O czym musisz pamiętać sporządzając PIT-36?

Zeznanie PIT-36 jest przeznaczone dla podatników, którzy niezależnie od liczby źródeł przychodów prowadzili: pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną na ogólnych zasadach przy zastosowaniu skali podatkowej lub działy specjalne produkcji rolnej również opodatkowane według skali PIT.

Deklaracja PIT-36 przeznaczona jest także na wykazanie przychodów uzyskanych z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub z innych umów o podobnym charakterze, opodatkowanych na ogólnych zasadach. Deklarację tę złożą też podatnicy uzyskujący przychody, od których byli zobowiązani samodzielnie opłacać zaliczki na podatek.

W PIT-36 wykazuje się ponadto przychody ze źródeł przychodów położonych za granicą, a także z innych źródeł, opodatkowanych na zasadach ogólnych, od których ani płatnik, ani podatnik w ciągu roku podatkowego nie miał obowiązku odprowadzania zaliczek.

Ponadto PIT-36 będą musieli złożyć podatnicy, którzy:

• korzystają z kredytu podatkowego
• opłacają zaliczki uproszczone;
• sporządzili remanent likwidacyjny w grudniu roku podatkowego;
• są zobowiązani doliczyć do swoich dochodów dochody małoletnich dzieci;
• obniżają dochód o straty z lat ubiegłych;
• wykazują należny zryczałtowany podatek dochodowy (o którym mowa w art. 29, art. 30 i art. 30a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm., dalej: updof), jeżeli podatek ten nie został pobrany przez płatnika;
• wykazują należny podatek dochodowy z tytułu zbycia nieruchomości lub praw majątkowych związanych z nieruchomościami nabytych w latach 2007-2008.

Formularz PIT-36 przeznaczony jest zarówno dla podatników opodatkowanych indywidualnie, jak i łącznie z małżonkiem albo w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci. Przy wspólnym rozliczeniu małżonków wystarczy, że tylko jedno z małżonków osiąga przychody zobowiązujące do wypełnienia formularza PIT-36, aby zeznanie składać na tym formularzu.

Na tym formularzu rozliczą się także rodzice, którzy mają obowiązek doliczyć do swoich przychodów dochody swoich małoletnich dzieci.

Zeznanie składane jest do urzędu skarbowego ustalonego według miejsca zamieszkania podatnika w ostatnim dniu roku podatkowego. Dane te wskazuje się w części A formularza PIT-36. W przypadku małżonków wnoszących o łączne opodatkowanie ich dochodów zeznanie składa się do urzędu skarbowego ustalonego według miejsca zamieszkania małżonków w ostatnim dniu roku podatkowego. Jeżeli małżonkowie mają różne miejsca zamieszkania - do urzędu skarbowego ustalonego według miejsca zamieszkania jednego z nich.

Informacje dotyczące dochodów/strat ze źródeł przychodów, również tych uzyskanych przez małżonka wykazywane są w części D deklaracji PIT-36 i jest to najobszerniejsza część. Jest tu miejsce na wykazanie przychodów: ze stosunku pracy: służbowego, spółdzielczego i z pracy nakładczej, a także zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacone przez zakład pracy; emerytur - rent; pozarolniczej działalności gospodarczej; działów specjalnych produkcji rolnej; działalności wykonywanej osobiście (w tym umowy o dzieło i zlecenia); z najmu lub dzierżawy; m.in. z praw autorskich; innych źródeł.

W częściach D.1 i D.2 należy wykazać kwoty przychodów, koszty uzyskania przychodów, dochody lub straty, a także kwoty należnych zaliczek, w tym również zaliczek pobranych przez płatników. Część D.2 trzeba wypełnić tylko w przypadku łącznego opodatkowania dochodów małżonków. Wypełnić należy tylko te wiersze, które dotyczą źródeł, z których zostały osiągnięte przychody (dochody) lub poniesione straty.

W częściach D.1 i D.2 podatnicy wykazują przychody (w tym uzyskane bez pośrednictwa płatnika), koszty uzyskania przychodów, dochody (bądź straty) oraz zaliczki na podatek dochodowy, wykorzystując m.in. dane zawarte w formularzach sporządzonych przez płatnika(ów), tj. w szczególności PIT-8S, PIT-11, PIT-11A, PIT-40A, IFT-1/IFT-1R oraz PIT-R.

W części E poz. 135 i 136 wypełniają podatnicy korzystający ze zwolnienia od podatku dochodowego w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej, którzy otrzymali zezwolenie na prowadzenie tej działalności po 31 grudnia 2000 r.

W tej części dokonuje się także odliczenia strat z lat ubiegłych wypełniając pozycje 137 i 138 Zgodnie z przepisami podatnicy mają prawo do odliczenia tej straty od dochodu w najbliższych kolejno po sobie następujących 5 latach podatkowych, z tym, że wysokość takiego odliczenia w którymkolwiek z tych lat, w tym również w 2009 r., nie może przekroczyć 50% kwoty tej straty. Zatem pozycje te wypełnią podatnicy, którzy w latach: 2004, 2005, 2006, 2007 lub 2008 wykazali straty i w 2009 r. mają prawo do ich odliczania.

