Sporo wątpliwości podatników budzi kwestia opodatkowania podatkiem dochodowym zwrotu przez pracodawcę wydatków poniesionych przez pracowników na okulary korekcyjne oraz soczewki kontaktowe. Jakie warunki muszą być spełnione, aby zwrot dla pracowników wydatków na okulary korygujące wzrok korzystał ze zwolnienia od podatku dochodowego i czy zwolnienie od podatku dotyczy także zwrotu wydatków poniesionych na soczewki kontaktowe? Stanowisko w tej sprawie zajęło Ministerstwo Finansów.
Zwolnione od podatku dochodowego są świadczenia rzeczowe i ekwiwalenty za te świadczenia, przysługujące na podstawie przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, jeżeli zasady ich przyznawania wynikają z odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, co wynika z art. 21 ust. 1 pkt 11 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.), dalej: updof.
Odrębnymi przepisami, o których mowa we wskazanym wyżej zwolnieniu, w zakresie regulacji dotyczących okularów korygujących, jest rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (Dz.U. nr 148, poz. 973), dalej: rozporządzenie.
Na podstawie § 8 ust. 2 rozporządzenia pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom okulary korygujące wzrok, zgodnie z zaleceniem lekarza, jeżeli wyniki badań okulistycznych przeprowadzonych w ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej w zakresie i na zasadach określonych w odrębnych przepisach wykażą potrzebę ich stosowania podczas pracy przy obsłudze monitora ekranowego.
Wskazane powyżej przepisy budzą wątpliwości w ich praktycznym stosowaniu. Zarówno pracownicy, jak i pracodawcy mają bowiem wątpliwości, jakie warunki trzeba spełnić, aby skorzystać ze zwolnienia od podatku, na kogo ma być wystawiona faktura na zakup okularów lub soczewek (na pracownika czy na pracodawcę), wreszcie czy zakup soczewek kontaktowych zamiast okularów korekcyjnych korzysta ze zwolnienia od podatku.
Trzeba przyznać, że interpretacje podatkowe nie ułatwiają podatnikom życia, gdyż często zawierają rozbieżne stanowisko fiskusa we wskazanych wyżej kwestiach.
Na przykład w interpretacji z 30 czerwca 2010 r., nr IPPB4/415-274/10-4/JS, Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie uznał, że uzyskany przez pracownika zwrot kosztów zakupu okularów korygujących wzrok, do wysokości określonej w zarządzeniu obowiązującym w zakładzie pracy, korzysta ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 11 updof, pod warunkiem, że:
Natomiast w interpretacji z 30 września 2010 r., nr IPPB2/415-599/10 4/MK1, Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie stwierdził, że fakt zobowiązania pracodawcy do zapewnienia soczewek kontaktowych oznacza, że wolna od podatku dochodowego jest wyłącznie wartość świadczenia rzeczowego, jakie pracownik otrzyma od swojego zakładu pracy. Zwolnieniem tym nie jest natomiast objęta kwota, jaką zakład pracy wypłaci pracownikowi tytułem zwrotu kosztów zakupu okularów korekcyjnych lub też soczewek kontaktowych na podstawie faktury wystawionej na pracownika.
Na przykład w interpretacji z 30 czerwca 2010 r., nr IPPB4/415-274/10-4/JS, Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie uznał, że uzyskany przez pracownika zwrot kosztów zakupu okularów korygujących wzrok, do wysokości określonej w zarządzeniu obowiązującym w zakładzie pracy, korzysta ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 11 updof, pod warunkiem, że:
- badania okulistyczne przeprowadzone w ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej wykażą potrzebę stosowania okularów korygujących wzrok podczas pracy przy obsłudze monitora ekranowego, co potwierdzi aktualne zaświadczenie lekarza medycyny pracy,
- pracodawca w regulaminie pracy lub innym akcie wewnętrznym określił maksymalną kwotę refundacji,
- zakup udokumentowany jest fakturą, przy czym bez znaczenia jest, czy fakturę wystawiono na pracownika, czy na pracodawcę,
- pracownicy użytkują monitor ekranowy co najmniej przez połowę dobowego wymiaru czasu pracy,
- okulary, skoro zostały przewidziane do pracy przy obsłudze monitora ekranowego, są zaopatrzone w specjalne powłoki antyrefleksyjne (okulary korygujące), przy czym mogą to być zarówno okulary, które jednocześnie korygują wadę wzroku, jak i okulary, które tej dodatkowej właściwości nie mają - w przypadku pracowników nie posiadających wady wzroku.
