Pewniejsza pozycja wykonawcy robót budowlanych

Projekt, wprowadzając gwarancję na płatności budowlane, ma na celu poprawić kondycję finansową małych i średnich przedsiębiorców oraz wykluczyć możliwość stosowania przez inwestorów nieuczciwych praktyk. Dzięki nowym przepisom powinny ulec likwidacji zatory płatnicze spowodowane uchylaniem się od regulowania przez zlecających roboty budowlane płatności za wykonanie usług.
W tym celu projekt wprowadza możliwość żądania przez wykonawcę odpowiednich gwarancji od inwestora.

Gwarancja płatności budowlanych polegać będzie na obowiązkowym udzieleniu zabezpieczenia terminowej zapłaty należności za wykonanie robót budowlanych.
Zatem jeżeli Twoja firma jest wykonawcą robót budowlanych, będziesz miał nowy instrument ochrony prawnej, który może okazać się skuteczniejszy niż długotrwałe i kosztowne dochodzenie roszczeń na drodze sądowej.

Taką gwarancją może być np. gwarancja bankowa, poręczenie banku udzielone wykonawcy robót budowlanych na zlecenie zamawiającego wykonanie tych robót (art. 2 ust. 2 projektu).
Gwarancję płatności budowlanych może również stanowić gwarancja udzielona wykonawcy robót budowlanych przez Skarb Państwa.
Takiej gwarancji udziela się na warunkach i w trybie przewidzianym dla gwarancji naprawienia szkód powstałych z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania przez przedsiębiorstwa państwowe, jednostki samorządu terytorialnego, organy administracji państwowej lub podmioty gospodarcze, w których Skarb państwa posiada większość udziałów lub akcji, umów związanych z realizacją przedsięwzięć inwestycyjnych. Są to najskuteczniejsze formy zabezpieczenia płatności.

Szczegółowe zasady udzielania przez banki gwarancji płatności budowlanych zostaną zawarte w rozporządzeniu wykonawczym.
Udzielenie gwarancji budowlanych będzie obowiązkowe. W umowie nie będzie można ich ani ograniczyć, ani wyłączyć ich zastosowania, co istotnie wzmocni pozycję Twojej firmy jako wykonawcy wobec inwestora.

Wykonawca będzie mógł wystąpić o gwarancję w każdym czasie, zarówno na etapie negocjacji kontraktu, jak i w czasie jego realizacji. Twoja decyzja może więc zależeć od konkretnych okoliczności.

Jeżeli inwestor nie będzie chciał udzielić gwarancji, masz nowe możliwości. Twoja firma będzie mogła wstrzymać się od wykonywania robót i oddania obiektu. Z tego tytułu nie poniesie odpowiedzialności za szkody wynikłe na terenie budowy. Będziesz mógł również niezależnie domagać się zapłaty wynagrodzenia (obowiązek zapłaty mimo niewykonania dzieła z powodu przeszkód dotyczących zamawiającego - art. 639 Kodeksu cywilnego) bądź odstąpić od umowy (art. 5 projektu).

Zatem brak gwarancji jest okolicznością, za którą odpowiada zamawiający. Wprowadzenie takiej zasady umożliwi zatem Twojej firmie dochodzenie zarówno wynagrodzenia, jak i odszkodowania.
Jeżeli nie otrzymasz wystarczającej gwarancji, będziesz musiał na piśmie wyznaczyć inwestorowi dodatkowy termin do udzielenia gwarancji. Dopiero po jego bezskutecznym upływie możliwe będzie odstąpienie od umowy (art. 5 ust. 2).

W razie zleceń dodatkowych wysokość gwarancji może zostać podwyższona. Jako wykonawca robót budowlanych będziesz mógł w każdym czasie żądać od zamawiającego gwarancji do wysokości ewentualnego roszczenia z tytułu wynagrodzenia wynikającego z umowy oraz ze zleceń dodatkowych, powiększonego o 10% (art. 4 ust. 1 projektu).

Jest i druga strona medalu: koszty udzielonych gwarancji poniesie wykonawca w wysokości nieprzekraczającej 2% gwarantowanej kwoty, proporcjonalnie do części należnego wynagrodzenia, jaką otrzymał od zamawiającego (art. 4 ust. 3 projektu).

Obecnie projektem zajmuje się Sejm. Po uchwaleniu ustawa zacznie obowiązywać 14 dni po ogłoszeniu.

Autor: Dorota Rytrerska, doradca prawny w jednej z poznańskich firm