Lokaty jednodniowe to korzystne ekonomicznie rozwiązanie. Bank zgodnie z prawem nie potrąci Ci podatku z tego tytułu. Sprawdź, czy jeżeli oszczędzasz na lokatach jednodniowych musisz zapłacić podatek od uzyskanych odsetek w ramach zeznania rocznego.
W ostatnich miesiącach dużą popularność zdobyły proponowane przez banki lokaty oraz konta oszczędnościowe z codzienną kapitalizacją odsetek (tzw. lokaty jednodniowe). Lokaty te i konta wykorzystują obowiązujący mechanizm zaokrąglania podstawy opodatkowania oraz kwot podatku do pełnych złotych w ten sposób, że końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych (zob. art. 63 §1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, Dz.U z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm., dalej: op). Umożliwia to, w sytuacji gdy odsetki za jeden dzień nie przekroczą 2,49 zł, 19%, że zryczałtowany podatek dochodowy od odsetek (tzw. podatek Belki) nie jest przez banki potrącany (zaokrąglona podstawa opodatkowania wynosi w takiej sytuacji 0, 1 lub 2 zł, czego skutkiem jest podatek zaokrąglony do 0 zł). Podatek Belki potrącany jest przez banki dopiero wówczas, jeśli odsetki za jeden dzień wyniosą 2,50 zł (zaokrąglona podstawa opodatkowania wynosi w takiej sytuacji 3 zł, zaś podatek - 1 zł).
Czy podatek należy zapłacić od sumy odsetek uzyskanych na lokatach jednodniowych?
Według stanowiska niektórych ekspertów, stosowanie tego mechanizmu przez banki nie uchroni osób oszczędzających na lokatach jednodniowych od zapłaty podatku, gdyż podatek ten - od sumy odsetek uzyskanych na lokatach jednodniowych - będzie musiał zostać przez te osoby wykazany w zeznaniu rocznym. Co prawda bowiem odsetki stanowią przychody, o których mowa w art. 30a ust. 1 pkt 3 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm., dalej: updof), zaś zeznaniami rocznymi nie są obejmowane są przychody opodatkowane zgodnie z art. 29-30a updof (zob. art. 45 ust. 3 pkt 1 updof), lecz - w myśl art. 45 ust. 3b updof - w zeznaniach rocznych wykazuje się jednak należny podatek dochodowy, o którym mowa w art. 29-30a updof, jeżeli podatek ten nie został pobrany przez płatnika.
Osoby oszczędzające na lokatach jednodniowych nie będą musiały zapłacić podatku od uzyskanych odsetek w zeznaniu rocznym
Czy stanowisko takie jest prawidłowe? W mojej ocenie nie. Co prawda za przyjęciem powyższego przemawiają dwa argumenty (literalne brzmienie art. 45 ust. 3b updof oraz wykładnia celowościowa przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych), za przyjęciem stanowiska przeciwnego przemawia ich znacznie więcej.
Przede wszystkim, za przyjęciem stanowiska, według którego osoby oszczędzające na lokatach jednodniowych nie będą musiały zapłacić podatku od uzyskanych odsetek w ramach zeznania rocznego, przemawia wykładnia systemowa przepisów oraz założenie racjonalności ustawodawcy. Otóż, dochody z oszczędzania (odsetki oraz inne przychody od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku podatnika lub w innych formach oszczędzania - zob. art. 30a ust. 1 pkt 3 updof) zostały przez ustawodawcę zaliczone do grupy przychodów, od których podatek dochodowy jest pobierany w formie zryczałtowanej przez płatników, którymi są banki (zob. art. 41 ust. 4 updof). Towarzyszy temu brak informacji udzielanych podatnikom (tj. osobom oszczędzającym na lokatach i rachunkach) o wysokości uzyskanych przychodów oraz wysokości pobranego przez banki podatku. W tej sytuacji trudno znaleźć uzasadnienie dla tezy, że w przypadku lokat jednodniowych podatnicy są obowiązani - wbrew zasadom opodatkowania przychodów z tego źródła - rozliczać jednak podatek w ramach składanych przez siebie zeznań rocznych.
Po drugie, na korzyść tego stanowiska przemawia wykładnia historyczna przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Należy bowiem zauważyć, że podstawy opodatkowania oraz kwoty podatku na obecnie obowiązujących zasadach zaokrąglane są od początku 2006 r. Przez te lata nie zdarzyło się, aby organy podatkowe uznały, że na podatnikach uzyskujących dochody z oszczędzania ciążą jakiekolwiek obowiązki w zakresie rozliczania podatku dochodowego od odsetek. Należy zaś zauważyć, że zaokrąglanie podatku do 0 zł nie jest nowością 2009 r.
