PIT-36L - o czym powinieneś pamiętać przy jego wypełnianiu?

Osiąganie przychodów opodatkowanych według skali zmusza podatnika podatku liniowego do złożenia drugiego zeznania. Formularz PIT-36L przeznaczony jest wyłącznie dla podatników rozliczających się indywidualnie.

Podatnicy mający miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (podlegający nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu) - składają zeznanie do urzędu skarbowego ustalonego według miejsca zamieszkania podatnika w ostatnim dniu roku podatkowego, a gdy zamieszkanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustało przed tym dniem - według ostatniego miejsca zamieszkania na jej terytorium, natomiast podlegający ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu - składają zeznanie do urzędu skarbowego właściwego w sprawach opodatkowania osób zagranicznych. Dane te wykazuje się w części A i B formularza PIT-36 L.

Część C zeznania przeznaczona jest na informacje dodatkowe. Do jej wypełnienia ustawodawca zobowiązał dwie kategorie podatników.

Po pierwsze podatników, którzy byli zobowiązani do sporządzenia dokumentacji podatkowej transakcji z podmiotami powiązanymi lub transakcji, w związku z którymi zapłata należności wynikających z takich transakcji dokonywana jest bezpośrednio lub pośrednio na rzecz podmiotu mającego miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium lub w kraju stosującym szkodliwą konkurencję podatkową (tzw. raje podatkowe).

Druga kategoria to podatnicy, którzy w ciągu 5 lat poprzedzających rok rozliczenia korzystali z tzw. kredytu podatkowego. Zgodnie z przepisami kredyt podatkowy polega na tym, że podatnicy, którzy po raz pierwszy rozpoczęli prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, są zwolnieni na określonych warunkach z obowiązku wpłacania w trakcie roku zaliczek na podatek. Zwolnienie ma zastosowanie bezpośrednio po roku, w którym rozpoczęli prowadzenie tej działalności, jeżeli w roku jej rozpoczęcia działalność ta była prowadzona co najmniej przez pełnych 10 miesięcy albo 2 lata po roku, w którym rozpoczęli prowadzenie tej działalności, jeżeli nie został spełniony warunek prowadzenia działalności przez co najmniej pełnych 10 miesięcy. Podatnicy korzystający z takiego zwolnienia (kredytu podatkowego) wykazują w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) składanym za rok podatkowy (czyli rocznym zeznaniu PIT), w którym korzystali z tego zwolnienia, dochód osiągnięty (stratę poniesioną) z pozarolniczej działalności gospodarczej. Dochodu tego nie łączy się z dochodami z innych źródeł (innych niż działalność gospodarcza). Natomiast strata podlega rozliczeniu na ogólnych zasadach.

Dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej, objęty kredytem podatkowym, łączy się z dochodem (stratą) z tego źródła, wykazanym w zeznaniach o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) składanych za 5 kolejnych lat następujących bezpośrednio po roku, w którym podatnik korzystał ze zwolnienia - w wysokości 20% tego dochodu w każdym z tych lat. Podatnicy korzystający z kredytu podatkowego podają rok, w którym stosowali zwolnienie w części C zeznania.

Przychody, koszty ich uzyskania oraz dochód i stratę, a także kwoty należnych zaliczek podatnicy wykazują w części D zeznania. Podatnicy osiągający przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej wypełniają wiersz 1 części D formularza.

Po pierwsze wykazują przychody z tego źródła, czyli przychody należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.

Następnie podatnik wykazuje poniesione koszty uzyskania przychodów, czyli koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródeł przychodów. Kwotę dochodu podatnik oblicza jako różnicę sumy przychodów i kosztów ich uzyskania.

Jeżeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, podatnicy wykazują stratę. I tu znów podatnicy, którzy w ubiegłych latach korzystali z tzw. kredytu podatkowego, kwotę straty ustalają na podstawie części C załącznika PIT/Z. Następnie podatnik wykazuje kwotę zaliczek należnych za rok podatkowy. Wiersz 1 części D zeznania wypełniają także ci, którzy uzyskali dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej wykonywanej za granicą lub ze źródeł przychodów położonych za granicą, do których zastosowanie ma metoda odliczenia podatku zapłaconego za granicą (metoda proporcjonalnego odliczenia).

