Jak się okazuje sformułowanie użyte w treści dokumentu skierowanego do pracodawcy w celu rozwiązania umowy o pracę jest bardzo istotne. Z wyroku Sądu Najwyższego z 15 lipca 2008 r. wynika, że użyte w oświadczeniu woli pracownika sformułowanie „proszę o rozwiązanie umowy” nie spowoduje rozwiązania umowy o pracę. Sprawdź, jak powinno zostać prawidłowo złożone oświadczenie woli o rozwiązaniu umowy o pracę!
1. Po złożeniu jednostronnego oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę za wypowiedzeniem, do skutku rozwiązującego dochodzi bez jakiegokolwiek działania drugiej strony. Z treści pisma pracownika, którego zamiarem jest wypowiedzenie umowy o pracę powinna, więc wynikać nie tylko niebudząca wątpliwości wola zakończenia stosunku pracę, ale także sposób i termin jego rozwiązania, tak, aby bez żadnej czynności pracodawcy doszło do rozwiązania umowy.
2. Treść dokumentu, w którym pracownik używa sformułowania "proszę o rozwiązanie umowy", zawiera wniosek adresowany do pracodawcy. Wynika z tego, że zamiarem pracownika nie jest wywołanie skutku prawnego (rozwiązującego) przez jednostronne oświadczenie, lecz podjęcie rokowań z pracodawcą w przedmiocie rozwiązania umowy o pracę - ewentualnie dokonanie przez pracodawcę jednostronnej czynności rozwiązującej (wyrok Sądu Najwyższego z 15 lipca 2008 r., III PK 9/08).
2. Treść dokumentu, w którym pracownik używa sformułowania "proszę o rozwiązanie umowy", zawiera wniosek adresowany do pracodawcy. Wynika z tego, że zamiarem pracownika nie jest wywołanie skutku prawnego (rozwiązującego) przez jednostronne oświadczenie, lecz podjęcie rokowań z pracodawcą w przedmiocie rozwiązania umowy o pracę - ewentualnie dokonanie przez pracodawcę jednostronnej czynności rozwiązującej (wyrok Sądu Najwyższego z 15 lipca 2008 r., III PK 9/08).
Stan faktyczny sprawy
W niniejszej sprawie lekarz medycyny sportowej żądał wypłaty wynagrodzenia wraz z odsetkami od pracodawcy - Centrum Medyczne spółka z.o.o., w którym był zatrudniony, jako dyrektor centrum.
Powód 2 listopada 2004 r. zawarł z pozwaną umowę o pracę na czas nieokreślony, na podstawie, której został zatrudniony na stanowisku dyrektora Centrum Medycyny Sportowej. W umowie o pracę strony określiły trzymiesięczny okres wypowiedzenia.
W związku z tym, że pomiędzy powodem a kierownictwem spółki doszło do nieporozumień na tle funkcjonowania placówki zarządzanej przez powoda, 20 kwietnia 2005 r. powód zwrócił się do pozwanej o "rozwiązanie umowy o pracę w trybie ustawowym", motywując to "trudnościami obiektywnymi".
Pracodawca w dniu 26 kwietnia 2005 r. wystosował do powoda pismo, w którym stwierdził, że "ustosunkował się pozytywnie do prośby o rozwiązanie umowy o pracę w trybie ustawowym" i wskazał, iż zgodnie z Kodeksem pracy obowiązuje jednomiesięczny termin wypowiedzenia. Powód odmówił podpisania pisma pracodawcy. 27 kwietnia 2005 r. i przekazał mienie pracodawcy.
W okresie od 28 kwietnia 2005 r. do 17 maja 2005 r. przebywał na urlopie wypoczynkowym, a po powrocie z urlopu do końca miesiąca został zwolniony z obowiązku świadczenia pracy.
Pełnomocnik powoda w piśmie z 10 maja 2005 r. poinformował pozwaną, że stosunek pracy nie został rozwiązany, gdyż stanowisko zawarte w jej piśmie z 26 kwietnia 2005 r. nie zawiera oświadczenia woli w przedmiocie wypowiedzenia umowy o pracę. Pismem z 16 maja 2005 r. pełnomocnik pozwanej odniósł się negatywnie do twierdzeń zawartych w piśmie pełnomocnika powoda z 10 maja 2005 r.