Tytułem przykładu, podatnik utrzymujący w 2006 r. kwotę 1.000 zł na oprocentowanym 2% uzyskał 20 zł odsetek, od których nie zapłacił ani grosza podatku (miesięcznie kwota odsetek wynosiła bowiem 1,67 zł, czego efektem był podatek w wysokości 0 zł). Przyjęcie stanowiska, że podatek od dochodów z oszczędności winien być przez podatników rozliczany w zeznaniach rocznych oznaczałoby, że wszyscy podatnicy w takiej sytuacji powinni złożyć korekty zeznań za lata 2006-2008, gdyż nie wykazali w nich podatku od odsetek uzyskanych na niskooprocentowanych lokatach i rachunkach.
Po trzecie wskazać należy, że dodanie art. 45 ust. 3b updof (z dniem 1 stycznia 2005 r. łącznie z, między innymi, art. 30a ust. 11 updof dotyczącym zagranicznych oszczędności) nastąpiło w celu objęcia zeznaniami rocznymi odsetek od lokat i rachunków zagranicznych, nie zaś jako uzupełnienie luki w przepisach regulujących opodatkowanie podatkiem Belki odsetek uzyskiwanych w polskich bankach. W uzasadnieniu do projektu nowelizacji ustawy z 27 sierpnia 2004 r. (druk sejmowy nr 3222) czytamy: Opodatkowanie 19% zryczałtowanym podatkiem dochodowym dochodów z niektórych kapitałów pieniężnych uzyskanych za granicą spowodowało konieczność wskazania, że podatek ten należy wykazać w zeznaniu podatkowym(dodany ust. 3b w art. 45 ustawy). Za przyjęciem stanowiska, że art. 45 ust. 3b updof dotyczy zagranicznych dochodów z oszczędności (nie dotyczy zaś polskich dochodów z oszczędności) przemawia również brzmienie art. 45 ust. 3 pkt 1 updof, który wskazując, że zeznaniami rocznymi nie są obejmowane, między innymi, dochody opodatkowane zgodnie z art. 29-30a updof nie określa, że przepis ten obowiązuje z zastrzeżeniem art. 45 ust. 3b updof.
Po czwarte, przypomnieć należy, że przy interpretacji przepisów prawa podatkowego obowiązuje zasada in dubio pro tributario, zgodnie z którą wszelkie wątpliwości winny być rozstrzygane na korzyść podatnika. Zasada ta znalazła swoje odzwierciedlenie, między innymi, w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2000 r. (sygn. akt: I SA/Łd 636/98) oraz z dnia 19 września 2001 r. (sygn. akt: I SA/Łd 48/01). W drugim ze wskazanych orzeczeń czytamy, że w myśl zasady in dubio pro tributario, wywodzącej się z konstytucyjnych gwarancji podstawowych wolności obywatelskich, wątpliwości dotyczące wykładni przepisów podatkowych nie powinny być interpretowane na niekorzyść podatnika (uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 1997 r. sygn. akt III RN 14/97 i uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 1998 r. sygn. akt FPS 4/98). W omawianej sytuacji zasada powyższa bez wątpienia przemawia za przyjęciem stanowiska, że osoby oszczędzające na lokatach jednodniowych nie będą musiały zapłacić podatku od uzyskanych odsetek w ramach zeznania rocznego.
Na zakończenie wskazać należy, że stanowisko według którego osoby oszczędzające na lokatach jednodniowych nie będą musiały zapłacić podatku od uzyskanych odsetek w ramach zeznania rocznego zajęło większość wypowiadających się w prasie specjalistów. Tytułem przykładu wskazać można Marka Gadacza, Macieja Grzymałę oraz Irenę Ożóg (cytowanych przez Rzeczpospolitą z 9 listopada 2009 r. w artykule pt. Podatek od każdej wypłaty odsetek).
Przede wszystkim, za przyjęciem stanowiska, według którego osoby oszczędzające na lokatach jednodniowych nie będą musiały zapłacić podatku od uzyskanych odsetek w ramach zeznania rocznego, przemawia wykładnia systemowa przepisów oraz założenie racjonalności ustawodawcy. Otóż, dochody z oszczędzania (odsetki oraz inne przychody od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku podatnika lub w innych formach oszczędzania - zob. art. 30a ust. 1 pkt 3 updof) zostały przez ustawodawcę zaliczone do grupy przychodów, od których podatek dochodowy jest pobierany w formie zryczałtowanej przez płatników, którymi są banki (zob. art. 41 ust. 4 updof). Towarzyszy temu brak informacji udzielanych podatnikom (tj. osobom oszczędzającym na lokatach i rachunkach) o wysokości uzyskanych przychodów oraz wysokości pobranego przez banki podatku. W tej sytuacji trudno znaleźć uzasadnienie dla tezy, że w przypadku lokat jednodniowych podatnicy są obowiązani - wbrew zasadom opodatkowania przychodów z tego źródła - rozliczać jednak podatek w ramach składanych przez siebie zeznań rocznych.