Pozycję 34 wypełniają podatnicy, którzy w latach: 2004, 2005, 2006, 2007 lub 2008 wykazali straty i w 2009 r. mają prawo do odliczania straty z lat ubiegłych. Podatnicy mają prawo do odliczenia straty od dochodu z tego samego źródła, które przyniosło stratę w najbliższych kolejno po sobie następujących 5 latach podatkowych, z tym że wysokość takiego odliczenia w którymkolwiek z tych lat, w tym również w 2009 r., nie może przekroczyć 50% kwoty tej straty. Odliczenie straty przysługuje tylko od dochodu z tego samego źródła, które przyniosło stratę.

Odliczeniu podlegają składki określone w przepisach ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych zapłacone w roku podatkowym bezpośrednio na własne ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe podatnika oraz osób z nim współpracujących. Wskazuje się je w pozycji 35 zeznania.

Odliczeniu podlegają również składki zapłacone w roku podatkowym ze środków podatnika na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne podatnika lub osób z nim współpracujących, zgodnie z przepisami dotyczącymi obowiązkowego ubezpieczenia społecznego obowiązującymi w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub w Konfederacji Szwajcarskiej.

Warunkiem odliczenia tych składek jest istnienie podstawy prawnej wynikającej z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego państwa, w którym podatnik opłacał składki na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne.

W części F zeznania podatnicy uwzględniają kwoty zwiększające podstawę opodatkowania lub zmniejszające stratę. Chodzi tu o kwoty uprzednio odliczonych: ulg inwestycyjnych, wydatków poniesionych na nabycie nowych technologii lub dochodu objętego zwolnieniem z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej, do których podatnik utracił prawo.

Jeżeli poniesiona przez podatnika w roku podatkowym strata ze źródła przychodów, z którym związana była ulga lub zwolnienie, jest mniejsza niż kwota utraconej ulgi lub zwolnienia, podatnik w pierwszej kolejności dokonuje zmniejszenia tej straty, natomiast o pozostałą część kwoty utraconej ulgi lub zwolnienia zwiększa podstawę opodatkowania.

W części G zeznania podatnicy dokonują obliczenia podatku. Dochód do opodatkowania podatnicy uzyskują poprzez dodanie do kwoty dochodu po odliczeniach (z poz. 37) kwoty wpływającej na zwiększenie podstawy opodatkowania (z poz. 39). Tak obliczoną kwotę należy wpisać w poz. 44. Podstawę obliczenia podatku, którą należy wpisać w poz. 45, stanowi kwota z poz. 44 po zaokrągleniu do pełnych złotych.

Podstawę obliczenia podatku zaokrągla się do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych. Od podstawy opodatkowania wykazanej w poz. 45 podatnik oblicza podatek przy zastosowaniu 19% stawki. Otrzymaną kwotę należy wpisać w poz. 46.

Pozycję 47 wypełniają podatnicy, którzy m.in. skorzystali z odliczeń od podatku z tytułu wydatków poniesionych na własne potrzeby mieszkaniowe, a następnie w roku podatkowym:

• wycofali ze spółdzielni wniesiony wkład mieszkaniowy lub budowlany,
• w całości zmienili przeznaczenie lokalu lub budynku z mieszkalnego na użytkowy,
• otrzymali zwrot odliczonych wydatków po roku, w którym dokonali odliczeń, z wyjątkiem, gdy zwrócone kwoty zostały zaliczone do przychodów podlegających opodatkowaniu,
• wycofali oszczędności z kasy mieszkaniowej, z wyjątkiem, gdy wycofaną kwotę po określonym w umowie o kredyt kontraktowy okresie systematycznego oszczędzania wydatkowali zgodnie z celami systematycznego oszczędzania na rachunku prowadzonym przez tę kasę,
• przenieśli uprawnienia do rachunku oszczędnościowo-kredytowego na rzecz osób trzecich, z wyjątkiem dzieci własnych lub przysposobionych,
• zbyli grunt lub prawo wieczystego użytkowania gruntu,
• otrzymali zwrot uprzednio zapłaconych i odliczonych składek na ubezpieczenie zdrowotne, zapłaconego za granicą i odliczonego podatku.