Po powrocie z urlopu w dniu 18 maja 2005 r. powód nie został dopuszczony do wykonywania pracy. Polecono mu jedynie zdanie pozostałych dokumentów. Pracodawca wypłacił powodowi w całości wynagrodzenie za czas urlopu i za miesiąc maj 2005 r.
W dniu 27 czerwca 2005 r. powód wypowiedział pozwanej umowę o pracę, wezwał ją do zapłaty wynagrodzenia za czerwiec 2005 r. oraz zażądał wypłaty wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, tj. za miesiące: lipiec, sierpień i wrzesień 2005 r.
Sąd I instancji
Sąd Rejonowy uznał, że powództwo jest częściowo zasadne w zakresie żądania zasądzenia od pozwanej kwoty 15.300 zł tytułem wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, to jest za miesiące czerwiec i lipiec 2005 r.
W ocenie Sądu Rejonowego, pismo powoda z 20 kwietnia 2005 r. zawierało oświadczenie woli o wypowiedzeniu umowy o pracę. Analiza pisma jednoznacznie wskazuje, że celem powoda było zakończenie stosunku pracy z pozwaną. Powód wyraźnie zaznaczył, że "uprzejmie prosi o rozwiązanie w trybie ustawowym umowę o pracę zawartą w dniu 2 listopada 2004 r.; powodem mojej decyzji są trudności obiektywne".
Zdaniem Sądu Rejonowego, pierwsze zdanie tego pisma wyraża akt woli powoda zakończenia stosunku pracy "w trybie ustawowym". Oświadczenie woli powoda z dnia 20 kwietnia 2005 r. stanowiło, więc jednostronną czynność prawną, to jest rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem dokonanym przez pracownika.
Ponadto sąd rejonowy zauważył trafnie, że skoro w umowie o pracę wyraźnie zastrzeżono (w sposób prawnie dopuszczalny), że okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej pomiędzy stronami wynosi trzy miesiące, a powód w sposób jednoznaczny nie wskazał, iż wnosi o "zastosowanie ustawowego terminu wypowiedzenia umowy", to obowiązywał umówiony okres wypowiedzenia, zamiast okresu jednomiesięcznego przewidzianego w przepisach Kodeksu pracy.
Dlatego zdaniem sądu rejonowego stosunek pracy łączący strony został rozwiązany w dniu 31 lipca 2005 r. wskutek wypowiedzenia umowy o pracę dokonanego przez powoda pismem z 20 kwietnia 2005 r. Skoro zaś powód nie otrzymał wynagrodzenia za czerwiec i lipiec 2005 r., to miał prawo domagać się od pozwanej jego wypłaty.
Apelację od wyroku sądu rejonowego złożyły obie strony.
Sąd II instancji
Sąd okręgowy w wyroku z 8 listopada 2007 r., podzielił ocenę sądu rejonowego, że oświadczenie woli powoda z 20 kwietnia 2005 r. stanowiło wypowiedzenie umowy o pracę.
Jednak stwierdził, że sąd rejonowy niewłaściwie ocenił to oświadczenie woli powoda w zakresie dotyczącym wypowiedzenia umowy o pracę, uznając, że oświadczenie o "ustawowym trybie rozwiązania" nie było przejawem woli powoda zastosowania "ustawowego terminu" wypowiedzenia umowy.
W ocenie sądu okręgowego, to oświadczenie woli powoda należy tłumaczyć w powiązaniu z oświadczeniem woli pozwanej oraz z okolicznościami, jakie miały miejsce w następstwie tych oświadczeń stron.
Według sądu okręgowego, należy wziąć pod uwagę, że pozwana pismem z 26 kwietnia 2005 r. pozytywnie ustosunkowała się do prośby powoda o rozwiązanie urnowy o pracę w trybie ustawowym i wskazała, iż obowiązuje miesięczny termin wypowiedzenia.
| Powód nie kwestionował, że ma do niego zastosowanie jednomiesięczny okres wypowiedzenia, a jego zachowanie po otrzymaniu pisma pozwanej jednoznacznie wskazywało, iż o taki okres wypowiedzenia chodziło mu w piśmie z 20 kwietnia 2005 r. |
Zdaniem Sądu okręgowego, z tego pisma wynika, że wolą powoda było rozwiązanie "umowy o pracę w trybie wypowiedzenia z ustawowym (kodeksowym) okresem wypowiedzenia".
