez spółkę na rzecz dostawców stanowią odrębny przedmiot umowy i są rozliczane odrębnie na podstawie faktur VAT.

Kontrahenci uznali także, że premia pieniężna nie jest żadną formą wynagrodzenia za jakiekolwiek zobowiązanie spółki do dokonywania zakupów wyłącznie u danego dostawcy ani do posiadania pełnego asortymentu towarów kontrahenta, gdyż taki stosunek zobowiązaniowy nie istnieje.

W związku z powyższym spółka uznała, że wypłacana premia pieniężna nie jest związana ani z jakąkolwiek usługą promocyjno-marketingową, ani z jakimkolwiek zobowiązaniem spółki do określonych zachowań w stosunku do kontrahenta. Jedynym tytułem do wypłacenia takiej premii jest osiągnięcie odpowiedniego poziomu zakupu towarów (limit) w odpowiednim okresie rozliczeniowym.

Jedyny związek pomiędzy wypłacaną premią a zrealizowanymi dostawami polega na tym, że: stanowią one podstawę do wyliczenia premii za rok kalendarzowy, a w przypadku niektórych dostawców wysokość premii jest uzależniona od asortymentu towarów (inny procent wartości obrotu).

Zatem jedynym warunkiem, jaki musi spełnić spółka, aby otrzymać premię jest kupno towarów w odpowiednim okresie rozliczeniowym na łączną wartość przekraczającą limit przewidziany w umowie. Jeżeli w danym okresie rozliczeniowym wartość zakupionych przez spółkę towarów nie przekroczy ustalonego w umowie limitu, wówczas spółka nie otrzymuje premii pieniężnej.

W związku z tym spółka miała wątpliwości, czy przychody z tytułu premii pieniężnej (bonusu od obrotu) za osiągnięcie pewnego poziomu zakupów są dla spółki czynnościami (usługami) podlegającymi opodatkowaniu VAT i w konsekwencji muszą być udokumentowane fakturami VAT. Czy też jest wręcz przeciwnie - są czynnościami niepodlegającymi opodatkowaniu VAT i w konsekwencji mogą być udokumentowane notami księgowymi.

Zgodnie z poglądem wyrażonym w piśmie Ministra Finansów z 30 grudnia 2004 r. (sygn.: PP3-812-1222/2004/A P/4026, opubl.: Dz.Urz. MF 2005 r. nr 2, poz. 22) będącym urzędową wykładnią wydaną na podstawie art. 14 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.), premie pieniężne wypłacane są z tytułu dokonywania nabyć towarów o określonej wartości w pewnym okresie.

W związku z powyższym zgodnie z poglądem Ministra Finansów w tego typu przypadkach należy uznać, że wypłacona premia pieniężna związana jest z określonymi zachowaniami, a więc ze świadczeniem usług przez otrzymującego taką premię. Usługi te podlegają opodatkowaniu na zasadach ogólnych i muszą być udokumentowane fakturami VAT.

Takie stanowisko zajęły tez inne organy podatkowe: Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie (sygn.: IPPPI/443-2099/08-2/AW) w interpretacji indywidualnej z 5 stycznia 2009 r.; sygn.: IPPP3-443-125/08-2/JF w interpretacji indywidualnej z 27 stycznia 2009 r., Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu (sygn.: ILPP1/443-1025/08-2/Al.) w interpretacji indywidualnej z 31 grudnia 2008 r.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2004 r. nr 54 poz. 535 z późn. zm., dalej: ustawa o VAT) opodatkowaniu VAT podlega m. in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przy czym przez świadczenie usług zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy w rozumieniu art. 7 ustawy o VAT, w tym również m.in. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji.

Zatem według powyższego stanowiska, każde odpłatne świadczenie polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czy określonym zachowaniu, mieści się w definicji usług. Przez świadczenie należy zatem rozumieć każde zachowanie na rzecz innego podmiotu. Ponadto aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi - zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem.

