Odliczenia z tytułu darowizn w 2004 r.

Osoby prawne i fizyczne mają prawo odliczyć w 2004 r. od dochodu kwoty darowizn:
- na rzecz organizacji prowadzących działalność pożytku publicznego;
- na cele kultu religijnego.

Nowe pojęcie organizacji pożytku publicznego obejmuje jednostki sektora niepublicznego, niedziałające w celu uzyskania zysku, na przykład fundacje i stowarzyszenia, prowadzące działalność społecznie użyteczną w sferze zadań publicznych określonych w ustawie, tj. w zakresie:

1) pomocy społecznej, w tym pomocy rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej oraz wyrównywania szans tych rodzin i osób;
2) działalności charytatywnej;
3) podtrzymywania tradycji narodowej, pielęgnowania polskości oraz rozwoju świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej;
4) działalności na rzecz mniejszości narodowych;
5) ochrony i promocji zdrowia;
6) działania na rzecz osób niepełnosprawnych;
7) promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej osób pozostających bez pracy i zagrożonych zwolnieniem z pracy;
8) upowszechniania i ochrony praw kobiet oraz działalności na rzecz równych praw kobiet i mężczyzn;
9) działalności wspomagającej rozwój gospodarczy, w tym rozwój przedsiębiorczości;
10) działalności wspomagającej rozwój wspólnot i społeczności lokalnych;
11) nauki, edukacji, oświaty i wychowania;
12) krajoznawstwa oraz wypoczynku dzieci i młodzieży;
13) kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i tradycji;
14) upowszechniania kultury fizycznej i sportu;
15) ekologii i ochrony zwierząt oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego;
16) porządku i bezpieczeństwa publicznego oraz przeciwdziałania patologiom społecznym;
17) upowszechniania wiedzy i umiejętności na rzecz obronności państwa;
18) upowszechniania i ochrony wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także działań wspomagających rozwój demokracji;
19) ratownictwa i ochrony ludności;
20) pomocy ofiarom katastrof, klęsk żywiołowych, konfliktów zbrojnych i wojen w kraju i za granicą;
21) upowszechniania i ochrony praw konsumentów;
22) działań na rzecz integracji europejskiej oraz rozwijania kontaktów i współpracy miedzy społeczeństwami;
23) promocji i organizacji wolontariatu;
24) działalności wspomagającej technicznie, szkoleniowo, informacyjnie lub finansowo podmioty działające w zakresie określonym w pkt 1-23.

Limit dla osób prawnych wynosi jednak 10% dochodu, a dla osób fizycznych jedynie 350 zł. Jeżeli planujesz darowiznę, musisz rozważyć możliwość przekazania jej jeszcze w r. 2003.

Nie znowelizowano jednak ustaw o stosunku Państwa do kościołów, w tym ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Rzymskokatolickiego (ustawa z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 29, poz. 154 z późn. zm.). Na podstawie przepisów tej ustawy możliwe jest nadal odliczenie darowizn na cele charytatywno-opiekuńcze kościelnych osób prawnych (na przykład parafii) bez żadnych limitów.

Wystarczy zatem, że:
- podpiszesz umowę darowizny;
- przekażesz środki na rachunek bankowy obdarowanego;
- uzyskasz pokwitowanie przekazanej kwoty.

Powinieneś również otrzymać w terminie 2 lat od daty darowizny sprawozdanie z wydatkowania środków objętych darowizną. Forma takiego sprawozdania zależy wyłącznie od obdarowanego, może to być zwykły list zawierający stosowne rozliczenie się z otrzymanej kwoty. Brak jest również wskazówek, jak szczegółowe ma to być rozliczenie, zatem powinno to być rozliczenie w formie, która pozwoli darczyńcy na stwierdzenie, że jego pieniądze wydano na właściwy cel.

Wzór umowy darowizny i pokwitowania znajdziesz w części wzory umów, pism i dokumentów. Pamiętaj, aby w umowie darowizny zawrzeć postanowienie, że umowa została zawarta, pod warunkiem że przekazane pieniądze zostaną wykorzystane na cele charytatywno-opiekuńcze.

Zwróć uwagę, że dokonując darowizny w 2003 r. sprawozdanie otrzymasz najpóźniej do 2005 r., jednak pomimo nieotrzymania pokwitowania do czasu złożenia zeznania rocznego za 2003 r. podatnikowi przysługuje prawo do dokonania odliczenia. W razie nieotrzymania jednak sprawozdania w określonym wyżej terminie niezbędna będzie korekta zeznania podatkowego.

Fakt, że kościelne osoby prawne mogą prowadzić działalność pożytku publicznego nie wyklucza możliwości odrębnego odliczenia darowizn na podstawie ustawy o stosunku Państwa do danego kościoła.

Otwarta pozostaje ponadto sprawa ochrony praw nabytych przez osoby, które licząc na ulgi podatkowe związane z darowiznami, zawarły umowy darowizn w formie aktu notarialnego przewidujące obowiązek określonych świadczeń po 31 grudnia 2003 r.
W mojej ocenie osoby takie mają prawo do kontynuacji odliczeń na dotychczasowych zasadach i w ramach limitów obowiązujących w 2003 r., bez względu na fakt, że w nowelizacji updof brak jest jakichkolwiek postanowień w tym zakresie. Ta kwestia nabierze zapewne rozgłosu pod koniec przyszłego roku podatkowego.

Na koniec rada praktyczna - jeżeli prowadzisz w swoim przedsiębiorstwie pełną księgowość, przekazując darowiznę, nawet gotówką, na cele charytatywno-opiekuńcze kościelnej osobie prawnej, powinieneś udokumentować posiadanie takiej kwoty, na przykład z oszczędności albo z ujętego w raporcie kasowym pobrania gotówki z firmowej kasy. W przeciwnym wypadku organy kontroli skarbowej mogą uznać, że faktycznie nie dokonałeś darowizny i odliczenie Ci nie przysługuje.

Podstawa prawna:
- art.1 pkt 19 lit. a ustawy z 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (jeszcze nieopublikowana),
- art. 1 pkt 14 lit. a ustawy z 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (jeszcze nieopublikowana),
- art. 55 ust. 7 ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 29, poz. 154 z późn. zm.).

Autor: Artur M. Brzeziński, doradca podatkowy, prowadzi kancelarię w Kaliszu