Taką wolę powoda potwierdza jego zachowanie po otrzymaniu pisma z 26 kwietnia 2005 r., w którym pracodawca wskazuje, że zgadza się na rozwiązanie umowy z miesięcznym okresem wypowiedzenia. Zachowanie powoda polegało, bowiem na tym, że zgodnie z poleceniem pracodawcy zdał powierzone mienie i udał się na urlop wypoczynkowy, przy czym wówczas w żaden sposób nie kwestionował "ustaleń, co do okresu wypowiedzenia", a uczynił to dopiero po pewnym czasie jego pełnomocnik.
Zdaniem Sądu Okręgowego, oznacza to, że prawidłowa wykładnia oświadczenia woli powoda z 20 kwietnia 2005 r. nakazuje rozumieć je, jako chęć rozwiązania umowy o pracę z ustawowym okresem wypowiedzenia. W tej sytuacji zasądzenie przez Sąd pierwszej instancji wynagrodzenia za okres wypowiedzenia dłuższy niż jeden miesiąc jest pozbawione podstaw prawnych.
Powód zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego skargą kasacyjną do Sądu Najwyższego.
Uzasadnienie Sądu Najwyższego
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa W.F. przeciwko Centrum Medycznemu spółka z o.o. o wynagrodzenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 15 lipca 2008 r., skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego z 8 listopada 2007 r., uchylił zaskarżony wyrok w punktach I i III i oddalił apelację strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 28 marca 2007 r. oraz oddalił skargę kasacyjną w pozostałej części.
Zdaniem eksperta
1. Pamiętajmy, że złożenie przez pracownika oświadczenia o rozwiązaniu za wypowiedzeniem umowy o pracę jest jednostronnym oświadczeniem woli, do którego (przez art. 300 Kodeksu pracy, dalej kp) mają zastosowanie ogólne regulacje prawa cywilnego.
W myśl art. 56 Kodeksu cywilnego, dalej kc, czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustawy, z zasad współżycia społecznego i z ustalonych zwyczajów.
Czynność prawną stanowią wyłącznie takie działania, w których jako element konieczny występuje oświadczenie woli. Czynność dwustronna (wielostronna) jest zdarzeniem, którego koniecznym elementem są zgodne oświadczenia woli dwu (lub więcej) stron stosunku prawnego.
Natomiast czynności jednostronne dochodzą do skutku w wyniku działania tylko jednej strony. Podstawowym elementem każdej czynności prawnej są jej przedmiotowo istotne składniki (essentialia negotii), a więc takie, bez których czynność prawna nie mogłaby dojść do skutku i od których zależy jej prawna kwalifikacja.
Funkcją oświadczenia woli, będącego koniecznym składnikiem każdej czynności prawnej, jest wywołanie skutku prawnego w postaci ustanowienia, zmiany lub zniesienia stosunku prawnego.
Zgodnie z art. 60 kc, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde jej zachowanie się, które ujawnia w sposób dostateczny jej wolę. Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których zostało złożone, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje (art. 65 § 1 kc).
Miarodajną w tym przypadku jest chwila złożenia oświadczenia woli przez stronę, a niewyrażone później jej intencje (por. uzasadnienie uchwały składu 7. sędziów Sądu Najwyższego z 29 czerwca 1995 r., III CZP 66/95, OSNC 1995 nr 12, poz. 168).
2. Pamiętajmy, że jednostronna czynność prawna, jaką jest złożenie oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę za wypowiedzeniem, musi wyrażać stanowczą wolę zakończenia stosunku pracy z woli jednej strony (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 października 1999 r., I PKN 303/99, OSNAPiUS 2001 nr 4, poz. 117).
Po złożeniu jednostronnego oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę za wypowiedzeniem, do skutku rozwiązującego dochodzi bez jakiegokolwiek działania drugiej strony.
Z treści pisma pracownika, którego zamiarem jest wypowiedzenie umowy o pracę powinna, więc wynikać nie tylko niebudząca wątpliwości wola zakończenia stosunku pracę, ale także sposób i termin jego rozwiązania, tak, aby bez żadnej czynności pracodawcy doszło do rozwiązania umowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 5 kwietnia 1974 r., II PR 46/74, OSPiKA 1974 nr 10, poz. 206; PiZS 1975 nr 4, s. 73).
