Ostatnie zmiany w ustawie o rachunkowości umożliwiają prowadzenie ksiąg rachunkowych przez jednostkę poza granicami Polski. Nowe przepisy wprowadzają również możliwość, aby księgi rachunkowe polskiej jednostki prowadziło zagraniczne biuro rachunkowe. Przeczytaj artykuł i dowiedz się, komu w świetle nowych przepisów możesz powierzyć prowadzenie ksiąg Twojej jednostki.
Od 4 kwietnia 2010 r. znowelizowany został art. 11 oraz nowo dodany art. 11a ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223, dalej: uor). Nowe przepisy umożliwiają prowadzenie ksiąg rachunkowych przez jednostkę lub poza jednostką w przypadku powierzenia ich przedsiębiorcy posiadającemu uprawnienia w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych w rozumieniu art. 76a uor także w przypadku powierzenia ich przedsiębiorcy zagranicznemu. Artykuł 11 ust. 2 uor wskazuje jednak, iż przedsiębiorca zagraniczny powinien prowadzić działalność w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.
Z analizy art. 11 ust. 2 nie wynika natomiast, iż zagraniczny przedsiębiorca powinien posiadać polskie uprawnienia do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Taki wymóg jest natomiast wskazany w odniesieniu do przedsiębiorcy, o którym mowa w art. 76a ust. 3 uor. Czyli dotyczy przedsiębiorców będących osobami fizycznymi, jeżeli są uprawnieni do wykonywania czynności z zakresu usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych albo pozostałych przedsiębiorców, pod warunkiem, że czynności z tego zakresu będą wykonywane przez osoby uprawnione do wykonywania czynności z zakresu usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.
W odniesieniu do przedsiębiorcy zagranicznego jest natomiast wskazanie: „prowadzącemu działalność w tym zakresie z innego państwa członkowskiego w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z 4 marca 2010 r. o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 47, poz. 278)”.
| Odwołując się do przepisów ustawy 4 marca 2010 r. o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wskazać można, iż chodzi o przedsiębiorców z innego państwa członkowskiego, którzy wykonują działalność gospodarczą zgodnie z obowiązującymi w tym państwie przepisami, a na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej czasowo oferują lub świadczą usługę (art. 2 ust 1 pkt 2 ustawy). |
Ustawa upoważnia do świadczenia usług na terytorium RP przedsiębiorców:
- z państw członkowskich Unii Europejskiej,
- państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strona umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym,
- państw, które zawarły ze Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi umowę regulującą swobodę świadczenia usług (art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniu usług).
| Oznacza to, iż przedsiębiorca zagraniczny powinien posiadać właściwe dla kraju jego siedziby uprawnienia do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. |
Tak było dotychczas…
Znowelizowana ustawa o rachunkowości nie zawiera już wymogu prowadzenia ksiąg rachunkowych na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Przypomnijmy, iż poprzednia wersja art. 11 ust. 3 uor brzmiała:
„Księgi rachunkowe mogą być prowadzone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poza siedzibą jednostki albo oddziału (zakładu), w przypadku określonym w art. 13 ust. 2 i 3 oraz w razie powierzenia ich prowadzenia podmiotowi prowadzącemu działalność w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych”.
….a jak jest teraz?
Obecnie cały art. 11 uor ma tylko 2 ustępy i nie ma w nich wymogu prowadzenia ksiąg rachunkowych na terytorium Polski. Podkreślić także należy, iż uchwała nr 05/10 Komitetu Standardów Rachunkowości z 13 kwietnia 2010 r. stanowisko w sprawie niektórych zasad prowadzenia ksiąg rachunkowych wskazuje, iż księgi rachunkowe można prowadzić na terenie RP, jak i poza nią (pkt 21 stanowiska).
| Oznacza to, iż prowadzenie ksiąg rachunkowych od 4 kwietnia 2010 r. może odbywać się zarówno na terytorium Polski, jak i poza nią. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy jednostka prowadzi je we własnym zakresie, czyli przy wykorzystaniu zasobów będących w dyspozycji jednostki (lokalowych, sprzętowych, ludzkich), jak i siłami zewnętrznymi, czyli powierzając je podmiotowi pełniącymi odrębne kryteria. Jednostka nie jest ograniczona w wyborze miejsca prowadzenia przez siebie ksiąg rachunkowych - może je prowadzić np. w siedzibie, oddziale (zakładzie), biurze, jak i własne powierzając podmiotowi zewnętrznemu. |
Obowiązki kierownika prowadzącego księgi rachunkowe poza siedzibą jednostki
Warto na koniec podkreślić, iż art. 11 a uor nakłada w przypadku powierzenia prowadzenia ksiąg rachunkowych poza siedzibę jednostki na kierownika tej jednostki obowiązek:
- powiadomienia właściwego urzędu skarbowego o miejscu prowadzenia ksiąg rachunkowych w terminie 15 dni od dnia ich wydania;
- zapewnienia dostępności ksiąg rachunkowych wraz z dowodami księgowymi uprawnionym organom zewnętrznej kontroli lub nadzoru w siedzibie jednostki lub w miejscu sprawowania zarządu albo w innym miejscu za zgodą organu kontroli lub nadzoru.
Podstawa prawna: - art. 11 i 11a, art. 76a ust. 3 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223),
- art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z 4 marca 2010 r. o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 47, poz. 278).
- art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z 4 marca 2010 r. o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 47, poz. 278).
