Osoby pobierające świadczenie przedemerytalne bądź zasiłek przedemerytalny, które w okresie od 1 marca 2009 r. do 28 lutego 2010 r. osiągały dodatkowe przychody, mają obowiązek zawiadomić ZUS o ich wysokości do końca maja br. Obowiązek ten spoczywa odpowiednio na płatniku składek np. pracodawcy, zleceniodawcy, czy jednostce organizacyjnej w przypadku pełnienia służby, u którego świadczeniobiorca uzyskiwał przychód. Sprawdź, czy katalog przychodów z których należy rozliczyć świadczeniobiorcę nie uległ zmianie.
1. Jakie przychody rozliczyć?
Świadczenie przedemerytalne może ulec zmniejszeniu lub zawieszeniu, na zasadach określonych w ustawie z 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. nr 120, poz. 1252 z późn. zm.), w przypadku osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego oraz z tytułu służby. Za taką działalność uważa się:
- zatrudnienie,
- służbę mundurową (policja, straż pożarna itd.) lub
- inną pracę zarobkową albo
- prowadzenie pozarolniczej działalności (lub współpraca przy niej),
Do przychodów, z których należy rozliczyć się z ZUS zaliczane są również przychody uzyskane za granicą oraz kwoty wypłaconych zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego oraz wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, a także kwoty świadczenia rehabilitacyjnego i wyrównawczego, zasiłku wyrównawczego i dodatku wyrównawczego, mimo iż te przychody nie podlegają składkom na ubezpieczenia społeczne.
Przy ustalaniu, czy osiągany przychód wpływa na zawieszenie lub zmniejszenie należnego świadczenia, nie ma znaczenia fakt, czy osoba pobierająca świadczenie opłaca składki na ubezpieczenia społeczne, czy też jest zwolniona ze względu na podleganie obowiązkowi ubezpieczeń społecznych z innego tytułu (tzw. zbieg tytułów do ubezpieczeń). Osoba osiągająca przychód z kilku tytułów, rozliczana jest z łącznej kwoty przychodu. W przypadku, gdy np. z jednego tytułu osoba obowiązkowo jest objęta ubezpieczeniami społecznymi, a z drugiego nie - z tego ostatniego przychód przyjmuje się w takiej wysokości, w jakiej zostałby ustalony dla celu opłacania składek, gdyby osoba uprawniona obowiązkowo podlegała ubezpieczeniom społecznym.
Dodatkowo warto zaznaczyć, że osiągany przychód z tytułu wykonywania określonej dodatkowej pracy przyjmowany jest w wysokości stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. A więc u pracowników pomija się przychody zwolnione z oskładkowania na podstawie rozporządzenia z 18 grudnia 1998 r. o szczegółowych zasadach ustalania podstawy wymiaru na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 z późn. zm.).
PRZYKŁAD
Pani Maria od maja 2009 r. pobiera świadczenie przedemerytalne. We wrześniu 2009 r. podjęła zatrudnienie na ½ etatu na umowę o pracę. W styczniu 2010 r. pracownica chorowała przez 10 dni, za które otrzymała wynagrodzenie chorobowe. W grudniu 2009 r. pani Maria otrzymała wolny od składek na ZUS bon towarowy z ZFŚS o wartości 300 zł. Ustalając przychód w rozliczeniu z ZUS za rok 2009/2010 trzeba uwzględnić pobrane wynagrodzenie chorobowe, a pominąć bon o nominale 300 zł.
Trzeba pamiętać, że przy ustalaniu, czy przychód wpływa na zawieszenie lub zredukowanie świadczenia, obowiązuje generalna zasada, zgodnie z którą przychód uważa się za osiągnięty w miesiącu (roku), w którym został wypłacony lub przedstawiony do wypłaty.
2. …a jakie nie?
Neutralne dla potrzeb ustalenia, czy świadczenie będzie zawieszone bądź zmniejszone, są przychody:
- uzyskane z tytułu pracy wykonywanej przed ustaleniem prawa do świadczenia,
- osiągnięte po ustaniu prawa do świadczenia,
- osiągnięte w okresie, gdy prawo do świadczenia było zawieszone,
- ze źródeł niestanowiących tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych (np. darowizny, samoistne umowy o dzieło).