Oświadczenie złożone przez powoda 20 kwietnia 2005 r. nie zawiera elementów pozwalających na uznanie, że stanowiło jednostronną czynność prawną prowadzącą do wywołania skutku rozwiązującego bez podjęcia czynności przez pracodawcę. Świadczy o tym treść dokumentu, w którym powód użył sformułowania "proszę o rozwiązanie umowy", a więc zawarł wniosek adresowany do pracodawcy.
Wynika z tego, że zamiarem powoda nie było wywołanie skutku prawnego (rozwiązującego) przez jednostronne oświadczenie, lecz podjęcie rokowań z pracodawcą w przedmiocie rozwiązania umowy o pracę (ewentualnie dokonanie przez pracodawcę jednostronnej czynności rozwiązującej).
W oświadczeniu powoda nie zostały zawarte elementy przedmiotowe istotne (tryb rozwiązania, a zwłaszcza jego data), które mogłyby prowadzić do rozwiązania umowy wskutek jednostronnego oświadczenia woli (por. wyrok Sądu Najwyższego z 14 września 1998 r., I PKN 315/98, OSNAPiUS 1999 nr 19, poz. 617).
Gdyby pracodawca nie podjął żadnego działania, to wskutek pisma powoda z 20 kwietnia 2005 r. nie doszłoby do rozwiązania umowy o pracę.
Istotnymi postanowieniami umowy (rozumianej, jako wymiana zgodnych oświadczeń woli) w sprawie rozwiązania stosunku pracy jest przede wszystkim wskazanie:
- trybu rozwiązania umowy oraz
- zaproponowanie terminu, w jakim powinno nastąpić rozwiązanie umowy o pracę (por. wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 1975 r., I PRN 35/75, OSNCP 1976 nr 6, poz. 149; OSPiKA 1977 nr 1, poz. 17 z glosą K. Zielińskiego).
- trybu rozwiązania umowy oraz
- zaproponowanie terminu, w jakim powinno nastąpić rozwiązanie umowy o pracę (por. wyrok Sądu Najwyższego z 27 listopada 1975 r., I PRN 35/75, OSNCP 1976 nr 6, poz. 149; OSPiKA 1977 nr 1, poz. 17 z glosą K. Zielińskiego).
Natomiast analiza treści pisma strony pozwanej z 26 kwietnia 2005 r. wskazuje, że jest to oświadczenie woli o jednostronnym rozwiązaniu umowy o pracę za wypowiedzeniem.
W piśmie tym wyrażono, bowiem wolę rozwiązania umowy o pracę, a przy tym wskazano wszystkie niezbędne elementy określające sposób rozwiązania umowy ("okres wypowiedzenia w tej sytuacji wynosi 1 miesiąc") i termin ("wygaśnięcia umowy o pracę - co nastąpi z dniem 31 maja 2005"). To pismo pracodawcy wywołało, więc skutek prawny w postaci rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę. Skutek ten nastąpił niezależnie od sposobu zachowania się drugiej strony (powoda).
W umowie o pracę strony zastrzegły, że obowiązuje je trzymiesięczny okres wypowiedzenia. Nie można uznać, aby strony po dokonaniu przez pracodawcę wypowiedzenia umowy o pracę ustaliły wcześniejszy termin rozwiązania umowy na podstawie art. 36 § 6 kp, gdyż nie złożyły w tym zakresie zgodnych oświadczeń woli.
Oznacza to, że pracodawca zastosował okres wypowiedzenia krótszy od wymaganego w rozumieniu art. 49 kp, a więc z mocy tego przepisu, umowa o pracę rozwiązała się z upływem trzymiesięcznego (wymaganego) okresu, czyli z dniem 31 lipca 2005 r., a powodowi przysługuje wynagrodzenie do tego czasu.
W związku z powyższym wszystkie pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej należało ocenić, jako bezzasadne i uznać za trafne (odpowiadające prawu) rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji.
Podstawa prawna: - art. 56, art. 65 § 1, art. 66 § 1 i art. 72 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn.zm.),
- art. 36 § 6, 49 i 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn.zm.).
- art. 36 § 6, 49 i 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn.zm.).
