Pewność obrotu gospodarczego, czy zostanie osiągnięta?

Nowa ustawa reguluje zasady i tryb udostępniania informacji dotyczących wiarygodności płatniczej (informacji gospodarczej) konsumentów i przedsiębiorców. Dzięki niej będzie funkcjonować baza danych o nierzetelnych dłużnikach, z której będą mogli korzystać prowadzący działalność gospodarczą.
Zakres udostępnianych danych jest ściśle określony. Ustawa wyklucza możliwość udostępniania tych danych publicznie, np. w formie list na stronach internetowych.

Informacji gospodarczych mogą udzielać jedynie biura informacji gospodarczej, których działalność będzie nadzorowana przez administrację państwową. Za wykorzystanie zgromadzonych danych w sposób niezgodny z ich przeznaczeniem grożą surowe kary (kara grzywny do 30.000 zł, zakaz wykonywania działalności gospodarczej, rozwiązanie spółki prowadzącej taką działalność). Wysokiej karze podlega również prowadzenie działalności objętej zakresem działalności biura.

Biura informacji gospodarczej będą pozyskiwać informacje jedynie od podmiotów, z którymi będą związane umową. Ma to zapobiec sytuacji, w której baza zawierałaby dane nieprawdziwe. Zarówno dane konsumentów, jak i przedsiębiorców objęte są ochroną danych osobowych (ustawa z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r. nr 101, poz. 926).

Przedsiębiorcy, którzy będą przekazywać dane do biura, odpowiadają za ich wiarygodność. Biuro jednak będzie mogło dokonać aktualizacji danych lub je usunąć na wniosek osoby, której dotyczą. Osoba taka będzie jednak musiała udowodnić, że dane będące w posiadaniu biura są rzeczywiście nieprawdziwe.

W przypadku bowiem rozpowszechniania informacji nieprawdziwych może dojść do naruszenia dóbr osobistych, którym zapewniają ochronę nie tylko przepisy prawa cywilnego (art. 24 Kodeksu cywilnego), karnego (art. 216 Kodeksu karnego), ale również Konstytucji (art. 47 Konstytucji RP, Dz.U. z 1997 r. nr 78, poz. 483).
Działania o charakterze bezprawnym dają prawo do domagania się ochrony sądowej, polegającej na żądaniu zaniechania naruszeń, usunięciu skutków naruszeń, zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty sumy pieniężnej na określony cel społeczny. Z tytułu naruszenia dobra osobistego za szkodę majątkową można wystąpić o jej naprawienie na ogólnych zasadach przewidzianych w Kodeksie cywilnym (art. 415 kc).

Informacje gospodarcze o zobowiązaniach konsumentów do biura przekazywać mogą wyłącznie przedsiębiorcy tacy jak banki, zakłady ubezpieczeń, pośrednicy ubezpieczeniowi, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, świadczący usługi leasingu, świadczący usługi factoringu lub forfaitingu, operatorzy lub podmioty udostępniające usługi telekomunikacyjne, świadczący usługi dostawy energii elektrycznej, ciepła, paliw gazowych, wody, odprowadzania nieczystości lub wywozu śmieci, zawierający w imieniu i na rzecz banków umowy kredytu ratalnego lub kredytu odnawialnego połączonego z kartą kredytową (instytucje pośrednictwa kredytowego), wykonujący działalność w zakresie udzielania pożyczek pieniężnych, działający w formie spółek handlowych, wydawcy elektronicznych instrumentów płatniczych, spółdzielnie mieszkaniowe, wspólnoty mieszkaniowe, wynajmujący lokale, świadczący usługi przewozu osób w regularnej komunikacji publicznej, domy maklerskie, operatorzy telewizji kablowej i satelitarnej).

Biuro będzie udostępniać informacje dotyczące osób fizycznych (konsumentów) oraz przedsiębiorców oraz dane dotyczące wysokości zobowiązania pieniężnego, terminu płatności oraz wypadków posłużenia się cudzym lub podrobionym dokumentem. Dane otrzymane z biura będą podlegać dalszej ochronie, tzn. nie będzie ich można udostępniać innym podmiotom. Po upływie 90 dni będzie trzeba je usunąć. Biura będą również zobowiązane przechowywać dane podmiotów, którym udostępniły informacje.

Jakiego rodzaju dane będziesz mógł uzyskać w biurze informacji gospodarczej?

Dane dotyczące zadłużonych i nierzetelnych przedsiębiorców do biura informacji gospodarczej będzie mógł przekazać każdy przedsiębiorca.
Łączna kwota zobowiązań wobec przedsiębiorcy musi wynosić co najmniej 500 złotych, a zobowiązanie albo zobowiązania powstać musiały wobec przedsiębiorcy przekazującego informację gospodarczą z tytułu umowy związanej z wykonywaniem działalności gospodarczej przez obydwu przedsiębiorców, aby taką informację można było podać do biura.

Biuro informacji gospodarczej będzie dysponować również danymi dotyczącymi wspólników przedsiębiorcy.

