Opłata skarbowa w sprawach budownictwa mieszkaniowego

Ministerstwo Budownictwa, Główny Urząd Nadzoru Budowlanego oraz Ministerstwo Finansów zajęły stanowisko wspólne dotyczące stosowania przepisów ustawy z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. nr 225, poz. 1635) i rozporządzenia z 21 grudnia 2006 r. w sprawie dokumentowania zapłaty opłaty skarbowej oraz trybu jej zwrotu (Dz.U. nr 246, poz. 1804) przy załatwianiu indywidualnych spraw z zakresu Prawa budowlanego oraz przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Z dniem 1 stycznia 2007 r. weszły w życie przepisy ustawy z 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. nr 225, poz. 1635) oraz rozporządzenia Ministra Finansów z 21 grudnia 2006 r. w sprawie dokumentowania zapłaty opłaty skarbowej oraz trybu jej zwrotu (Dz.U. nr 246, poz. 1804).

Opłacie skarbowej podlega w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej:

Opłacie skarbowej podlega również złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym. W postępowaniu odwoławczym nie ma wymogu składania drugiego pełnomocnictwa, jeżeli zakres pełnomocnictwa nie był ograniczony do postępowania przed organem I instancji (postępowanie prowadzone jest w tej samej sprawie). Jednocześnie z dniem 1 stycznia 2007 r. przestały być przedmiotem opłaty skarbowej podania (żądania, wnioski, odwołania, zażalenia) i załączniki do podań.

Nie podlegają tej opłacie zgłoszenia i zawiadomienia, np.:

Nie podlegają także opłacie skarbowej czynności organów polegające na przyjęciu tych zgłoszeń lub zawiadomień, a także niezgłoszenie sprzeciwu właściwych organów po złożeniu ww. zgłoszeń i zawiadomień (tzw. milczące zgody).

Nie są również przedmiotem opłaty skarbowej czynności urzędowe dokonywane z urzędu oraz zaświadczenia wydawane z urzędu.

Nie są objęte opłatą skarbową postanowienia, np. postanowienie w sprawie udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane.

Opłacie skarbowej nie podlega dokonanie czynności urzędowej, wydanie zaświadczenia lub zezwolenia, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają innym opłatom o charakterze publicznoprawnym lub są od tych opłat zwolnione. Oznacza to, że opłata skarbowa ma charakter wtórny w stosunku do innych opłat publicznoprawnych.

Obowiązek zapłaty opłaty skarbowej powstaje z chwilą złożenia wniosku o dokonanie czynności urzędowej, złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia lub zezwolenia, co oznacza, iż opłata skarbowa jest należnością opłacaną z góry. W konsekwencji, w przypadku złożenia wniosku bez uiszczenia należnej opłaty skarbowej ma zastosowanie przepis art. 261 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). W świetle tego przepisu, jeżeli strona nie wpłaciła należności tytułem opłat, które zgodnie z przepisami powinny być uiszczone z góry, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie jest zobowiązany do wezwania do uiszczenia należnej opłaty, wyznaczając termin do dokonania zapłaty. Termin nie może być krótszy niż siedem dni, a dłuższy niż czternaście dni. Dopiero po wniesieniu należnej opłaty skarbowej organ administracji publicznej przystępuje do merytorycznego rozpatrywania wniosku.

Podjęcie przez organ czynności na podstawie art. 261 kpa w sprawie opłaty skarbowej powoduje wstrzymanie biegu terminów, tak jak w przypadku czynności podejmowanych na podstawie art. 64 kpa.

Jeżeli strona nie uiściła należnej opłaty skarbowej w wyznaczonym przez organ administracji publicznej terminie, podanie podlega zwrotowi lub czynność uzależniona od tej opłaty zostanie zaniechana. Na postanowienie w sprawie zwrotu podania przysługuje zażalenie.

Od zasady tej są wyjątki, gdy mimo nieuiszczenia opłaty skarbowej organ jest zobowiązany załatwić wniosek (podanie). Należą do nich przypadki, w których:

W tych sytuacjach organ administracji publicznej dokonuje czynności urzędowej, wydaje zaświadczenie lub zezwolenie, a na wydanym dokumencie zamieszcza adnotację, w której określa podstawę prawną jej niepobrania (art. 261 kpa § 4), stosownie do § 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 21 grudnia 2006 r. w sprawie dokumentowania zapłaty opłaty skarbowej oraz trybu jej zwrotu (Dz.U. nr 246, poz. 1804).

Jednocześnie w takim przypadku organ administracji publicznej jest zobowiązany do przekazywania organowi podatkowemu (wójtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta), stosownie do art. 11 ust. 1 i 3 ustawy o opłacie skarbowej, informacji o przypadkach nieuiszczenia należnej opłaty skarbowej od dokonanych przez niego czynności urzędowych, wydanych zaświadczeń i zezwoleń (pozwoleń), a także złożonych dokumentów stwierdzających udzielenie pełnomocnictwa lub prokury oraz ich odpisów, wypisów lub kopii.

