Opłaty od obrotu paliwami i gazem do napędu pojazdów samochodowych

W związku z wątpliwościami dotyczącymi uiszczania opłaty paliwowej w celu zapewnienia jednolitego stosowania prawa podatkowego Ministerstwo Finansów wydało w tej sprawie na podstawie art. 14 § 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 ze zm.) pismo PA-VI-03/43/04 Podsekretarza Stanu z 17 marca 2004 r. skierowane do dyrektorów izb celnych i naczelników urzędów celnych.

Opłacie paliwowej podlega wprowadzanie na rynek krajowy paliw silnikowych oraz gazu wykorzystywanego do napędu pojazdów samochodowych przystosowanych technicznie do zasilania tym paliwem (art. 37h ustawy z 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, Dz.U. z 2001 r. nr 110, poz. 1192 ze zm., zwanej dalej ustawą o opłacie paliwowej).

Obowiązek zapłaty opłaty paliwowej ciąży na producencie paliw silnikowych, importerze tych paliw oraz w przypadku gazu na podmiocie dokonującym sprzedaży detalicznej tego gazu.
Obowiązek zapłaty powstaje z dniem sprzedaży lub przemieszczenia poza teren zakładu, w którym paliwa zostały wyprodukowane, a w przypadku importu z dniem powstania długu celnego (art. 37j i art. 37k ustawy o opłacie paliwowej).

Podstawą obliczenia wysokości opłaty paliwowej jest ilość paliw silnikowych lub gazu, od jakich producent paliw silnikowych, importer paliw silnikowych lub podmiot dokonujący sprzedaży detalicznej gazu są obowiązani zapłacić podatek akcyzowy (art. 37 l ustawy o opłacie paliwowej). Wpłaca się ją na rachunek bankowy izby celnej do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek zapłaty.

Obrót paliwami, gdy bierze w nim udział wielu pośredników, odbywa się na wielu szczeblach. Obowiązek zapłaty opłaty paliwowej ciąży na producencie, importerze lub sprzedawcy detalicznym. Ponieważ przepisy prawne regulujące zasady poboru opłaty paliwowej nie przewidują możliwości jednak obniżenia kwoty należnej z tytułu opłaty paliwowej o kwotę opłaty zapłaconej we wcześniejszej fazie obrotu ani też możliwości otrzymania jej zwrotu, co powoduje, że mogłaby być ona pobierana kilkukrotnie od tego samego paliwa. Natomiast z brzmienia art. 37h ustawy o opłacie paliwowej wynika, że zamierzeniem ustawodawcy było jednokrotne objęcie opłatą paliwową danej ilości paliwa silnikowego lub gazu wprowadzonego na rynek krajowy. Obowiązek zapłaty opłaty paliwowej od danej ilości paliwa został zatem nałożony wyłącznie na pierwszym szczeblu obrotu, na którym zostanie ono wprowadzone na rynek krajowy - podkreśla Ministerstwo Finansów.

Dlatego jeżeli importer dokona wprowadzenia na rynek krajowy (import) paliwa silnikowego, to na nim ciąży obowiązek zapłaty opłaty paliwowej. W konsekwencji paliwo w ilości, od której importer zapłacił należną opłatę, nie podlega ponownemu obciążeniu opłatą paliwową, ponieważ jest paliwem wprowadzonym już na rynek krajowy, niezależnie od tego, czy zostanie poddane dalszemu procesowi produkcji na terenie kraju.

Jeżeli jako pierwszy dokona wprowadzenia go na rynek krajowy producent, to na nim spoczywa obowiązek zapłaty opłaty paliwowej od danej ilości paliwa silnikowego wyprodukowanego na terenie kraju, niezależnie od tego, czy zostanie ono poddane dalszemu procesowi produkcji.

Na powyższe wskazuje również wykładnia systemowa i celowościowa przepisów ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym. Przepisy prawne regulujące zasady poboru opłaty paliwowej nie przewidują możliwości obniżenia kwoty należnej z tytułu opłaty paliwowej o kwotę opłaty zapłaconej we wcześniejszej fazie obrotu ani też możliwości otrzymania jej zwrotu.