Po wykazaniu uzasadnionego interesu będziesz mógł uzyskać dane dotyczące:

podmiotu będącego osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej:
a) oznaczenie,
b) siedziba i adres,
c) numer, pod którym podmiot wpisany jest do właściwego rejestru, wraz z oznaczeniem sądu rejestrowego,
d) numer identyfikacji podatkowej,
e) numer REGON,
f) imiona i nazwiska osób wchodzących w skład organów zarządzających, prokurentów lub pełnomocników podmiotu,
g) główny przedmiot działalności gospodarczej;



Przedsiębiorcy kwalifikowani, których działalność polega na udzielaniu kredytu konsumenckiego, będą mogli jako jedyni przekazywać do biura informacji gospodarczej dane o nierzetelnych konsumentach. Łączna kwota zobowiązań konsumenta wobec przedsiębiorcy musi wynosić co najmniej 200 złotych. Dodatkowym warunkiem jest, aby zobowiązanie albo zobowiązania wobec tego przedsiębiorcy powstały z tytułu umowy o kredyt konsumencki lub umowy o przewóz osoby w regularnej komunikacji publicznej.

Dane takie mogą zostać przekazane do biura dopiero po upływie 60 dni od upływu terminu płatności oraz po upływie miesiąca od momentu wysłania wezwania do zapłaty i ostrzeżenia o zamiarze przesłania danych konsumenta do biura informacji gospodarczej.

Dzięki temu w bazie biura nie zostaną umieszczone osoby, co do których zaszła pomyłka lub brak zapłaty wynika z niezawinionych przez nie okoliczności. Otrzymane z biura informacji gospodarczej dane nie mogą być jednak przyczyną odmowy zawarcia umowy o kredyt konsumencki, jeżeli od momentu uzyskania danych o istnieniu zadłużenia upłynęło więcej trzy dni.

Biuro będzie dysponować następującymi danymi osoby fizycznej:
a) imiona i nazwisko,
b) obywatelstwo,
c) adres miejsca zameldowania na pobyt stały lub czasowy,
d) numer PESEL,
e) seria i numer dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość,
f) data urodzenia oraz
w przypadku osoby fizycznej będącej przedsiębiorcą:
- oznaczenie,
- siedziba i adres,
- numer identyfikacji podatkowej,
- numer REGON,
- numer, pod którym podmiot wpisany jest do właściwego rejestru, wraz z oznaczeniem sądu rejestrowego,
- imiona i nazwiska pełnomocników, o ile są ustanowieni,
- główny przedmiot działalności gospodarczej.



Dane dotyczące zobowiązania pieniężnego, którymi będzie dysponować biuro to:
a) tytuł prawny,
b) kwota i waluta,
c) kwota zaległości,
d) termin powstania zaległości,
e) stan postępowań dotyczących zobowiązania, w tym informacja o orzeczeniach sądowych,
f) informacja o kwestionowaniu przez dłużnika istnienia całości lub części zobowiązania,
g) data wysłania wezwania do zapłaty, zawierającego ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do biura, z podaniem firmy i adresu siedziby tego biura,
h) inne informacje.

Dane dotyczące posłużenia się podrobionym lub cudzym dokumentem:
a) nazwa dokumentu,
b) seria i numer dokumentu,
c) data wystawienia dokumentu,
d) oznaczenie, siedziba i adres podmiotu wskazanego w dokumencie jako jego wystawca,
e) imiona i nazwisko osoby, której dokument dotyczy,
f) okoliczności posłużenia się dokumentem,
g) wskazanie osoby lub organu, który stwierdził, że dokument jest podrobiony lub cudzy.

Biura informacji gospodarczej (przewidziane są 2 - 3, które mają działać na rynku polskim) mają świadczyć usługi w ramach działalności gospodarczej, w formie spółek akcyjnych o kapitale zakładowym nie mniejszym niż 4.000.000 zł. Nie będzie potrzebne uzyskanie koncesji czy też zwolnienia na prowadzenie tego rodzaju działalności.

Obecnie działa Krajowy Rejestr Sądowy, który zawiera dane niewypłacalnych dłużników.

Ustawa o udostępnianiu informacji gospodarczych zacznie obowiązywać 25 kwietnia 2003 r. Jedynie art. 7 ust. 1 pkt 13 zacznie obowiązywać 11 października 2003 r. Zapewnia on możliwość przekazywania biurom informacji przez podmioty wydające elektronicznych instrumentów płatniczych. Przepis ten wejdzie w życie wraz z ustawą z 12 września 2002 r. o elektronicznych instrumentach płatniczych (Dz.U. nr 169, poz. 1385).

Podstawa prawna:
- ustawa z 14 lutego 2003 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych (Dz.U. nr 50, poz. 424),
- ustawa z 12 września 2002 r. o elektronicznych instrumentach płatniczych (Dz.U. nr 169, poz. 1385).

Autor: Dorota Ryterska, doradca prawny w jednej z poznańskich firm