Pozycja 48 przeznaczona jest dla podatników, którzy wykazują podatek zapłacony za granicą. Dotyczy to przedsiębiorców, którzy uzyskali dochody z tytułu działalności wykonywanej za granicą lub ze źródeł przychodów położonych za granicą, do których ma zastosowanie metoda odliczenia z progresją. W poz. 49 wykazywany jest podatek.

Metoda odliczenia z progresją oznacza, że podatek zapłacony za granicą podlega odliczeniu od podatku obliczonego od łącznych dochodów uzyskanych w roku podatkowym. Odliczenie to nie może jednak przekroczyć tej części podatku obliczonego przed dokonaniem odliczenia, która proporcjonalnie przypada na dochód uzyskany za granicą.

W tym przypadku kwotę podatku obliczonego według 19% stawki od łącznych dochodów uzyskanych za granicą i w Polsce należy pomnożyć przez kwotę dochodu uzyskanego za granicą (wykazanego w części D zeznania), a następnie podzielić przez kwotę łącznego dochodu uzyskanego za granicą i w Polsce. Metodę tę stosuje się m.in. do dochodów uzyskanych ze źródeł przychodów położonych na terytorium USA, Rosji i Danii. Stosują ją również podatnicy, którzy uzyskują dochody z tytułu działalności wykonywanej w państwie, z którym Polska nie zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub ze źródeł przychodów położonych w takim państwie.

Pozycję 50 zeznania wypełniają podatnicy, którzy korzystają z odliczenia od podatku składki na ubezpieczenie zdrowotne. W pozycji 51 podatnicy wykazują odliczoną w poz. 50 kwotę składek zapłaconych do zagranicznych systemów na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne podatnika lub osób z nim współpracujących. Składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosiła w 2009 r. 9% podstawy jej wymiaru. Należy jednak pamiętać, że kwota składki na powszechne ubezpieczenie zdrowotne, o którą pomniejsza się podatek, nie może przekroczyć 7,75% podstawy wymiaru tej składki.

W tej części zeznania dodano także pozycję 52. Przeznaczona jest ona do wpisania kwoty ulgi, o której mowa w art. 27g ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm. dalej updof), w brzmieniu nadanym ustawą z 25 lipca 2008 r. o szczegółowych rozwiązaniach przewidzianych dla podatników uzyskujących niektóre przychody poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Artykuł 14 tej ustawy, poprzez dodanie art. 27g updof, umożliwił osobom fizycznym podlegającym w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu odliczenie od podatku dochodowego kwoty stanowiącej różnicę między podatkiem obliczonym przy zastosowaniu do przychodów z pracy za granicą metody odliczenia proporcjonalnego a podatkiem obliczonym przy zastosowaniu do tych przychodów metody wyłączenia z progresją (tzw. ulga abolicyjna).

Obliczenia zobowiązania podatkowego należy dokonać w części I zeznania. W pierwszej kolejności należy wykazać podatek po odliczeniu składki zdrowotnej (pozycja 53). Następną pozycję wypełniają podatnicy wykazujący zryczałtowany podatek od dochodu z likwidacji działalności gospodarczej dokonanej w grudniu 2009 r. W pozycji 55 podatnicy wykazują podatek należny, po zaokrągleniu do pełnych złotych, w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 groszy i więcej podwyższa się do pełnych złotych.

W poz. 54 należy wykazać zryczałtowany podatek od dochodu z likwidacji działalności gospodarczej dokonanej w grudniu 2009 r.

Obliczenia kwoty do zapłaty albo nadpłaty podatnicy dokonują w części J zeznania PIT-36L.

W tej części wykazuje się podatek z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c updof (pozycja 60). Wiersz ten dotyczy wyłącznie nieruchomości i praw nabytych lub wybudowanych w latach 2007-2008. W tej części wykazuje się także podatek zryczałtowany płacony m.in. od odsetek od pożyczek, z wyjątkiem, gdy udzielanie pożyczek jest przedmiotem działalności gospodarczej, odsetek i dyskonta od papierów wartościowych, dywidend i innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, dochodu z tytułu udziału w funduszach kapitałowych.