W przypadku opisanym przez spółkę, premia pieniężna jest ściśle uzależniona od określonego zachowania spółki. Otrzymanie przedmiotowej premii jest rodzajem wynagrodzenia za określone zachowanie spółki w stosunku do dostawców. Zachowanie takie stanowi świadczenie usługi za wynagrodzeniem. Jako zapłatę za wykonaną usługę spółka - świadczący usługę (dokonujący określonych zakupów w określonym czasie) otrzyma premię pieniężną. Tak więc zachowanie polegające na osiągnięciu pewnej określonej wielkości obrotów w danym czasie, należy uznać za świadczenie usług zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT i opodatkować VAT za zasadach ogólnych.

Jeśli zaś chodzi o sposób dokumentowania, to stosownie do przepisu art. 106 ust. 1 ustawy o VAT, podatnicy, o których mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, czyli osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą bez względu na cel lub rezultat takiej działalności są obowiązane wystawić fakturę stwierdzającą w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy (…). Tym samym premie pieniężne wypłacane przez dostawcę za osiągnięcie określonego pułapu obrotów w ustalonym okresie rozliczeniowym powinny być dokumentowane przez spółkę fakturami VAT.

Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, w interpretacji indywidualnej z 1 lipca 2009 r. (sygn: IPPP2/443-346/09-2/BM), uznał, że premie pieniężne (bonus od obrotu) otrzymywane przez spółkę za osiągnięcie pewnego poziomu zakupów są dla niej czynnościami niepodlegającymi opodatkowaniu VAT i w konsekwencji mogą być udokumentowane jedynie notami księgowymi (spółka nie wystawia z tego tytułu faktur VAT).

Dyrektor Izby Skarbowej w uzasadnieniu swojej interpretacji wskazał, że aby uznać dane świadczenie za odpłatne świadczenie usług, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Musi istnieć bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą i przekazanym za nią wynagrodzeniem. Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.

Podatnicy podejmują różnorodne działania w zakresie intensyfikacji sprzedaży towarów, w efekcie których wypłacane są tzw. premie pieniężne nabywcom. Skutki podatkowe dotyczące wypłacania premii pieniężnych nabywcom uzależnione są od wielu czynników, m.in. od ustalenia, za co faktycznie premie pieniężne zostały wypłacone, tzn. czy dotyczą konkretnych dostaw, czy też odnoszą się do wszystkich dostaw w określonym czasie itp.

Premia pieniężna, którą otrzymywała spółka, kalkulowana jako odpowiedni procent wartości towarów zakupionych w danym okresie rozliczeniowym (najczęściej rocznym) nie była związana z konkretną dostawą towarów, ale była wynikiem wszystkich dostaw dokonanych przez dostawcę w danym okresie rozliczeniowym na rzecz spółki.

Wypłacane premie pieniężne nie miały też związku z jakimkolwiek świadczeniem spółki na rzecz wypłacającego. Wszelkie czynności marketingowo-promocyjne wykonywane przez spółkę na rzecz dostawców stanowiły odrębny przedmiot umowy i były rozliczane odrębnie na podstawie faktur VAT. Ponadto spółka podkreślała, iż premia pieniężna nie była żadną formą wynagrodzenia za jakiekolwiek zobowiązanie spółki do dokonywania zakupów wyłącznie u danego dostawcy ani do posiadania pełnego asortymentu towarów kontrahenta, gdyż taki stosunek zobowiązaniowy nie istniał.

Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie uznał zatem, że w tym konkretnym przypadku otrzymujący premie nie świadczy na rzecz kontrahenta usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, a zatem czynność ta nie podlega opodatkowaniu i nie powinna być dokumentowana fakturą VAT.

Sprawa premii pieniężnych wydaje się być nierozwiązywalna. Nie pomogła nawet urzędowa interpretacja wydana przez Ministra Finansów. Jedyne co jest pewne w tej sytuacji, to konieczność wystąpienia o interpretację w indywidualnej sprawie, gdy Twoja firma otrzymuje lub przyznaje premię pieniężną kontrahentowi.

Tekst opublikowano: 3 września 2009 r.