W dniu 26 maja 2009 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał sprawę dotyczącą nałożenia na podatnika obowiązku uzgadniania z naczelnikiem urzędu celnego sposobu prowadzenia ewidencji nabywanych wyrobów akcyzowych.
Trybunał Konstytucyjny, odpowiadając na pytanie prawne Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące nałożenia na podatnika obowiązku uzgadniania z naczelnikiem urzędu celnego sposobu prowadzenia ewidencji nabywanych wyrobów akcyzowych, uznał, że obowiązek uzgadniania z naczelnikiem urzędu celnego sposobu prowadzenia ewidencji nabywanych wyrobów akcyzowych jest zgodny z Konstytucją.
Problem dotyczył zgodności § 8 rozporządzenia Ministra Finansów z 6 kwietnia 2004 r. w sprawie wzoru zgłoszenia o planowanym nabyciu wewnątrzwspólnotowym, wzoru deklaracji uproszczonej oraz sposobu prowadzenia ewidencji nabywanych wyrobów akcyzowych z art. 55 ust. 3 ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 29, poz. 257 z późn. zm., dalej: upa) i z art. 92 ust. 1 oraz art. 2 i art. 217 Konstytucji RP (sygn. akt: P 58/07).
Na podstawie art. 55 ust. 3 upa Minister Finansów został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia m.in. sposobu prowadzenia ewidencji wyrobów akcyzowych zharmonizowanych.
Kwestia ta wynikła z wyroku WSA w Gliwicach zaskarżonego do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wyrokiem tym WSA oddalił zażalenie spółki z o.o. na decyzję dyrektora Izby Celnej w Katowicach w przedmiocie prawa podatkowego. Organy podatkowe uznały za nieprawidłowe stanowisko spółki zawarte we wniosku o interpretację. Spółka zwróciła się z wnioskiem o interpretację przepisu dotyczącego obowiązku uzgadniania z naczelnikiem urzędu celnego wzoru oraz sposobu prowadzenia ewidencji nabywanych wyrobów akcyzowych. Zdaniem spółki obowiązek ten został nałożony bez upoważnienia ustawowego, a kwestionowany przepis rozporządzenia Ministra Finansów jest na tyle niejasny, że nie ma możliwości jego prawidłowego stosowania.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Minister Finansów w ww. rozporządzeniu nałożył na podatników podatku akcyzowego nowe obowiązki. W upoważnieniu do wydania rozporządzenia zawartego w ustawie o podatku akcyzowym nie ma mowy o obowiązku podatnika uzgodnienia z naczelnikiem urzędu celnego sposobu prowadzenia ewidencji i konieczności uzyskiwania pisemnego zatwierdzenia ewidencji. W związku z tym NSA powziął wątpliwości, czy rozporządzenie jest zgodne z powyższą ustawą i Konstytucją.
Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że sposób prowadzenia ewidencji to nie tylko elementy statyczne, które ewidencja ta powinna zawierać oraz forma jej prowadzenia, ale również określony tryb postępowania gwarantujący jej formalną poprawność. Nie można zatem uznać, że zakwestionowany przepis nakładał na podatnika dodatkowe obowiązki niezwiązane ze sposobem prowadzenia ewidencji, a rozporządzenie wykroczyło poza granice upoważnienia zawartego w art. 55 ust. 3 upa.
Problem dotyczył zgodności § 8 rozporządzenia Ministra Finansów z 6 kwietnia 2004 r. w sprawie wzoru zgłoszenia o planowanym nabyciu wewnątrzwspólnotowym, wzoru deklaracji uproszczonej oraz sposobu prowadzenia ewidencji nabywanych wyrobów akcyzowych z art. 55 ust. 3 ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 29, poz. 257 z późn. zm., dalej: upa) i z art. 92 ust. 1 oraz art. 2 i art. 217 Konstytucji RP (sygn. akt: P 58/07).
Na podstawie art. 55 ust. 3 upa Minister Finansów został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia m.in. sposobu prowadzenia ewidencji wyrobów akcyzowych zharmonizowanych.
Kwestia ta wynikła z wyroku WSA w Gliwicach zaskarżonego do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wyrokiem tym WSA oddalił zażalenie spółki z o.o. na decyzję dyrektora Izby Celnej w Katowicach w przedmiocie prawa podatkowego. Organy podatkowe uznały za nieprawidłowe stanowisko spółki zawarte we wniosku o interpretację. Spółka zwróciła się z wnioskiem o interpretację przepisu dotyczącego obowiązku uzgadniania z naczelnikiem urzędu celnego wzoru oraz sposobu prowadzenia ewidencji nabywanych wyrobów akcyzowych. Zdaniem spółki obowiązek ten został nałożony bez upoważnienia ustawowego, a kwestionowany przepis rozporządzenia Ministra Finansów jest na tyle niejasny, że nie ma możliwości jego prawidłowego stosowania.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Minister Finansów w ww. rozporządzeniu nałożył na podatników podatku akcyzowego nowe obowiązki. W upoważnieniu do wydania rozporządzenia zawartego w ustawie o podatku akcyzowym nie ma mowy o obowiązku podatnika uzgodnienia z naczelnikiem urzędu celnego sposobu prowadzenia ewidencji i konieczności uzyskiwania pisemnego zatwierdzenia ewidencji. W związku z tym NSA powziął wątpliwości, czy rozporządzenie jest zgodne z powyższą ustawą i Konstytucją.
Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że sposób prowadzenia ewidencji to nie tylko elementy statyczne, które ewidencja ta powinna zawierać oraz forma jej prowadzenia, ale również określony tryb postępowania gwarantujący jej formalną poprawność. Nie można zatem uznać, że zakwestionowany przepis nakładał na podatnika dodatkowe obowiązki niezwiązane ze sposobem prowadzenia ewidencji, a rozporządzenie wykroczyło poza granice upoważnienia zawartego w art. 55 ust. 3 upa.
Ponadto Trybunał Konstytucyjny nie zgodził się ze stanowiskiem NSA, że zaskarżony przepis był niejasny i wieloznaczny, a podatnik nie mógł przewidzieć konsekwencji prawnych swojego zachowania. Trybunał stwierdził, że skoro rozporządzenie Ministra Finansów określiło dokładnie elementy, które ewidencja powinna zawierać oraz dwie formy jej prowadzenia rola naczelnika urzędu celnego sprowadzała się jedynie do sprawdzenia czy przedstawiony wzór ewidencji zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Eliminacja nieprawidłowości przed przystąpieniem do prowadzenia ewidencji, chroniła podatników przed ewentualnymi konsekwencjami wynikającymi ze stwierdzenia tych nieprawidłowości w toku wykonywania przez organ podatkowy czynności w ramach kontroli podatkowej.
Wyrok jest ostateczny, a jego sentencja podlega ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.
Tekst opublikowany: 26 maja 2009 r.