Na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej nie podlega tej opłacie dokonanie czynności urzędowej, wydanie zaświadczenia oraz zezwolenia (pozwolenia) w sprawach budownictwa mieszkaniowego.

Przez budownictwo mieszkaniowe (wielo- i jednorodzinne) należy rozumieć wznoszenie, odbudowę, rozbudowę, nadbudowę oraz przebudowę, a także prace polegające na montażu lub remoncie budynków mieszkalnych wraz z instalacjami i urządzeniami budowlanymi zapewniającymi właściwe funkcjonowanie budynku mieszkalnego. Urządzenia budowlane to urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki.

W świetle tych definicji, jeżeli budynek wielo- lub jednorodzinny będzie służył wyłącznie celom mieszkaniowym, wówczas wyłączeniu obowiązku zapłaty opłaty skarbowej podlega dokonanie wszelkich czynności urzędowych, wydanie zaświadczeń oraz zezwoleń (pozwoleń) w postępowaniach związanych z budową tego budynku, w tym zagospodarowania terenu budowy wraz z wykonaniem przyłączy do sieci infrastruktury technicznej na potrzeby budownictwa mieszkaniowego, zjazdu z drogi, a także budowy garażu (zarówno umiejscowionego w bryle budynku, jak i wolnostojącego).

Mając na względzie fakt, że wyłączenie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej, ma zastosowanie jedynie w sprawach budownictwa mieszkaniowego, w przypadku gdy zamierzenie budowlane obejmuje także inne niż mieszkaniowe obiekty (cele) budowlane, wyłączenie obowiązku zapłaty opłaty skarbowej nie będzie miało zastosowania.

W przypadku wydawania pozwolenia na budowę oraz pozwolenia na użytkowanie budynku o funkcji mieszanej, przy obliczaniu opłaty skarbowej nie uwzględnia się powierzchni mieszkalnej tego budynku.

Stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy o opłacie skarbowej nie obowiązują już znaki opłaty skarbowej.

Organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawach opłaty skarbowej jest:

Sposób dokumentowania zapłaty opłaty skarbowej określa rozporządzenie Ministra Finansów z 21 grudnia 2006 r. w sprawie dokumentowania zapłaty opłaty skarbowej oraz trybu jej zwrotu (Dz.U. nr 246, poz. 1804).

Zgodnie z § 3 rozporządzenia podmiot dokonujący zgłoszenia albo składający wniosek lub dokument stwierdzający udzielenie pełnomocnictwa ma obowiązek załączyć dowód zapłaty opłaty skarbowej, który pozostaje w aktach.

W przypadku jednak gdy podmiot ten żąda jego zwrotu, dowód zapłaty może zostać zwrócony po zamieszczeniu na odwrotnej jego stronie adnotacji, która powinna zawierać:

Jednocześnie taka sama adnotacja powinna zostać zamieszczona na zgłoszeniu, wniosku albo dokumencie pełnomocnictwa, z tym wyjątkiem, że zamiast daty dokonania zgłoszenia albo złożenia wniosku lub dokumentu pełnomocnictwa powinna zawierać datę wpłaty i numer pokwitowania lub numer rachunku bankowego, na który dokonano wpłaty.

Wydając dokument, organ zamieszcza na nim adnotację, stosownie do przepisów § 5 powołanego rozporządzenia. Adnotację o dokonaniu zapłaty opłaty skarbowej (lub pozostałych przypadkach, o których mowa w rozporządzeniu) należy zamieszczać na dokumentach wydawanych wnioskodawcy (wnioskodawcom) lub podmiotom zgłaszającym dokonanie czynności urzędowych.

Opłata skarbowa podlega zwrotowi, jeżeli mimo zapłacenia tej opłaty nie dokonano czynności urzędowej albo nie wydano zaświadczenia lub zezwolenia (pozwolenia) (art. 9 ustawy o opłacie skarbowej). Zwrot opłaty skarbowej następuje wyłącznie na wniosek, który powinien być złożony do właściwego organu podatkowego (wójta, burmistrza lub prezydenta miasta).

Stosownie do § 4 rozporządzenia organ podatkowy, do którego wpłynęło podanie o zwrot opłaty skarbowej, wzywa organ administracji publicznej, który nie dokonał czynności urzędowej albo nie wydał zaświadczenia lub zezwolenia, do przekazania zgłoszenia lub wniosku o dokonanie czynności urzędowej albo wniosku o wydanie zaświadczenia lub zezwolenia albo ich poświadczonych kopii wraz z dowodem zapłaty opłaty skarbowej, albo wraz z adnotacją o dokonanej zapłacie opłaty skarbowej.

W przypadku gdy wniosek o zwrot opłaty skarbowej zostanie błędnie złożony w organie administracji publicznej, który nie dokonał czynności urzędowej, nie wydał zaświadczenia lub zezwolenia, zamiast w organie podatkowym, powinien zostać przesłany właściwemu organowi podatkowemu wraz z dokumentami, o których mowa w § 4 rozporządzenia.