Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie powinien nałożyć na pracodawcę kary, jeżeli zaległości z tytułu składek na ZUS wynikają z niekorzystnej sytuacji na rynku. Więcej na ten temat przeczytasz w tekście.
Zgodnie z art. 24 ust.1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm., dalej ustawy systemowej) w razie nieopłacenia składek lub opłacenia ich w zaniżonej wysokości ZUS może wymierzyć płatnikowi składek dodatkową opłatę do wysokości 100% nieopłaconych składek. Od decyzji w sprawie wymierzenia dodatkowej opłaty przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.
Taka sytuacja miała miejsce w stosunku do spółki M., która z powodu słabej sytuacji finansowej nie opłacała przez dłuższy czas składek na ubezpieczenia społeczne, także tych współfinansowanych przez pracowników. Środki, które spółka posiadała, przeznaczała na wypłatę wynagrodzeń dla pracowników oraz na działania, które miały polepszyć kondycję finansową firmy. Spółka, nie opłacając składek na ubezpieczenia społeczne, składała za każdym razem wnioski do ZUS o umorzenie powstałych zaległości oraz odsetek.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych jednak nałożył na spółkę karę z tytułu powstania zaległości w opłacaniu składek w postaci opłaty dodatkowej z art.24 ust. 1 ustawy systemowej w wysokości 8% kwoty zaległości. Spółka odwołała się do sądu pracy, ponieważ uznała, że nałożenie w tym przypadku opłaty dodatkowej jest nieuzasadnione.
W efekcie sprawa trafiła do Sądu Najwyższego, który zgodził się z pracodawcą i w wyroku z 18 stycznia 2008 r., II UK 98/07 orzekł, że opłata dodatkowa jest stosowaną przez ZUS sankcją za niewykonanie lub nienależyte wykonanie przez pracodawcę obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Jednak jest ona uzasadniona, w przypadku gdy spełnia swój dyscyplinujący cel, a to zależy od przyczyn powstania zaległości w opłacaniu składek, czyli od tego, czy powstały z winy pracodawcy świadomie, czy są one od niego niezależne.
Zdaniem Sądu Najwyższego: opłata dodatkowa powinna dyscyplinować płatników składek do należytego, czyli w odpowiednim terminie i w odpowiedniej wysokości, opłacania składek na ZUS. Jest ona uzasadniona, jeżeli płatnik składek opóźnia się z opłaceniem składek, pomimo że jego sytuacja finansowa jest dobra. Inaczej jest, jak podkreślił SN, w sytuacji kiedy płatnik opóźnia się z opłacaniem składek, ponieważ ma trudności finansowe.
Zatem, reasumując, pracodawca, który ma przejściowe problemy finansowe spowodowane sytuacją kryzysową na rynku, ale wypłaca wynagrodzenia pracownikom, powinien ubiegać się w ZUS o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne, a swoje wnioski argumentować złą sytuacją ekonomiczną. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w takiej sytuacji nie powinien nałożyć na pracodawcę opłaty dodatkowej z tytułu powstałych zaległości.
Podstawa prawna: - art. 24 ust.1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.),
- wyrok Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2008 r., II UK 98/07.
- wyrok Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2008 r., II UK 98/07.
Tekst opublikowany: 19 marca 2009 r.
