Emerytury pomostowe są finansowane ze środków Funduszu Emerytur Pomostowych, którego przychody mają pochodzić m.in. ze składek na ten Fundusz płaconych przez pracodawców. Pracodawcy zaczną opłacać przedmiotowe składki począwszy od 1 stycznia 2010 r. wówczas, bowiem wejdą w życie przepisy ustawy pomostowej regulujące opłacanie składek na Fundusz Emerytur Pomostowych. Wszystko na ten temat znajdziesz w tekście.
1 stycznia 2009 r. weszła w życie ustawa z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. nr 237, poz. 1656, dalej ustawa pomostowa), która reguluje prawo do wcześniejszej emerytury osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., które wykonują prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
1. Za kogo opłaca się składki na Fundusz Emerytur Pomostowych?
Osoby, za które pracodawcy będę zobowiązani opłacać składki na Fundusz zostały wskazane w art. 35 ustawy pomostowej.
Od 1 stycznia 2010 r. składki te należy opłacać przede wszystkim za pracownika, który spełnia łącznie następujące warunki:
1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.,
2) wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, których wykaz zawarty jest w załączniku nr 1 i 2 do ustawy pomostowej.
1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.,
2) wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, których wykaz zawarty jest w załączniku nr 1 i 2 do ustawy pomostowej.
Składki na Fundusz będę również należne za pracownika wykonującego prace górnicze, który uzyskał prawo do emerytury pomostowej na podstawie art. 11 ustawy pomostowej, a także od uposażenia zwolnionych ze służby żołnierzy zawodowych albo funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Więziennej i Państwowej Straży Pożarnej.
2. Za jaki okres opłaca się składki na Fundusz Emerytur Pomostowych?
Obowiązek opłacania składek na Fundusz:
1) za pracownika - powstaje z dniem rozpoczęcia przez niego wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a ustaje z dniem zaprzestania wykonywania tych prac;
2) za pracownika wykonującego prace górnicze - istnieje w okresie wykonywania prac górniczych, o których mowa w art. 50c ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227, dalej ustawa emerytalna) nie wcześniej jednak niż za okres od 1 stycznia 2010 r.;
3) od uposażenia zwolnionych ze służby żołnierzy zawodowych albo funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Służby Więziennej i Państwowej Straży Pożarnej - powstaje tylko wtedy, gdy przedmiotowe uposażenie zostało wypłacone po dniu 31 grudnia 2009 r. i tylko za okres do dnia zwolnienia ze służby. W tym przypadku składka na Fundusz Emerytur Pomostowych powinna być opłacona na zasadach i w trybie określonym w odrębnych przepisach dla składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe przekazywanych za żołnierzy albo funkcjonariuszy zwolnionych ze służby.
3. Jaka jest podstawa wymiaru składki na Fundusz Emerytur Pomostowych?
Stosownie do art. 36 ust. 2 ustawy pomostowej podstawę wymiaru składek na Fundusz stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe określona w art. 18 ust. 1, 2 i 8 oraz art. 21 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74, z późn. zm., dalej ustawa systemowa).
Oznacza to, że podstawę wymiaru składek na Fundusz stanowi przychód ze stosunku pracy w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, za wyjątkiem:
- wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną,
- zasiłków i świadczenia rehabilitacyjnego z ubezpieczeń chorobowego i wypadkowego,
- przychodów wymienionych w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 z późn. zm.).
| Do podstawy wymiaru składek na Fundusz stosuje się ograniczenie w postaci rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy systemowej. |
Stąd też, jeżeli w danym roku kalendarzowym osoba, za którą pracodawca jest zobowiązany opłacać składkę na Fundusz Emerytur Pomostowych osiągnie roczną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, pracodawca powinien zaprzestać opłacać za nią składki na Fundusz Emerytur Pomostowych.
4. Jaka jest wysokość składki na Fundusz Emerytur Pomostowych i kto ją finansuje?
Składka na Fundusz wynosi 1,5% podstawy wymiaru składek. Składka ta w całości będzie finansowana ze środków pracodawcy, co oznacza, że z przychodu pracownika nie będą potrącane z tego tytułu żadne kwoty.
5. Jaki jest tryb rozliczania i opłacania składki na Fundusz Emerytur Pomostowych?
Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy pomostowej składkę na Fundusz Emerytur Pomostowych oblicza, rozlicza i opłaca, co miesiąc płatnik składek, czyli pracodawca.
Składkę na Fundusz Emerytur Pomostowych płatnik składek rozlicza w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że 1 stycznia 2010 r. wchodzi w życie rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 23 października 2009 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych dokumentów (Dz.U. nr 186, poz. 1444, dalej rozporządzenie), które określa w załączniku nr 15 nowy wzór deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA zawierający pola przeznaczone do rozliczenia składek na Fundusz Emerytur Pomostowych (blok IX).