Po drugie, na korzyść tego stanowiska przemawia wykładnia historyczna przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Należy bowiem zauważyć, że podstawy opodatkowania oraz kwoty podatku na obecnie obowiązujących zasadach zaokrąglane są od początku 2006 r. Przez te lata nie zdarzyło się, aby organy podatkowe uznały, że na podatnikach uzyskujących dochody z oszczędzania ciążą jakiekolwiek obowiązki w zakresie rozliczania podatku dochodowego od odsetek. Należy zaś zauważyć, że zaokrąglanie podatku do 0 zł nie jest nowością 2009 r.
Tytułem przykładu, podatnik utrzymujący w 2006 r. kwotę 1.000 zł na oprocentowanym 2% uzyskał 20 zł odsetek, od których nie zapłacił ani grosza podatku (miesięcznie kwota odsetek wynosiła bowiem 1,67 zł, czego efektem był podatek w wysokości 0 zł). Przyjęcie stanowiska, że podatek od dochodów z oszczędności winien być przez podatników rozliczany w zeznaniach rocznych oznaczałoby, że wszyscy podatnicy w takiej sytuacji powinni złożyć korekty zeznań za lata 2006-2008, gdyż nie wykazali w nich podatku od odsetek uzyskanych na niskooprocentowanych lokatach i rachunkach.
Po trzecie wskazać należy, że dodanie art. 45 ust. 3b updof (z dniem 1 stycznia 2005 r. łącznie z, między innymi, art. 30a ust. 11 updof dotyczącym zagranicznych oszczędności) nastąpiło w celu objęcia zeznaniami rocznymi odsetek od lokat i rachunków zagranicznych, nie zaś jako uzupełnienie luki w przepisach regulujących opodatkowanie podatkiem Belki odsetek uzyskiwanych w polskich bankach. W uzasadnieniu do projektu nowelizacji ustawy z 27 sierpnia 2004 r. (druk sejmowy nr 3222) czytamy: Opodatkowanie 19% zryczałtowanym podatkiem dochodowym dochodów z niektórych kapitałów pieniężnych uzyskanych za granicą spowodowało konieczność wskazania, że podatek ten należy wykazać w zeznaniu podatkowym(dodany ust. 3b w art. 45 ustawy). Za przyjęciem stanowiska, że art. 45 ust. 3b updof dotyczy zagranicznych dochodów z oszczędności (nie dotyczy zaś polskich dochodów z oszczędności) przemawia również brzmienie art. 45 ust. 3 pkt 1 updof, który wskazując, że zeznaniami rocznymi nie są obejmowane, między innymi, dochody opodatkowane zgodnie z art. 29-30a updof nie określa, że przepis ten obowiązuje z zastrzeżeniem art. 45 ust. 3b updof.
Po czwarte, przypomnieć należy, że przy interpretacji przepisów prawa podatkowego obowiązuje zasada in dubio pro tributario, zgodnie z którą wszelkie wątpliwości winny być rozstrzygane na korzyść podatnika. Zasada ta znalazła swoje odzwierciedlenie, między innymi, w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2000 r. (sygn. akt: I SA/Łd 636/98) oraz z dnia 19 września 2001 r. (sygn. akt: I SA/Łd 48/01). W drugim ze wskazanych orzeczeń czytamy, że w myśl zasady in dubio pro tributario, wywodzącej się z konstytucyjnych gwarancji podstawowych wolności obywatelskich, wątpliwości dotyczące wykładni przepisów podatkowych nie powinny być interpretowane na niekorzyść podatnika (uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 1997 r. sygn. akt III RN 14/97 i uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 1998 r. sygn. akt FPS 4/98). W omawianej sytuacji zasada powyższa bez wątpienia przemawia za przyjęciem stanowiska, że osoby oszczędzające na lokatach jednodniowych nie będą musiały zapłacić podatku od uzyskanych odsetek w ramach zeznania rocznego.
Na zakończenie wskazać należy, że stanowisko według którego osoby oszczędzające na lokatach jednodniowych nie będą musiały zapłacić podatku od uzyskanych odsetek w ramach zeznania rocznego zajęło większość wypowiadających się w prasie specjalistów. Tytułem przykładu wskazać można Marka Gadacza, Macieja Grzymałę oraz Irenę Ożóg (cytowanych przez Rzeczpospolitą z 9 listopada 2009 r. w artykule pt. Podatek od każdej wypłaty odsetek).