Natomiast w interpretacji z 30 września 2010 r., nr IPPB2/415-599/10 4/MK1, Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie stwierdził, że fakt zobowiązania pracodawcy do zapewnienia soczewek kontaktowych oznacza, że wolna od podatku dochodowego jest wyłącznie wartość świadczenia rzeczowego, jakie pracownik otrzyma od swojego zakładu pracy. Zwolnieniem tym nie jest natomiast objęta kwota, jaką zakład pracy wypłaci pracownikowi tytułem zwrotu kosztów zakupu okularów korekcyjnych lub też soczewek kontaktowych na podstawie faktury wystawionej na pracownika.
| Minister finansów wydał 16 marca 2011 r. interpretację ogólną (nr DD3/033/30/CRS/11/95), która ma na celu usunięcie wątpliwości związanych z opodatkowaniem świadczeń związanych z zapewnieniem pracownikom okularów korygujących i soczewek kontaktowych podczas pracy przy komputerze. |
Minister finansów powołał się na opinię Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, z której wynika, że zgodnie z § 8 ust. 2 rozporządzenia pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom okulary korygujące wzrok, zgodne z zaleceniem lekarza, jeżeli wyniki badań okulistycznych przeprowadzonych w ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej, w zakresie i na zasadach określonych w odrębnych przepisach, wykażą potrzebę ich stosowania podczas pracy przy obsłudze monitora ekranowego.
Obowiązek zapewnienia okularów przez pracodawców powinien być realizowany w odniesieniu do pracowników użytkujących w czasie pracy monitor ekranowy co najmniej przez połowę dobowego wymiaru czasu pracy (§ 2 pkt 4 rozporządzenia). Kwestią zasadniczą jest, aby pracownik - u którego stwierdzono, na podstawie badań okulistycznych przeprowadzonych w ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej, potrzebę stosowania przy obsłudze monitora okularów korygujących wzrok - został zaopatrzony w okulary zgodne z zaleceniem lekarza, tj. o określonych parametrach (odpowiednich do stanu wzroku pracownika), przeznaczone do pracy przy monitorze.
| Jak wskazał minister finansów, przepisy te nie określają jednak formy zapewnienia pracownikowi zaleconych okularów, dlatego też, w ocenie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, to pracodawca określa sposób zaopatrzenia pracownika w okulary. |
Pracodawca może zapewnić pracownikowi okulary w dwóch formach:
- poprzez otrzymanie od pracodawcy zaleconych okularów korygujących wzrok,
- poprzez dokonanie przez pracownika (w porozumieniu z pracodawcą) zakupu zaleconych okularów i otrzymanie zwrotu poniesionych na ten cel wydatków udokumentowanych wystawioną na niego fakturą. W tym przypadku zasadne jest ustalenie przez pracodawcę kwoty przeznaczonej na omawiane okulary i poinformowanie o tym zainteresowanych pracowników. Wysokość środków finansowych, jakie pracodawca przeznacza na okulary, powinna być tak skalkulowana, aby umożliwiała zakup okularów korygujących wzrok zgodnych z zaleceniem lekarza.
| Reasumując minister finansów stwierdził, że obie wymienione wyżej formy zapewnienia przez pracodawcę okularów korygujących wzrok - jako zgodne z przepisami wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej - uprawniają do zastosowania zwolnienia podatkowego, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 11 updof. |
Jeśli chodzi zaś o kwestię korzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 11 updof, w przypadku zapewnienia przez pracodawcę pracownikowi soczewek kontaktowych zamiast okularów korekcyjnych minister finansów stwierdził, że zgodnie z otrzymaną od Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej opinią w niektórych przypadkach lekarz może zalecić stosowanie przy obsłudze monitora zamiast okularów szkieł (soczewek) kontaktowych, które spełniają ten sam cel. Te przypadki mogą być związane z określonymi wadami wzroku pracownika, przy których nie jest możliwe skorygowanie wzroku za pomocą okularów.
W konsekwencji oznacza to, że jeżeli lekarz specjalista w wyniku badań okulistycznych przeprowadzonych w ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej zaleci pracownikowi stosowanie przy obsłudze monitora zamiast okularów szkieł (soczewek) kontaktowych, pracodawca ma obowiązek je zapewnić. W takich szczególnych sytuacjach świadczenie w postaci zapewnienia szkieł (soczewek) kontaktowych również korzysta ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 11 updof.
Podstawa prawna: - art. 21 ust. 1 pkt 11 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.),
- § 8 ust. 2 Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (Dz.U. nr 148, poz. 973).
- § 8 ust. 2 Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (Dz.U. nr 148, poz. 973).