Przy opłacaniu składki na Fundusz Emerytur Pomostowych płatnik składek jest zobowiązany dochować terminu, w którym - zgodnie z przepisami ustawy systemowej - jest obowiązany opłacać składki na ubezpieczenia społeczne.
6. Czy pracodawca ma obowiązek zgłaszać do ZUS informacje o pracowniku wykonującym pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze?
Płatnik składek ma obowiązek przekazać do ZUS informację o pracowniku, za którego był obowiązany opłacać składkę na Fundusz Emerytur Pomostowych. Informacja taka powinna zawierać następujące dane:
1) nazwisko i imię,
2) datę urodzenia,
3) numery PESEL i NIP, a w razie, gdy pracownikowi nie nadano tych numerów lub jednego z nich - serię i numer dowodu osobistego lub paszportu,
4) okres wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze,
5) kod pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o którym mowa w przepisach art. 33 ustawy systemowej.
Wyżej wymienione dane płatnik składek będzie przekazywał do ZUS przy pomocy formularza ZUS ZSWA, które wzór został określony w załączniku nr 17 do rozporządzenia. Przedmiotowy formularz płatnik składek będzie składał w ZUS w terminie do 31 marca danego roku kalendarzowego za poprzedni rok kalendarzowy. Przy czym z art. 50 ust. 1 ustawy pomostowej wynika, że pierwszy prawidłowo wypełniony formularz ZUS ZSWA płatnik składek będzie zobowiązany przekazać do ZUS za 2010 r. w terminie do 31 marca 2011 r. Należy przy tym dodać, że płatnik składek składając formularz ZUS ZSWA za 2010 r. będzie zobowiązany również przekazać informacje wymienione w art. 38 ust. 1 ustawy pomostowej dotyczące pracowników, którzy w 2009 r. wykonywali prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, także wówczas, gdy w 2010 r. nie wykonywali już tej pracy.
Płatnik składek będzie zobowiązany także dokonać korekty formularza ZUS ZSWA w przypadku stwierdzenia w nim nieprawidłowości we własnym zakresie albo przez ZUS lub właściwy organ Państwowej Inspekcji Pracy. Takiej korekty płatnik składek będzie dokonywał przy pomocy formularza ZUS ZSWA, przekazywanego do ZUS w terminie 7 dni od dnia stwierdzenia nieprawidłowości we własnym zakresie lub otrzymania zawiadomienia o stwierdzeniu nieprawidłowości przez ZUS lub właściwy organ Państwowej Inspekcji Pracy.
W przypadku, gdy konieczność korekty formularza ZUS ZSWA będzie wynikała ze stwierdzenia nieprawidłowości przez ZUS w drodze:
1) decyzji - korekta formularza ZUS ZSWA będzie musiała być złożona nie później niż w terminie 7 dni od uprawomocnienia się decyzji;
2) kontroli - korekta formularza ZUS ZSWA będzie musiała być złożona nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania protokołu kontroli.
Formularz ZUS ZSWA płatnik składek będzie przekazywał do ZUS w takiej formie, jaka obowiązuje go przy składaniu innych dokumentów ubezpieczeniowych, a więc w formie elektronicznej albo w formie dokumentu pisemnego. Kopie formularzy ZUS ZSWA, a także kopie korekt formularzy ZUS ZSWA płatnik składek będzie zobowiązany przechowywać przez okres 5 lat od dnia ich przekazania do ZUS, w formie dokumentu pisemnego lub elektronicznego.
7. Jakie są sankcje z tytułu nieopłacenia składek na Fundusz Emerytur Pomostowych?
Pierwszą konsekwencją uchybienia terminowi płatności składek na Fundusz Emerytur Pomostowych będą odsetki za zwłokę. Zgodnie, bowiem z art. 40 ust. 1 ustawy pomostowej od nieopłaconych w terminie składek na Fundusz Emerytur Pomostowych należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60, z późn. zm.).
| Odsetki za zwłokę będą jednak należne tylko wówczas, gdy ich wysokość przekroczy 6,60 zł. |
Kolejną sankcją, jaka może dotknąć pracodawcę, który wbrew ustawowemu obowiązkowo nie będzie opłacał składek na Fundusz Emerytur Pomostowych bądź będzie jej opłacał w zaniżonej wysokości, jest dodatkowa opłata. Taką opłatę ZUS będzie mógł wymierzyć w drodze decyzji w wysokości do 100% nieopłaconych składek.
Od przedmiotowej decyzji płatnik składek będzie jednak mógł się odwołać do sądu na zasadach określonych w ustawie systemowej.
Podstawa prawna: - art. 35, art.36, art.37, art.38, art.39 i art. 40 oraz art. 50 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. nr 237, poz. 1656),
- art. 4 pkt 9, art. 18 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74, z późn. zm.).
- art. 4 pkt 9, art. 18 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74, z późn. zm.).
