Według Ministra Finansów odszkodowania z powodu niezgodnego z prawem rozwiązania stosunku pracy z byłym pracownikiem nie klasyfikują się do kosztów uzyskania przychodów.
W interpretacji indywidualnej z 1 czerwca 2009 r. (sygn.: DD6/8213-107/MZG/08/PK-280) Minister Finansów uznał, że odszkodowanie wypłacone za nieuzasadnione i niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę wraz z odsetkami ustawowymi nie stanowi dla pracodawcy koszt uzyskania przychodów w świetle przepisów ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm., dalej: updop).
Jaki był stan faktyczny sprawy?
Spółka wystąpiła o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego odnośnie podatku dochodowego od osób prawnych w przypadku odszkodowania dla pracownika za nieuzasadnione i niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę wraz z odsetkami.
W 2007 r. Sąd Rejonowy zasądził od pozwanego (pracodawcy) na rzecz powoda (byłego pracownika) odszkodowanie wraz z ustawowymi odsetkami za nieuzasadnione i niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę. Sąd Okręgowy wyrokiem z 2007 r. utrzymał w mocy orzeczenie sądu pierwszej instancji.
W opinii spółki - pracodawcy odszkodowanie to wraz z odsetkami nie znajduje się w katalogu art. 16 updop, stąd wydatek ten może być uznany za koszt podatkowy w momencie jego wypłaty.
Jakie stanowisko zajął Dyrektor Izby Skarbowej?
Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy, 8 stycznia 2008 r. w interpretacji indywidualnej (nr ITPB3/423-155/07/AT), uznał stanowisko spółki za prawidłowe. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż zgodnie z dyspozycją art. 15 ust. 1 updop, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1.
Z przepisu tego wynika, że wszystkie poniesione wydatki, po wyłączeniu zastrzeżonych w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych, są kosztami uzyskania przychodów, o ile pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z przychodami, w tym służą zabezpieczeniu funkcjonowania źródła przychodów.
W art. 16 ust. 1 updop, prawodawca zawarł natomiast zamknięty katalog wydatków, które nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów. Odszkodowania zasądzone na rzecz byłych pracowników z tytułu nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę oraz odsetki za zwłokę od tych należności nie zostały ujęte w treści wskazanego przepisu.
Zatem wydatek, o którym mowa, jako świadczenie pozostające w ścisłym związku ze stosunkiem pracy, jaki łączył pracodawcę z osobą, na rzecz której świadczenia dokonano, wyczerpuje znamiona cytowanego art. 15 ust. 1 updop, w związku z czym może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów jednostki.
Jak swoje stanowisko uzasadnił Minister Finansów?
W ocenie Ministra Finansów, stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy nie można uznać za prawidłowe. Zgodnie z art. 15 ust. 1 updop, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem wydatków wymienionych w art. 16 ust. 1 updop.
Warunkiem koniecznym pozwalającym zakwalifikować dany wydatek do kosztów podatkowych jest zatem poniesienie wydatku w jednym z celów wymienionych w art. 15 ust. 1 updop oraz braku tego wydatku w katalogu wydatków (art. 16 ust. 1 updop) wyłączonych z kosztów podatkowych.
W art. 16 ust. 1 updop nie wymieniono odszkodowań wypłaconych pracownikom z tytułu nieuzasadnionego lub niezgodnego z przepisami rozwiązania umowy o pracę. Zatem wydatek taki, jako niewymieniony w art. 16 ust. 1 updop, co do zasady, mógłby stanowić koszt uzyskania przychodów, o ile mieściłby się w ogólnej definicji kosztów podatkowych zawartej w art. 15 ust. 1 updop, a więc pozostawałby w związku z uzyskiwanymi przez podatnika przychodami i w tej mierze odnalazłby się w katalogu otwartym kosztów uzyskania przychodów.
W ocenie Ministra Finansów odszkodowanie zasądzone przez Sąd pracy z powodu niezgodnego z prawem rozwiązania stosunku pracy z byłym pracownikiem nie klasyfikują się do kosztów uzyskania przychodów. Jego celem nie jest uzyskanie przychodu, ani zachowanie lub zabezpieczenie źródła przychodów, gdyż istotą sporu była zasadność roszczenia i wysokość odszkodowania przyznanego niepracującemu już w spółce pracownikowi za rozwiązanie z nim umowy o pracę. Na uwadze należy mieć także to, iż odszkodowanie choć wynika z wcześniej łączącego strony stosunku pracy, to jednak nie jest wypłacanym zaległym wynagrodzeniem pracownika, ale swoistą dolegliwością (sankcją) za niezgodne z prawem działanie pracodawcy, którego wysokość określa się w oparciu o miesięczne wynagrodzenie byłego pracownika.
Tym samym brak jest podstaw do uznania za potrącalny koszt podatkowy skutek działania podatnika (odszkodowanie), które powstało w wyniku niezgodnego i zawinionego z prawem działania podatnika w związku z rozwiązaniem umowy o pracę.
Tekst opublikowany: 18 czerwca 2009 r.