W części L podatnicy wykazują zryczałtowany podatek dochodowy stanowiący karę za niezliczenie składników majątkowych do środków trwałych. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych przewiduje, że jeżeli podatnicy nabędą lub wytworzą we własnym zakresie składniki majątku o wartości początkowej przekraczającej 3.500 zł i ze względu na przewidywany przez nich okres używania równy lub krótszy niż rok nie zaliczą ich do środków trwałych albo wartości niematerialnych i prawnych, a faktyczny okres ich używania przekroczy rok, to są zobowiązani do ich ujawnienia, korekty kosztów uzyskania przychodów i zapłaty karnych odsetek. To właśnie dlatego decyzja o niezaliczaniu danego składnika majątku firmy do środków trwałych (wartości niematerialnych i prawnych) musi być dokładnie przemyślana. Od początku 2009 r. odsetki te naliczane są według stawki, która stosowana jest dla zaległości podatkowych. Odsetki te naliczane są przy tym według stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych obowiązującej w dniu zaliczenia składnika majątku do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych.

Część N zeznania stanowi wniosek o przekazanie 1% podatku należnego na rzecz organizacji pożytku publicznego. Należy w nim podać nazwę organizacji, numer wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego oraz wysokość przekazywanej kwoty. Po tej części zeznania dodano część O: Informacje uzupełniające, która analogicznie jak w zeznaniu PIT-36 jest przeznaczona m.in. na podanie danych ułatwiających kontakt z podatnikiem, szczegółowy cel przekazania 1% oraz wyrażenie zgody na przekazanie organizacji pożytku publicznego danych osobowych, adresowych oraz o wysokość kwoty, jaką na wniosek podatnika urząd skarbowy przekazał organizacji pożytku publicznego.

Na końcu podatnik wypełnia część P: Informacje o załącznikach oraz składa oświadczenie i podpis (część R). Załącznikami do zeznania PIT-36L są: PIT/B, PIT/Z i PIT/ZG.

Deklaracja podatkowa może być podpisana przez pełnomocnika. Przepisy ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, tekst jedn.: Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm., dalej: op, wskazują, że przez pojęcie deklaracji należy rozumieć również zeznanie podatkowe. Formularz może wypełnić, podpisać i złożyć osoba reprezentująca podatnika, tj. pełnomocnik.

Podpisanie deklaracji przez pełnomocnika zwalnia podatnika z obowiązku podpisania deklaracji. Dodajmy, że jeżeli zeznanie składa podatnik wspólnie z małżonkiem, pełnomocnictwo do podpisania zeznania jest skuteczne, jeśli zostało udzielone temu samemu pełnomocnikowi przez oboje małżonków.

Wątpliwości co do możliwości podpisywania deklaracji podatkowych przez ustanowionych pełnomocników rozstrzygnęły obowiązujące od 1 stycznia 2007 r. przepisy rozdziału 9a op.

Na zeznaniu rocznym nie musi zatem podpisu składać osobiście podatnik.

Ponieważ pełnomocnikiem podatnika może być wyłącznie osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, w rezultacie nie ma możliwości udzielenia pełnomocnictwa osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej.

Pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji stanowi szczególny rodzaj pełnomocnictwa. Musi z niego wynikać upoważnienie do podpisywania określonego rodzaju zeznań (deklaracji) podatkowych, np. rocznych zeznań w podatku dochodowym od osób fizycznych (np. PIT-36, PIT-37). Szczególny charakter pełnomocnictwa do podpisywania deklaracji przejawia się w tym, że na przykład pełnomocnik ustanowiony przez podatnika w postępowaniu podatkowym nie może na podstawie tego pełnomocnictwa podpisywać deklaracji podatkowych podatnika.

Co prawda przepisy op regulujące podpisywanie deklaracji nie wymagają szczególnej formy dla udzielenia pełnomocnictwa, wskazują jednak wprost, że w kwestiach dotyczących pełnomocnictwa do podpisywania deklaracji stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące pełnomocnictwa w postępowaniu podatkowym. W tym zakresie należy zatem stosować art. 137 § 2 op.

Stanowi on, że pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie. Podpisanie deklaracji jest także oświadczeniem o podaniu danych zgodnych z rzeczywistością, składane pod rygorem odpowiedzialności karnej. Z tych powodów upoważnienie do podpisania deklaracji podatkowej nie może być dorozumiane, lecz musi jednoznacznie wynikać z dokumentu pełnomocnictwa.