Kwestie prowadzenia ksiąg rachunkowych i tym samym sporządzania sprawozdań finansowych oddziałów przedsiębiorców zagranicznych uregulowane są w art. 2 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem zobowiązane do prowadzenia ksiąg rachunkowych są między innymi: osoby zagraniczne, oddziały i przedstawicielstwa przedsiębiorców zagranicznych, w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Dowiedz się, czy oddział przedsiębiorcy zagranicznego w Polsce może być zwolniony ze sporządzania sprawozdań finansowanych i ujawniania ich w KRS.
Ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2007 r. nr 155, poz. 1095 ze zm.) w art. 5 stanowi, iż:
- Osoba zagraniczna to :
- osoba fizyczna nieposiadającą obywatelstwa polskiego,
- osoba prawna z siedzibą za granicą,
- jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną posiadającą zdolność prawną, z siedzibą za granicą;
- Przedsiębiorca zagraniczny to osoba zagraniczna wykonująca działalność gospodarczą za granicą;
- Oddział to wyodrębniona i samodzielna organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywaną przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności.
| Oddział przedsiębiorcy zagranicznego to zatem forma organizacyjno-prawna, za pomocą której przedsiębiorca zagraniczny wykonuje działalność gospodarczą poza miejscem jego siedziby. |
Ponadto warto podkreślić, iż oddział przedsiębiorcy zagranicznego jako jednostka organizacyjna nie posiada osobowości prawnej. Zakres przedmiotu działalności oddziału nie może przekraczać zakresu przedmiotu działalności przedsiębiorcy zagranicznego. Aby móc otworzyć oddział, musi być ustanowiona w oddziale osoba upoważniona do reprezentowania przedsiębiorcy. Zgodnie zatem z art. 1 ust. 2 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm., dalej: updop) podlegają one opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych w zakresie dotyczącym działalności wykonywanej na terenie Rzeczpospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 9 ust. 1 updop muszą prowadzić także ewidencję zgodnie z odrębnymi przepisami.
Dodatkowo, przed podjęciem działalności, oddział musi zostać zarejestrowany w Krajowym Rejestrze Sądowym. Podobnie jak w przypadku przedstawicielstwa, nazwa oddziału musi się składać z oryginalnej nazwy przedsiębiorcy zagranicznego wraz z przetłumaczoną na język polski nazwą formy prawnej przedsiębiorcy oraz dodanymi wyrazami: oddział w Polsce.
Obowiązek sporządzania i ujawnienia sprawozdań oddziału w KRS
Jeśli jednostka jest zobowiązana do prowadzenia ksiąg rachunkowych to jest zobowiązana także do sporządzania sprawozdania finansowego. Art. 4 ust. 3 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 ze zm., dalej: uor) wyraźnie stanowi, że rachunkowość jednostki obejmuje:
- przyjęte zasady (politykę) rachunkowości;
- prowadzenie, na podstawie dowodów księgowych, ksiąg rachunkowych, ujmujących zapisy zdarzeń w porządku chronologicznym i systematycznym;
- okresowe ustalanie lub sprawdzanie drogą inwentaryzacji rzeczywistego stanu aktywów i pasywów;
- wycenę aktywów i pasywów oraz ustalanie wyniku finansowego;
- sporządzanie sprawozdań finansowych;
- gromadzenie i przechowywanie dowodów księgowych oraz pozostałej dokumentacji przewidzianej ustawą;
- poddanie badaniu i ogłoszenie sprawozdań finansowych w przypadkach przewidzianych ustawą.
Oddziały zagraniczne są powoływane do tego aby prowadzić w imieniu podmiotu zagranicznego działalność gospodarczą. Nie mają zatem do nich zastosowania przepisy art. 80 ust. 3, który zawiera zwolnienie z obowiązków publikacyjnych jednostki nieprowadzące działalności gospodarczej.
Z tego przepisu mogą skorzystać przedstawicielstwa pod warunkiem, że nie prowadzą działalności gospodarczej a jedynie np. tylko reprezentują przedsiębiorcę zagranicznego.
Ponadto trzeba wyraźnie podkreślić, że art. 80 ust. 3 mówi o zwolnieniu ze stosowania przepisów rozdziału 6 i 7 uor. Rozdział 6 to Skonsolidowane sprawozdania finansowe grupy kapitałowej a rozdział 7 to Badanie i ogłaszanie sprawozdań finansowych. Nie ma więc absolutnie zwolnienia ze sporządzania sprawozdania finansowego.
Oddział zagraniczny zatem zobowiązany jest do prowadzenia ksiąg rachunkowych i sporządzania sprawozdania finansowego. Ma także obowiązki związane z publikacją i ewentualnym badaniem i ogłoszeniem sprawozdania finansowego.
