Nowości
RSS
Ważny od 2006-07-07 do 2007-12-31
Pożyczki w rodzinie opodatkowane?
Od 1 stycznia 2007 r. umowy pożyczek udzielane w formie pieniężnej między osobami najbliższymi będą zwolnione z podatku. Jednak będzie to możliwe dopiero po spełnieniu warunków, tj.: złożeniu deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych w terminie 14 dni od daty dokonania czynności, udokumentowaniu otrzymania pieniędzy przez pożyczkobiorcę na rachunek bankowy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pieniężnym oraz pod warunkiem, że wysokość pożyczki przekracza kwotę niepodlegającą opodatkowaniu – zgodnie z zasadami określonymi w przepisach o podatku od spadków i darowizn. Niespełnienie tych warunków skutkować będzie opodatkowaniem udzielonej pożyczki 20% stawką sankcyjną. Z katalogu czynności cywilnoprawnych podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych znikną umowy renty i umowy majątkowe małżeńskie. O szczegółach czytaj w tekście.
Podstawowe założenia nowelizacji ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2005 r. nr 41, poz. 399 z późn. zm., dalej: upcc), której projekt trafił do Sejmu, to uproszczenie zasad poboru podatku, ograniczenie obowiązków podatników w wyniku zniesienia zasady solidarnej odpowiedzialności stron za zapłatę podatku oraz zmniejszenie kosztów związanych z administrowaniem podatkiem.
Umowy pożyczek między członkami najbliższej rodziny
Umowy pożyczki podlegają opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych (art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b upcc), projekt nowelizacji ustawy wprowadza jednak zwolnienie z podatku umów pożyczek udzielanych w formie pieniężnej między osobami najbliższymi. Zwolnienie to miałoby jednak obowiązywać dopiero po spełnieniu określonych warunków. Należałoby w związku z pożyczką złożyć deklarację podatkową w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych w terminie 14 dni od daty dokonania czynności, udokumentować otrzymanie pieniędzy na rachunek bankowy albo rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pieniężnym.
Dopiero pożyczka przekraczająca kwotę niepodlegającą opodatkowaniu – zgodnie z zasadami określonymi w przepisach ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2004 r. nr 142, poz. 1514 z późn. zm.), objęta byłaby tymi regulacjami (9.637 zł). Brak zawiadomienia oraz deklaracji skutkowałby opodatkowaniem udzielonej pożyczki 20% stawką sankcyjną.
Dopiero pożyczka przekraczająca kwotę niepodlegającą opodatkowaniu – zgodnie z zasadami określonymi w przepisach ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2004 r. nr 142, poz. 1514 z późn. zm.), objęta byłaby tymi regulacjami (9.637 zł). Brak zawiadomienia oraz deklaracji skutkowałby opodatkowaniem udzielonej pożyczki 20% stawką sankcyjną.
Jest to rozwiązanie zupełnie niezgodne z celem nowelizacji deklarowanym przez projektodawców.
Wprowadzi ono dodatkową niepotrzebną biurokrację. Ponadto wątpliwości budzi możliwość sprawowania kontroli nad pożyczkami udzielanymi pomiędzy członkami najbliższej rodziny. Sam fakt przekazania na konto innej osoby określonej kwoty pieniężnej, przy braku innych dowodów, nie pozwala domniemywać, że zawarto umowę pożyczki (wyrok NSA we Wrocławiu SA/Wr 648/94).
Zniesienie zasady solidarnej odpowiedzialności
Obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych spoczywa na stronach czynności cywilnoprawnych. Muszą one złożyć wspólną deklarację w sprawie podatku, a w przypadku wszczęcia postępowania podatkowego toczy się ono obligatoryjnie z udziałem wszystkich stron czynności. Odpowiedzialność solidarna jest na tyle skomplikowaną konstrukcją prawną, że zwykli podatnicy mają problem z ustaleniem, kto ma zapłacić podatek i w jakiej wysokości. Zatem celowa wydaje się zmiana tego przepisu na wskazanie jako podatnika każdej ze stron czynności z zastrzeżeniem, że podatek płacą w częściach równych.
Zmiana polegająca na zniesieniu zasady solidarnej odpowiedzialności podyktowana jest również względami ekonomiczności postępowania, gdyż wpłynie na uproszczenie procedur związanych z zapłatą podatku. Obowiązek składania deklaracji będzie ciążył wyłącznie na tej stronie czynności, która w ustawie zostanie wskazana jako podatnik. Tylko z udziałem tej strony będzie prowadzone ewentualne postępowanie podatkowe. Rozwiązanie to przyczyni się także do zmniejszenia obowiązków spoczywających na podatnikach, jak również spowoduje usprawnienie pracy aparatu skarbowego.
Konsekwencją zniesienia zasady solidarnej odpowiedzialności jest nowelizacja wielu przepisów upcc, które odnoszą się obecnie do stron czynności, a po nowelizacji będą dotyczyły wyłącznie podatników tego podatku.
W szczególności projekt wskazuje, że zmiany te dotyczą:
- przepisów związanych z określeniem obowiązku podatkowego przez wskazanie, kto jest podatnikiem z tytułu dokonania poszczególnych czynności; ze względu na specyfikę umowy zamiany w projekcie określono, że obowiązek podatkowy z tytułu jej dokonania ciąży na stronach tej umowy, zaś obowiązek zapłaty podatku będzie spoczywał na nich w częściach równych (art. 2 pkt 5 projektu),
- uchylenia, jako zbędnego, przepisu przewidującego obniżenie o 50% stawki podatku od dokonania czynności, w przypadku gdy jedną ze stron tej czynności jest podmiot zwolniony z podatku (art. 2 pkt 7 lit. c projektu),
- odebrania nabywcom rzeczy do przerobu lub odprzedaży statusu płatników podatku w związku z tym, że jako nabywcy są podatnikami z tytułu zawartych umów sprzedaży, co oznacza, iż nie mogą być równocześnie płatnikami (art. 2 pkt 10 lit. a projektu); ze zmianą tą wiąże się nowelizacja przepisów dotyczących momentu powstania obowiązku podatkowego w przypadku umów sprzedaży (art. 2 pkt 4 lit. a projektu) oraz uchylenie przepisu dotyczącego podstawy opodatkowania przy umowach sprzedaży rzeczy ruchomych nabywanych do przerobu lub odprzedaży (art. 2 pkt 6 lit. a tiret pierwsze projektu),
- niektórych przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów podatkowych, przez wskazanie, że kryterium określenia tej właściwości jest miejsce zamieszkania lub adres siedziby podatnika, a nie zbywcy albo jednej ze stron czynności oraz odrębnego określenia właściwości organów podatkowych w przypadku umowy zamiany – ze względu na specyfikę tej czynności (art. 2 pkt 12 projektu).
Renty i majątkowe umowy małżeńskie
Między innymi wśród projektowanych zmian znajduje się propozycja wykreślenia z katalogu czynności cywilnoprawnych podlegających opodatkowaniu umów renty i umów majątkowych małżeńskich. Obecnie czynności te są opodatkowane (art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. e, lit. g upcc).
Projektowane zmiany miałyby wejść w życie 1 stycznia 2007 r. i będą miały zastosowanie do czynności cywilnoprawnych dokonanych od dnia wejścia w życie przepisów.
Autor:
Autor: Wiesław Adamczyk, doradca prawny
Ostatnia aktualizacja: 26.01.2009
Autor: Wiesław Adamczyk
