Od 1 stycznia 2004 r. znowu wyższy wymiar urlopu macierzyńskiego?

16 września 2003 r. Rada Ministrów przyjęła stanowisko w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks pracy. Projekt przewiduje wejście w życie nowych przepisów 1 stycznia 2004 r. W projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks pracy posłowie przewidzieli zmianę przepisów Kodeksu Pracy, szczególnie tych które są związane z udzielaniem pracownikom urlopu macierzyńskiego.
Nowe przepisy przewidują coroczne zwiększenie (w latach 2004-2005) wymiaru urlopu macierzyńskiego i urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. Jednak docelowe wprowadzenie wymiaru tych urlopów zostało przewidziane od 1 stycznia 2006 roku.

Posłowie, którzy przygotowali projekt ustawy o zmianie ustawy z 26 czerwca 1974 Kodeks pracy, uzasadniają zmianę przepisów m.in. tym, że wydłużenie urlopu macierzyńskiego ma wpłynąć korzystnie nie tylko na rozwój psychofizyczny dzieci, ale ma przywrócić również w Polsce politykę prorodzinną. Ma również poprawić sytuację materialną młodych rodzin poprzez wydłużenie płatnego urlopu macierzyńskiego do 26 tygodni.

A zatem jeżeli znowelizowane przepisy Kodeksu pracy wejdą w życie, pracownicy zatrudnionej w Twojej firmie będzie przysługiwał urlop w wymiarze:
1. 26 tygodni przy pierwszym i następnym porodzie,
2. 38 tygodni w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie.

Musisz wziąć po uwagę to, że powyższy wymiar urlopu nie będzie przysługiwał pracownicy od dnia wejścia przepisów, czyli od 1 stycznia 2004 r. tylko od 1 stycznia 2006 r. Jak pisaliśmy wcześniej dłuższy wymiar urlopu macierzyńskiego będzie wprowadzony etapowo i będzie wydłużany co roku, aż do przedłużenia go do 26 i 38 tygodni, ale dopiero od 1 stycznia 2006 r.

Dlatego też, w okresie:

1. od 1 stycznia 2004 r. do 31 grudnia 2004 r. wymiar urlopu macierzyńskiego będzie wynosił:
- 20 tygodni przy pierwszym i następnym porodzie,
- 32 tygodnie w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie.

2. od 1 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2005 r. wymiar urlopu macierzyńskiego będzie wynosił:
- 24 tygodni przy pierwszym i następnym porodzie,
- 36 tygodnie w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie.

Przypomnijmy, że obecnie pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze:

1. 16 tygodni przy pierwszym porodzie,
2. 18 tygodni przy każdym następnym porodzie,
3. 26 tygodni w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie.

Kolejną zaproponowaną zmianą przewidzianą w projekcie ustawy o zmianie Kodeksu pracy jest możliwość zrezygnowania przez pracownicę w całości z urlopu macierzyńskiego poprzez dodanie art. 180 § 6^'.

Przypomnijmy najpierw, że obecnie według art. 180 § 5 Kodeksu pracy, pracownica po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego ma prawo zrezygnować z pozostałej części tego urlopu. Niewykorzystaną część urlopu udziela się pracownikowi (ojcu wychowującemu dziecko) na jego pisemny wniosek.

Jeżeli pracownica chce zrezygnować z części urlopu macierzyńskiego, musi złożyć Twojemu pracodawcy w ciągu 7 dni wniosek o rezygnację. Termin ten obowiązuje przed przystąpieniem do pracy. Do wniosku musi dołączyć zaświadczenie pracodawcy, który zatrudnia pracownika - ojca wychowującego dziecko, który będzie korzystał z pozostałej części urlopu macierzyńskiego. W zaświadczeniu tym pracodawca musi potwierdzić termin rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego przez pracownika (ojca), jaki wskazał on we wniosku o udzielenie urlopu. Należy pamiętać, że urlop pracownika (ojca wychowującego dziecko) musi przypadać bezpośrednio po terminie rezygnacji z części urlopu macierzyńskiego przez pracownicę (art. 180 § 6 Kodeksu pracy).

Jeżeli art. 180 § 6^' wszedłby w życie, pracownica miałaby prawo do rezygnacji nawet z całego urlopu macierzyńskiego.
W takiej sytuacji przewidziano przyznanie pracownikowi - ojcu wychowującemu dziecko, prawo do urlopu macierzyńskiego w wymiarze nieprzekraczającym 4 tygodni.



Projekt przewiduje również możliwość udzielenia urlopu z tytułu przysposobienia dziecka. Jeżeli przepisy wejdą w życie, pracownica, która przyjmie dziecko na wychowanie i wystąpi do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka, będzie miała prawo do 26 tygodni urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego (ale dopiero od 1 stycznia 2006 r.), nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 12 miesięcy życia.

W okresie od 1 stycznia 2004 r. do 31 grudnia 2004 r. wymiar urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego będzie wynosił 20 tygodni.
Natomiast w okresie od 1 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2005 r. wymiar urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego będzie wynosił 24 tygodnie.

Jeżeli pracownica ta przyjmie dziecko w wieku do jednego roku, będzie miała prawo do 13 tygodni (ale dopiero od 1 stycznia 2006 r.) urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego.
W okresie od 1 stycznia 2004 r. do 31 grudnia 2004 r. wymiar urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, w tym przypadku będzie wynosił 10 tygodni. Natomiast w okresie od 1 stycznia 2005 r. do 31 grudnia 2005 r. wymiar urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego będzie wynosił 12 tygodni.

Rada Ministrów jest jednak przeciwna zwiększaniu wymiaru urlopu macierzyńskiego i urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. Sprawa jest jeszcze niezamknięta.

Autor: Anna Kostecka, konsultant prawny