Co, jeśli organy podatkowe zajmą stanowisko profiskalne?
Niestety, w dniu dzisiejszym trudno przewidzieć czy przytoczona argumentacja zostanie potwierdzona przez organy podatkowe. Nie można wykluczyć, że zajmą one stanowisko profiskalne, a więc że podatek od odsetek uzyskanych na lokatach jednodniowych winien być wykazywany w zeznaniach rocznych.
Nie oznacza to jednak, że podatnicy posiadający oszczędności na lokatach jednodniowych (lokatach oraz kontach oszczędnościowych z codzienną kapitalizacją odsetek) powinni jak najszybciej zlikwidować takie lokaty. Należy bowiem zauważyć, że oszczędzanie na takich lokatach jest jak najbardziej zgodne z prawem, zaś ewentualny podatek (od odsetek uzyskanych w 2009 r.) zapłacony będzie musiał być do końca kwietnia 2010 r. (w terminie złożenia zeznania rocznego - zob. art. 45 ust. 4 updof), zaś kapitalizacja jednodniowa odsetekdo tego czasu jest - nawet jeśli uwzględnić konieczność zapłacenia podatku po zakończeniu roku - korzystniejsza ekonomicznie (kolejne odsetki są bowiem naliczane od skapitalizowanych już odsetek niepomniejszonych o kwotę podatku Belki). Jednocześnie spodziewać się należy w najbliższych miesiącach pierwszych interpretacji indywidualnych organów podatkowych (a być może nawet interpretacji ogólnej wydanej przez Ministra Finansów), a niedługo potem pierwszych orzeczeń sądów administracyjnych, które rzucą więcej światła na omawiany problem.
Podatnicy, którzy nie chcą biernie czekać na rozwój sytuacji, mogą wystąpić do Ministra Finansów o udzielenie interpretacji indywidualnej w omawianej sprawie. Gdyby interpretacja taka nie została wydana do końca kwietnia 2010 r. (a jednocześnie nie ustaliło się do tego czasu jednoznaczne stanowisko w omawianej kwestii), dla bezpieczeństwa można będzie wykazać podatek od odsetek uzyskanych na lokatach jednodniowych w zeznaniu rocznym PIT-36 (w poz. 195-196 tego zeznania), a następnie - po uzyskaniu korzystnej interpretacji indywidualnej - skorygować to zeznanie i złożyć wniosek o nadpłatę podatku.
Tekst opublikowany: 13 listopada 2009 r.
Nie oznacza to jednak, że podatnicy posiadający oszczędności na lokatach jednodniowych (lokatach oraz kontach oszczędnościowych z codzienną kapitalizacją odsetek) powinni jak najszybciej zlikwidować takie lokaty. Należy bowiem zauważyć, że oszczędzanie na takich lokatach jest jak najbardziej zgodne z prawem, zaś ewentualny podatek (od odsetek uzyskanych w 2009 r.) zapłacony będzie musiał być do końca kwietnia 2010 r. (w terminie złożenia zeznania rocznego - zob. art. 45 ust. 4 updof), zaś kapitalizacja jednodniowa odsetekdo tego czasu jest - nawet jeśli uwzględnić konieczność zapłacenia podatku po zakończeniu roku - korzystniejsza ekonomicznie (kolejne odsetki są bowiem naliczane od skapitalizowanych już odsetek niepomniejszonych o kwotę podatku Belki). Jednocześnie spodziewać się należy w najbliższych miesiącach pierwszych interpretacji indywidualnych organów podatkowych (a być może nawet interpretacji ogólnej wydanej przez Ministra Finansów), a niedługo potem pierwszych orzeczeń sądów administracyjnych, które rzucą więcej światła na omawiany problem.
Podatnicy, którzy nie chcą biernie czekać na rozwój sytuacji, mogą wystąpić do Ministra Finansów o udzielenie interpretacji indywidualnej w omawianej sprawie. Gdyby interpretacja taka nie została wydana do końca kwietnia 2010 r. (a jednocześnie nie ustaliło się do tego czasu jednoznaczne stanowisko w omawianej kwestii), dla bezpieczeństwa można będzie wykazać podatek od odsetek uzyskanych na lokatach jednodniowych w zeznaniu rocznym PIT-36 (w poz. 195-196 tego zeznania), a następnie - po uzyskaniu korzystnej interpretacji indywidualnej - skorygować to zeznanie i złożyć wniosek o nadpłatę podatku.
Tekst opublikowany: 13 listopada 2009 r.