3. Kiedy zmniejszenie a kiedy zawieszenie?
Rozliczenie przychodu następuje w formie rozliczenia rocznego, po zakończeniu roku rozliczeniowego 2009/2010. W celu ustalenia, czy zaistniały okoliczności powodujące zmniejszenie lub zawieszenie świadczenia przedemerytalnego, ZUS porównuje:
- łączną kwotę świadczenia przedemerytalnego i przychodu uzyskaną w roku rozliczeniowym z roczną dopuszczalną kwotą przychodu - 17.664 zł (1.472 zł miesięcznie)
- kwotę przychodu, uzyskanego w roku rozliczeniowym z roczną graniczną kwotą przychodu - 24.729,60 zł (2.060,80 zł miesięcznie), z tym że okres, z którego ustala się kwoty roczne, ulega odpowiedniemu skróceniu w roku rozliczeniowym, w którym prawo do świadczenia przedemerytalnego powstało, ustało lub wypłata tego świadczenia była wstrzymana np. z powodu nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, renty inwalidzkiej czy rodzinnej
Jeżeli natomiast kwota przychodu uzyskanego w roku rozliczeniowym przekroczyła roczną graniczną kwotę przychodu tj. 24.729,60 zł, ZUS ustala, że w roku rozliczeniowym świadczenie przedemerytalne podlegało zawieszeniu.
Warto nadmienić, że pobieranie świadczenia przedemerytalnego (zasiłku) w miesięcznej wysokości przekraczającej dopuszczalną miesięczną kwotę przychodu (1.472 zł) podlega zawieszeniu w okresie rozliczeniowym 2009/2010, niezależnie od wysokości dodatkowych przychodów.
PRZYKŁAD
Pan Jan pobiera od 1 marca 2009 r. świadczenie przedemerytalne w wysokości 900 zł. Od 1 czerwca 2009 r. pracuje na ćwierć etatu i otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie 500 zł (brutto). Ponieważ łącznie miesięczna kwota przychodów wynosi 1.400 zł i jest niższa od dopuszczalnej kwoty przychodu (1.472 zł) świadczenie nie podlega zmniejszeniu i jest wypłacane w pełnej wysokości, czyli 900 zł.
PRZYKŁAD
Pani Anna pobierał miesięcznie 1.000 zł świadczenia przedemerytalnego. Dodatkowo pracuje na część etatu z pensją 800 zł. Łączny miesięczny przychód wynosił 1.800 zł, a zatem przekraczał dopuszczalną kwotę (1.472 zł) o 328 zł. Kwota zmniejszenia świadczenia przedemerytalnego będzie się równała kwocie przekroczenia pomniejszonej o składki należne od osoby ubezpieczonej, a więc o 13,71% czyli 13,71% x 328 zł = 44,97 zł. Tak, więc świadczenie przedemerytalne podlega miesięcznie zmniejszeniu o 283,03 zł (328 zł - 44,97 zł).
ZUS obniża wysokość świadczenia przedemerytalnego (zasiłku) od miesiąca osiągania przychodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym została wydana decyzja albo od miesiąca przypadającego po miesiącu wydania decyzji, jeżeli wcześniej niemożliwe było wstrzymanie wypłaty.
ZUS będzie wypłacać świadczenie w okrojonej wysokości do czasu zawiadomienia przez świadczeniobiorcę, iż nie osiąga on już przychodu, lub osiąga zarobki w innej wysokości. Ostateczne rozliczenie następuje po zakończeniu roku rozliczeniowego.
Na koniec warto dodać, że bez względu na kwotę przekroczenia limitu zarobków, świadczenie przysługuje w tzw. kwocie gwarantowanej (402 zł 10 gr).
Podstawa prawna: - ustawa z 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. nr 120, poz. 1252 z późn. zm.),
- art. 104 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z poźn. zm.).
- art. 104 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z poźn. zm.).