Pobór zatem opłaty paliwowej na każdym etapie obrotu mógłby prowadzić do kilkukrotnego obciążenia opłatą tego samego paliwa. Brak uregulowania powyższych mechanizmów prowadzi do wniosku, że przedmiotowa opłata pobierana jest jednorazowo od danej ilości paliwa. Obowiązek zapłaty opłaty paliwowej ciąży na podmiocie, który dokona takiego wprowadzenia, jeżeli jest to producent paliw silnikowych bądź ich importer, a w przypadku gazu - sprzedawca detaliczny.

Jeżeli paliwo ulegnie wzbogaceniu i nastąpi zwiększenie jego ilości po dokonaniu opłaty we wcześniejszej fazie obrotu, np. zostaną dodane komponenty, opłacie paliwowej będzie podlegać jedynie nadwyżka paliwa, która nie była objęta opłatą w fazie wcześniejszej.

Resort Finansów powołuje się również w swoich wyjaśnieniach na uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o opłacie paliwowej, według których obowiązek zapłaty opłaty paliwowej ciąży na producencie i importerze paliw silnikowych i sprzedawcy gazu. Zasadniczo przyjęto jednak założenie, że opłata ma obciążać te podmioty, które jako pierwsze "wprowadzają" na rynek krajowy paliwa silnikowe. Wiąże się to z faktem, że na dalszych szczeblach obrotu paliwami występuje wielu pośredników.

Pamiętaj, że dla Twojej firmy opłata paliwowa stanowi koszt podatkowy. Jeżeli Twoja firma sprzedaje np. gaz płynny do napędu samochodów, to od 1 stycznia 2004 r. musi płacić opłatę paliwową. Możesz ją zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu. Opłata paliwowa jest niewątpliwie wydatkiem poniesionym w celu uzyskania przychodu i ma bezpośredni związek z działalnością w zakresie sprzedaży gazu do napędu samochodów. Spełniona jest również tzw. negatywna przesłanka dotycząca kosztów uzyskania przychodów - opłata paliwowa nie została też wymieniona w art. 23 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.), jako wydatek wyłączony z kosztów podatkowych. Zatem analogicznie jak podatek akcyzowy od sprzedanego paliwa jest kosztem uzyskania przychodów.

Ustawa z 16 lipca 2004 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, która obecnie jest po poprawkach Senatu, wprowadza zmiany do ustawy o opłacie paliwowej, dostosowując ją do przepisów i terminologii oraz rozwiązań ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 29, poz. 297 z późn. zm.). Nowela uzupełnia także zakres podmiotowy regulacji o podmioty dokonujące wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów oraz wprowadza możliwość zwalniania z obowiązku zapłaty opłaty paliwowej przewoźników międzynarodowych, zgodnie z postanowieniami międzynarodowych umów w sprawie transportu drogowego.

Po nowelizacji opłacie paliwowej będzie podlegać również nabycie wewnątrzwspólnotowe paliwa silnikowego, a obowiązek uiszczenia opłaty paliwowej będzie spoczywał na podmiocie dokonującym wewnątrzwspólnotowego nabycia - z dniem otrzymania paliw silnikowych, będących przedmiotem tego nabycia, nie później jednak niż z dniem otrzymania faktury dokumentującej nabycie. Opłata paliwowa nie zwiększa podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym z tytułu importu wyrobów akcyzowych.

Podmioty dokonujące wprowadzenia na rynek paliw będą zwolnione z obowiązku uiszczania opłaty paliwowej, gdy to wynika z ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych dotyczących międzynarodowego transportu drogowego. Wykaz takich umów ma ogłosić minister właściwy do spraw transportu w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".
Nowelizacja zacznie obwiązywać 14 dni od jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Autor: Wiesław Adamczyk, doradca prawny