Trybunał Konstytucyjny orzekł w sprawie opłacania składek przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą przebywającą jednocześnie na urlopie macierzyńskim lub wychowawczym z tytułu stosunku pracy. Zdaniem Trybunału: pierwszeństwo obowiązku ubezpieczenia emerytalnego i ubezpieczeń rentowych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jest zgodne z Konstytucją RP. Więcej informacji na ten temat znajdziesz w tekście.
Stan faktyczny sprawy
Pani Magdalena P. prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą, którą zgłosiła w ZUS i z tego tytułu opłacała składki. Następnie podjęła zatrudnienie na podstawie umowy o pracę w innej firmie. W związku z tym, że pracodawca opłacał za nią składki na ubezpieczenia społeczne, Pani Magdalena P. wyrejestrowała się z ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej i opłacała jedynie składkę na ubezpieczenie zdrowotne. W okresie od 7 stycznia 2003 r. do 29 kwietnia 2003 r. przebywała na urlopie macierzyńskim, a następnie od 28 kwietnia 2005 r. na urlopie wychowawczym.
ZUS wydał decyzję zgodnie z którą Pani Magdalena P. we wskazanych wyżej okresach podlegała ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, nie zaś z tytułu pozostawania w stosunku zatrudnienia i pobierania odpowiednich świadczeń podczas urlopu macierzyńskiego i urlopu wychowawczego.
Pani Magdalena P. wniosła o uchylenie tej decyzji ZUS, jednak sąd oddalił odwołanie oraz późniejszą apelację.
Sprawa trafiła do Trybunału…
Pani Magdalena P. złożyła skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności art.6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 9 ust. 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych z art. 32 ust. 1, art. 18 oraz art. 2 i art. 71 ust. 1 i 2 konstytucji, w zakresie w jakim zaskarżone przepisy statuują pierwszeństwo ubezpieczenia z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej, w stosunku do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, które jednocześnie pozostają w stosunku pracy i pobierają w okresie jego trwania zasiłek macierzyński lub wychowawczy.
Zdaniem Pani Magdaleny P. kwestionowane przepisy różnicują sytuację prawną osób pozostających w stosunku zatrudnienia i pobierających w okresie jego trwania zasiłek macierzyński lub wychowawczy oraz osób w tej samej sytuacji i wykazujących jednocześnie przedsiębiorczość poprzez prowadzenie własnej działalności. Pani Magdalena P. uważała, że jest to niezgodne z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa.
Ponadto jej zdaniem kwestionowane przepisy stwarzają sytuację, w której ubezpieczony, pracownik prowadzący działalność gospodarczą, korzystający z urlopu macierzyńskiego i wychowawczego obowiązany jest do zapłaty składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Jest to przejaw nierównego traktowania przez system wskazanych wyżej dwóch grup pracowników, ponieważ ich obciążenia względem ZUS w sposób oczywisty się różnią.
Co na to Trybunał?
Dnia 13 kwietnia 2011 r. Trybunał skargę rozpoznał i uznał, że: pierwszeństwo obowiązku ubezpieczenia emerytalnego i ubezpieczeń rentowych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jest zgodne z konstytucją.
Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 9 ust. 6 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy - Prawo bankowe, w zakresie w jakim co do osób przebywających na urlopie wychowawczym prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą i pozostających w stosunku pracy przewidywał pierwszeństwo obowiązku ubezpieczeń emerytalnego i rentowych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, jest zgodny z art. 71 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 konstytucji. W pozostałym zakresie Trybunał umorzył postępowanie.
Zdaniem Trybunału dokonane przez ustawodawcę zróżnicowanie jest racjonalne. Jak zauważył Trybunał sytuacja matek znajdujących się na urlopie wychowawczym i prowadzących jednocześnie działalność gospodarczą jest odmienna od sytuacji matek, które swoją aktywność zawodową realizują tylko w ramach stosunku pracy i w związku z tym nie mają dodatkowego źródła dochodów.
| Ustawodawca pozostawił jednocześnie ubezpieczonemu wybór, z jakiego tytułu opłacać składki (m.in. przez wprowadzenie do porządku prawnego instytucji zawieszenia działalności gospodarczej). Ustawodawca mógł uznać, że finansowanie przez budżet państwa składek na ubezpieczenie społeczne osobom, które łączą prowadzenie działalności gospodarczej z umową o pracę, przekracza wymagany zakres pomocy, o której stanowi art. 71 ust. 2 konstytucji. |
Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.
Podstawa prawna: wyrok Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt SK 33/09).
