10 lipca 2008 r. Sejm RP uchwalił ustawę o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Przepisy ustawy zawierają m.in. przepisy, które regulują wydawanie przez ZUS pisemnych interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów, z których wynika obowiązek opłacania przez przedsiębiorców składek na ubezpieczenia społeczne. Jakie podmioty będą uprawnione do uzyskania pisemnej interpretacji oraz w jakim terminie ZUS będzie miał obowiązek wydać taką interpretację, dowiesz się z tekstu.
Jak już wspomnieliśmy, 10 lipca 2008 r. Sejm RP uchwalił ustawę o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw, dalej ustawa nowelizująca a 28 lipca br. Prezydent ją podpisał.
Przepisy te wchodzą w życie po upływie 45 dni od dnia ogłoszenia ustawy nowelizującej w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, czyli 20 września br.
Podmioty uprawnione do uzyskania pisemnej interpretacji
Zgodnie z przepisami ustawy nowelizującej z wnioskiem o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów, z których wynika obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, będzie mógł wystąpić jedynie przedsiębiorca, czyli osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca we własnym imieniu - w sposób zorganizowany i ciągły - zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową. Oznacza to, że z wnioskiem o pisemną interpretację, o którym stanowią przepisy ustawy nowelizującej, nie będzie mógł wystąpić płatnik składek, który nie ma statusu przedsiębiorcy (np. jednostka budżetowa, wspólnik spółki jawnej, partnerskiej, komandytowej lub wspólnik jednoosobowej spółki z o.o.).
Zakres przedmiotowy wniosku o pisemną interpretację
Przedsiębiorca będzie mógł wystąpić do ZUS o udzielenie pisemnej interpretacji tylko tych przepisów, z których wynika dla niego obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.Należy przyjąć, że takiej interpretacji będą podlegały wszystkie te przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych, które regulują zakres podmiotowy i przedmiotowy obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.
Takiej interpretacji będą więc podlegały przede wszystkim przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.) dalej: ustawa systemowa, które zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy systemowej regulują m.in. zasady ustalania składek na ubezpieczenia społeczne oraz podstawy ich wymiaru.
Poza przepisami ustawy systemowej przedmiot interpretacji będą stanowiły przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, w zakresie, w jakim regulują zasady różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenia społeczne. ZUS powinien również udzielać pisemnych interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawywymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. z 1998 r. nr 161,poz. 1106 z późn. zm.).
Wniosek przedsiębiorcy nie będzie natomiast mógł dotyczyć udzielenia pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania tych przepisów, które nie regulują obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ale normują prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych i zasady ich wypłaty.
W konsekwencji ZUS nie będzie miał obowiązku udzielania przedsiębiorcom pisemnych interpretacji co do przepisów ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.u. z 2004 r., nr 39, poz. 353 z późn. zm.), ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U.z 2005 r., nr 31, poz. 267 z późn. zm.) czy też ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. nr 199, poz. 1673 , w zakresie w jakim ustawa ta reguluje prawo do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego.
Wymogi formalne wniosku o pisemną interpretację
Wniosek o pisemną interpretację może dotyczyć bądź zaistniałego już stanu faktycznego, bądź zdarzenia przyszłego.
| Stąd też przedsiębiorca przede wszystkim będzie zobowiązany przedstawić we wniosku skierowanym do ZUS stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe, a także własne stanowisko w sprawie, przez które należy rozumieć interpretację przedsiębiorcy co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów regulujących obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w tym stanie faktycznym lub w zakresie opisanego zdarzenia przyszłego. |
Wynika z tego, że wniosek o pisemną interpretację przepisów z zakresu ubezpieczeń społecznych musi dotyczyć indywidualnie oznaczonej sprawy i ZUS nie będzie udzielał pisemnych interpretacji przedmiotowych przepisów, abstrahujących od konkretnej sprawy.
Oprócz przedstawienia stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego oraz własnego stanowiska w sprawie przedsiębiorca będzie zobowiązany podać we wniosku o pisemną interpretację również takie dane, jak:
- firmę przedsiębiorcy,
- oznaczenie siedziby i adresu albo miejsca zamieszkania i adresu przedsiębiorcy,
- numer identyfikacji podatkowej (NIP),
- numer w rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo w Ewidencji Działalności Gospodarczej,
- adres do korespondencji w przypadku, gdy jest on inny niż adres siedziby albo adres zamieszkania przedsiębiorcy.