Sprawozdanie finansowe oddziału przedsiębiorcy zagranicznego powinno być sporządzone w terminie 3 miesięcy od dnia bilansowego. Podpisać je powinna osoba odpowiedzialna za jego sporządzenie oraz kierownik jednostki. Tak wynika z art. 52 ust. 1 i ust. 2 uor. Potem takie sprawozdanie finansowe powinno zostać zatwierdzone w nie później niż w ciągu 6 miesięcy od dnia bilansowego (art. 53 ust. 1 uor).
| Z dniem 1 stycznia 2009 r. wprowadzono ważny przepis dla oddziałów. Otóż zgodnie z art. 53 ust. 2b roczne sprawozdanie finansowe oddziału przedsiębiorcy zagranicznego uważa się za zatwierdzone, jeżeli zostało zatwierdzone sprawozdanie finansowe przedsiębiorcy zagranicznego, obejmujące dane sprawozdania finansowego tego oddziału. W ten sposób zakończyła się dyskusja, czy należy w celu zatwierdzenia sprawozdania finansowego oddziału podejmować jakieś dodatkowe kroki czy też nie. |
Roczne sprawozdanie finansowe oddziału przedsiębiorcy zagranicznego uważa się za zatwierdzone, jeżeli zostało zatwierdzone sprawozdanie finansowe przedsiębiorcy zagranicznego, obejmujące dane sprawozdania finansowego tego oddziału.
Badanie sprawozdania oddziału
W zakresie badania sprawozdań finansowych regulacje można podzielić na dwie grupy:
- regulacje dotyczące oddziałów zakładu ubezpieczeń, zakładu reasekuracji oraz banku zagranicznego, instytucji kredytowej lub instytucji finansowej,
- regulacje dotyczące pozostałych oddziałów.
Z kolei oddziały z drugiej grupy należą do tzw. pozostałych jednostek, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 4 uor. Są one zobligowane do poddania sprawozdań badaniu biegłego rewidenta, jeśli spełnione zostaną określone w ww. przepisie wymogi wielkościowe.
Warto dodatkowo podkreślić, iż w sytuacji gdy oddział zagraniczny będzie sporządzał sprawozdanie finansowe zgodnie z MSR, wówczas musi poddać je badaniu przez biegłego rewidenta na podstawie art. 64 ust. 3 uor. Przepis ten od 1 stycznia 2009 r. nakazuje poddać badaniu przez podmiot uprawniony roczne sprawozdania finansowe jednostek sporządzone zgodnie z MSR. Proszę jednak zwrócić uwagę, iż poddawanie sprawozdania badaniu na podstawie art. 64 ust. 3 uor nie rodzi obowiązków związanych z ogłoszeniem sprawozdania w Monitorze Polskim B.
Złożenie sprawozdania w KRS
Każda jednostka sporządzająca sprawozdanie finansowe prowadząca działalność gospodarczą, wpisana do KRS musi złożyć tam swoje sprawozdanie. Dotyczy to także oddziału przedsiębiorcy zagranicznego. Jego kierownik zgodnie z art. 69 ust. 1b uor w terminie 15 dni od dnia zatwierdzenia sprawozdania przedsiębiorcy składa roczne sprawozdanie finansowe oddziału.
Tylko w przypadku oddziałów instytucji kredytowej lub finansowej składa także przetłumaczone na język polski przez tłumacza przysięgłego następujące dokumenty:
|
W przypadku pozostałych oddziałów takiego wymogu nie ma.
Ogłoszenie sprawozdania w Monitorze Polskim B
Jeśli oddział jest zobowiązany do poddania na podstawie art. 64 ust. 1 sprawozdania badaniu przez biegłego rewidenta to na kierowniku tego oddziału będą ciążyły obowiązki związane z ogłoszeniem tego sprawozdania w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej Monitor Polski B. W ciągu 15 dni od dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego przedsiębiorcy zagranicznego kierownik oddziału powinien złożyć do ogłoszenia:
- wprowadzenie do sprawozdania finansowego stanowiące część informacji dodatkowej,
- bilans,
- rachunek zysków i strat,
- zestawienie zmian w kapitale własnym,
- rachunek przepływów pieniężnych za rok obrotowy,
- opinię biegłego rewidenta,
- odpis uchwały bądź postanowienia organu zatwierdzającego o zatwierdzeniu sprawozdania finansowego i podziale zysku lub pokryciu straty.
Jeśli oddział zagraniczny sporządza sprawozdanie finansowe zgodnie z MSR, ale obowiązek badania wynika z przekroczenia progów wielkościowych, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 4 uor, to kierownik tego oddziału miejsce wprowadzenia do sprawozdania finansowego, stanowiącego część informacji dodatkowej, składa do ogłoszenia informację, odpowiadającą zakresowi informacyjnemu tego wprowadzenia.
Podstawa prawna: -art. 2 ust 1 pkt 6, art. 4 ust 3, art. 52, art. 53, art. 64, art. 69 ust 1 i art. 70 ust 1 i 1a ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 ze zm.),
- art.1 ust 2 i art. 9 ust 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm.),
- art. 5 pkt 2-4 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2007 r. nr 155, poz. 1095 ze zm).
- art.1 ust 2 i art. 9 ust 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm.),
- art. 5 pkt 2-4 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2007 r. nr 155, poz. 1095 ze zm).
