Przepisy dotyczące podnoszenia kwalifikacji zawodowych przez pracowników będą uregulowane w Kodeksie pracy. Ministerstwo pracy przygotowało projekt nowelizacji kp. Najważniejsza zmiana, jaką przewiduje nowela to zobowiązanie pracownika do podnoszenia kwalifikacji na polecenie pracodawcy.
1. Przepisy ułatwiające pracownikom podnoszenie kwalifikacji zawodowych
Obecnie kwestie ułatwiania pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych są uregulowane w:
- art. 17 Kodeksu pracy, dalej kp, który zawiera jedną z podstawowych zasad prawa pracy, zgodnie z którą pracodawca jest obowiązany ułatwiać pracownikom podnoszenie kwalifikacji zawodowych,
- art. 94 pkt 6 kp, który wśród obowiązków pracodawcy wymienia obowiązek ułatwiania pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych,
- art. 103 kp, który zwiera upoważnienie dla Ministra Edukacji Narodowej oraz
Ministra Pracy i Polityki Socjalnej do wydania rozporządzenia określającego zakres i
warunki, na jakich pracodawca ułatwia pracownikom podnoszenie kwalifikacji zawodowych,
- rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 12 października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych (Dz.U. nr 103, poz. 472 z późn.zm.).
Poza tymi ogólnymi przepisami obowiązują również przepisy o charakterze szczególnym, które adresowane są do określonych grup pracowników lub grup zawodowych, odrębnie regulujące kwestie podnoszenia kwalifikacji zawodowych, np. nauczycieli czy pracowników naukowych.
2. Artykuł 103 Kodeksu pracy przestanie obowiązywać
10 kwietnia 2010 r. straci moc obowiązującą art.103 kp i wydane na jego podstawie rozporządzenie dotyczące podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Wszystko to za sprawą wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który orzekł, że art. 103 kp, dotyczący podnoszenia kwalifikacji zawodowych, jest niezgodny z Konstytucją RP.
W związku z tym zaistniała potrzeba zmiany tych przepisów i Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej przygotowało projekt nowelizacji kp. Jak wynika z powyższego przepisy dotyczące podnoszenia kwalifikacji zawodowych będą teraz uregulowane tylko w kp i nie będzie żadnego rozporządzenia wykonawczego.
3. Podnoszenie kwalifikacji na polecenie pracodawcy
Najważniejszą zmianą, jaka ma być wprowadzona do kp jest nałożenie na pracownika obowiązku podnoszenia kwalifikacji zawodowych w zakresie wykonywanej lub planowanej pracy u danego pracodawcy, po spełnieniu przesłanek, które taki obowiązek konkretyzują. Do przesłanek tych nowela zalicza:
- związek z wykonywaną lub planowaną pracą,
- podnoszenie kwalifikacji w czasie pracy,
- ponoszenie pełnych kosztów podnoszenia kwalifikacji przez pracodawcę.
Warto zauważyć, że obecnie kwestia ta nie jest wyraźnie uregulowana, co w praktyce staje się często przedmiotem sporu między stronami stosunku pracy, które prezentują odmienne podejście do polecania pracownikowi podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Spory na tym tle powstają również w związku z brakiem gwarancji uzyskania czasu wolnego lub dnia wolnego, jeżeli czas podnoszenia kwalifikacji zawodowych przez pracownika przypada poza jego normalnymi godzinami pracy lub w dniu wolnym od pracy.
4. Prawo do czasu wolnego
Projekt kp przewiduje przyznanie pracownikowi prawo do skorzystania z czasu wolnego od pracy lub z dnia wolnego od pracy, jeżeli podnoszenie kwalifikacji zawodowych przez pracownika przypadałoby poza jego godzinami pracy lub w dniu wolnym od pracy.
Pracownik szkolący się po wejściu w życie przepisów będzie miał prawo do:
1) płatnego urlopu szkoleniowego przeznaczonego na przygotowanie się i przystąpienie do egzaminów lub sprawdzianów oraz na przygotowanie pracy lub prac zaliczeniowych;
| Urlop szkoleniowy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia będzie mógł być udzielony pracownikowi w wymiarze nie niższym niż: |
- 5 dni -jeżeli zakończenie podnoszenia kwalifikacji zawodowych wymaga złożenia egzaminu lub pracy zaliczeniowej,
- 10 dni - jeżeli zakończenie podnoszenia kwalifikacji zawodowych wymaga złożenia egzaminu a także pracy zaliczeniowej,
2) płatnego zwolnienia z części dnia pracy w wymiarze umożliwiającym udział w obowiązkowych zajęciach przypadających w czasie pracy;
3) całościowego pokrycia kosztów związanych ze szkoleniem, np. przejazd, zakwaterowanie, materiały dydaktyczne.
Ponadto w przypadku szkolenia związanego z planowaną pracą pracownik będzie miał gwarancję pozostawania w zatrudnieniu przez określony czas po zakończeniu szkolenia.
5. Umowa szkoleniowa
Pracodawca i pracownik będą mieli obowiązek zawrzeć umowę szkoleniową, w której dokładnie zostanie określony zakres pomocy udzielanej przez pracodawcę.
Umowa szkoleniowa będzie musiała określać:
- podmiot prowadzący podnoszenie kwalifikacji zawodowych przez pracownika,
- poziom, formę i sposób kształcenia,
- wymiar urlopu szkoleniowego,
- wymiar i częstotliwość zwolnień z części dnia pracy,
- wysokość pomocy finansowej należnej od pracodawcy.
- podmiot prowadzący podnoszenie kwalifikacji zawodowych przez pracownika,
- poziom, formę i sposób kształcenia,
- wymiar urlopu szkoleniowego,
- wymiar i częstotliwość zwolnień z części dnia pracy,
- wysokość pomocy finansowej należnej od pracodawcy.
Z projektowanej ustawy wynika, że umowa szkoleniowa będzie mogła również określić zakres pomocy, której pracodawca będzie mógł udzielić w przypadku podnoszenia kwalifikacji zawodowych z inicjatywy pracownika.
Nowela określa także fakultatywną treść umowy szkoleniowej, wymieniając m.in. dopuszczalne postanowienia dyscyplinujące pracownika podnoszącego kwalifikacje zawodowe, np. zwrot poniesionej przez pracodawcę opłaty za kurs lub szkolenie pracownika w ramach podnoszenia kwalifikacji zawodowych.
6. Zmiana profilu działalności
Pracodawca, który zamierza zmienić profil swojej działalności będzie miał obowiązek zatrudniać pracownika, przez co najmniej 6 miesięcy po zakończeniu podnoszenia kwalifikacji.
| Jeżeli utrzymanie tego zatrudnienia w tym okresie okaże się niemożliwe z przyczyn obiektywnych - pracownikowi będzie przysługiwało odszkodowanie w wysokości 1-miesięcznego wynagrodzenia. |
7. Umowy zawarte przed wejściem w życie
Nowela zawiera przepisy o charakterze przejściowym, które regulują sytuację pracowników posiadających umowy szkoleniowe zawarte na podstawie dotychczasowych przepisów, które trwają w dniu wejścia w życie omawianej nowelizacji Kodeksu pracy.
Zgodnie z przepisami umowy szkoleniowe zawarte przed wejściem w życie nowych przepisów będą mogły obowiązywać nie dłużej niż do 10 kwietnia 2010 r. Jeżeli strony umowy będą chciały, aby zawarta umowa obowiązywała po tym terminie - będą musiały dostosować jej zapisy do nowych regulacji.
Podstawa prawna: projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (projekt z 26 sierpnia 2009 r.).