Wniosek o pisemną interpretację powinien być podpisany przez przedsiębiorcę (w przypadku osób fizycznych) lub przez osobę umocowaną do reprezentowania przedsiębiorcy. Umocowanie osób występujących w imieniu przedsiębiorcy powinno być wykazane odpowiednimi dokumentami (np. odpis KRS, pełnomocnictwo). Warto dodać, że zgodnie z przepisami ustawy z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. nr 225, poz. 1635 z późn. zm.) złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa albo jego odpisu w sprawach z zakresu ubezpieczenia społecznego nie podlega opłacie skarbowej.
| Należy przyjąć, że jeżeli wniosek o pisemną interpretację nie spełnia wyżej opisanych wymogó1w, czyli zawiera braki formalne, to ZUS powinien wystąpić do przedsiębiorcy o ich usunięcie w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. |
Opłata od wniosku o pisemną interpretację
Wniosek o wydanie przez ZUS pisemnej interpretacji będzie podlegał opłacie w wysokości 40 zł.
| Należy jednak pamiętać, że jeżeli wniosek będzie dotyczył odrębnych stanów faktycznych lub zdarzeń przyszłych, to opłata od przedmiotowego wniosku będzie stanowiła wielokrotność tych stanów faktycznych lub zdarzeń przyszłych. |
Z przepisów ustawy nowelizującej wynika, że przedsiębiorca będzie mógł wnieść omawianą opłatę w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku na właściwy rachunek bankowy ZUS. Biorąc jednak pod uwagę okoliczność, iż termin do wydania przez ZUS pisemnej interpretacji biegnie dopiero od dnia otrzymania przez organ rentowy kompletnego i opłaconego wniosku przedsiębiorcy, dowód uiszczenia tej opłaty przedsiębiorca powinien dołączyć do przedmiotowego wniosku.
Forma i termin udzielania przez ZUS pisemnej interpretacji
ZUS interpretacji przepisów ubezpieczeniowych będzie udzielał w drodze decyzji administracyjnej, która będzie zawierała wskazanie prawidłowego stanowiska w sprawie wraz z uzasadnieniem prawnym oraz pouczenie o środkach zaskarżenia.
| Przedsiębiorca niezadowolony z udzielonej przez ZUS interpretacji będzie miał prawo zaskarżyć decyzję organu rentowego w tym przedmiocie, wnosząc w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji odwołanie do właściwego sądu okręgowego. |
Należy dodać, że odwołanie od decyzji ZUS jest wolne od opłaty sądowej.
ZUS będzie zobowiązany udzielić przedsiębiorcy pisemnej interpretacji przepisów ubezpieczeniowych bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania kompletnego i opłaconego wniosku. Uchybienie termu terminowi przez ZUS sprawi, że od dnia następującego po dniu, w którym ten termin upłynął, uznawać się będzie, że została wydana interpretacja stwierdzająca prawidłowość stanowiska przedsiębiorcy przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji.
Skutki zastosowania się przedsiębiorcy do interpretacji ZUS
Zgodnie z przepisami ustawy nowelizującej przedsiębiorca nie będzie związany interpretacją udzieloną przez ZUS, czyli na własną odpowiedzialność będzie mógł nie zastosować się do niej. Interpretacja będzie natomiast wiążąca dla ZUS i można ją będzie zmienić wyłącznie w drodze wznowienia postępowania. Przyczyny wznowienia postępowania administracyjnego zostały określone w art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (np. decyzja w sprawie interpretacji została wydana w wyniku przestępstwa). ZUS nie będzie przy tym mógł zmienić udzielonej przedsiębiorcy interpretacji, jeżeli w jej wyniku nastąpiły nieodwracalne skutki prawne.
Jeżeli przedsiębiorca zastosuje się do wydanej przez organ rentowy interpretacji, to nie będzie mógł być obciążony sankcjami administracyjnymi, finansowymi lub karami w zakresie, w jakim zastosował się do uzyskanej interpretacji.
| Oznacza to, że ZUS nie będzie mógł dochodzić od przedsiębiorcy odsetek za zwłokę, czy też nie będzie mógł wymierzyć przedsiębiorcy dodatkowej opłaty w wysokości do 100% nieopłaconych składek, jeżeli nieopłacenie składek na ubezpieczenie społeczne przez przedsiębiorcę będzie konsekwencją zastosowania się do udzielonej przez organ rentowy interpretacji. |
Na koniec wypada dodać, że z wnioskiem o pisemną interpretację przepisów, z których wynika obowiązek opłacania przez przedsiębiorcę składek na ubezpieczenia zdrowotne, przedsiębiorca będzie mógł wystąpić do NFZ na analogicznych zasadach, jak w przypadku wniosku o interpretację przepisów z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Podstawa prawna: - art. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 14 ustawy z 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 141, poz. 888),
- art. 2 i art. 4 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz.U. z 2007 r. nr 155, poz. 1095 z późn. zm.),
- art. 36 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. nr 167, poz. 1398 z późn. zm.),
- art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. nr 225, poz. 1635 z późn. zm.),
- art. 64 § 2 oraz art. 145 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.).
- art. 2 i art. 4 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz.U. z 2007 r. nr 155, poz. 1095 z późn. zm.),
- art. 36 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. nr 167, poz. 1398 z późn. zm.),
- art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. nr 225, poz. 1635 z późn. zm.),
- art. 64 § 2 oraz art. 145 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.).