Pozycje 139 i 140 wypełniają podatnicy dokonujący odliczeń z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Odliczeniu podlegają składki:

• zapłacone w roku podatkowym bezpośrednio na własne ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe podatnika oraz osób z nim współpracujących, jeżeli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów,
• potrącone w roku podatkowym przez płatnika ze środków podatnika na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz ubezpieczenie chorobowe, z tym że w przypadku podatników osiągających przychody z tytułu członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, tylko w części obliczonej od przychodu podlegającego opodatkowaniu; kwotę potrąconych składek płatnik wykazuje w poz. 76 informacji PIT-11.

Odliczeniu podlegają również zagraniczne składki zapłacone w roku podatkowym ze środków podatnika na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne podatnika lub osób z nim współpracujących. Kwota odliczanych w poz. 139 składek na ubezpieczenia społeczne nie może przekroczyć sumy kwot z poz. 86 i 131, pomniejszonej o kwoty z poz. 135 i 137. Odpowiednio kwota odliczanych w poz. 140 składek na ubezpieczenia społeczne nie może przekroczyć sumy kwot z poz. 129 i 132, pomniejszonej o kwoty z poz. 136 i 138.

W poz. 141 i 142 podatnicy wykazują kwotę składek zapłaconych do zagranicznych systemów na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne podatnika lub osób z nim współpracujących, wcześniej uwzględnioną w składkach odliczonych odpowiednio w poz. 139 i 140.

W części F deklaracji wykazujesz odliczenia z części B załącznika PIT/O.

Będą to m.in.:

• przekazane darowizny,
• ulga internetowa,
• ulga rehabilitacyjna,
• ulga na nabycie nowych technologii czy
• kwoty wynikające ze zwrotu pobranych świadczeń, które uprzednio zwiększyły dochód podlegający opodatkowaniu.

W części F PIT-36 jest też miejsce na wykazanie ulgi odsetkowej (poz. 147). Pozycje 148 i 149 wypełniają podatnicy, którzy w latach ubiegłych dokonywali odliczeń na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 24 stycznia 1995 r. w sprawie odliczeń od dochodu wydatków inwestycyjnych oraz obniżek podatku dochodowego w gminach zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym (Dz.U. nr 14, poz. 63, z późn. zm.), i którzy na podstawie przepisów tego rozporządzenia mają prawo do dokonania dodatkowej obniżki dochodu do opodatkowania w każdym roku podatkowym, w którym zgodnie z odrębnymi przepisami dokonywane są odpisy amortyzacyjne. Dodatkowa obniżka nieznajdująca pokrycia w dochodzie nie podlega odliczeniu w latach następnych.

Pozycje 150, 151 i 152 części F wypełniają podatnicy dokonujący odliczeń od dochodu wydatków mieszkaniowych.

Ostatnie pozycje - 153 i 154 - przeznaczone są dla podatników korzystających ze zwolnień od podatku dochodowego w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej na terenie specjalnych stref ekonomicznych, którzy otrzymali zezwolenie na prowadzenie tej działalności przed 1 stycznia 2001 r.

W części G PIT-36 podatnicy muszą wykazać kwoty zwiększające podstawę opodatkowania/zmniejszające stratę.

Na obliczenie należnego podatku przeznaczona jest część H deklaracji. W poz. 167 trzeba podać dochód do opodatkowania. Od sumy kwot z poz. 143 i 144 należy odjąć kwoty z poz. 145, 146, 147, 148, 149, 151, 153 i 154, a następnie dodać sumę kwot z poz. 157 i 158.

Pozycje 168 i 169 wypełniają podatnicy, którzy w roku podatkowym oprócz dochodów podlegających opodatkowaniu uzyskali dochody z tytułu działalności wykonywanej za granicą lub ze źródeł przychodów położonych za granicą, do których zgodnie z postanowieniami umów o unikaniu podwójnego opodatkowania ma zastosowanie metoda wyłączenia z progresją.

Pozycja 170 to podstawa obliczenia podatku.

Podstawą obliczenia podatku dla podatników rozliczających swoje dochody:

• indywidualnie - jest kwota z poz. 167 (po zaokrągleniu do pełnych złotych) - czyli dochód,
• wspólnie z małżonkiem - jest połowa kwoty z poz. 167 (po zaokrągleniu do pełnych złotych) - czyli połowa dochodów,
• w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci - jest połowa kwoty z poz. 167 (po zaokrągleniu do pełnych złotych) - czyli połowa dochodów.

Podatek należy obliczyć zgodnie z obowiązującą w 2009 r. skalą, czyli 18 i 32%.

W części H należy jeszcze wykazać: doliczenia do podatku, podatek zapłacony za granicą i ostatnia poz. 175 przeznaczona jest na wpisanie podatku.

Odliczenia od podatku podatnicy dokonują w części I. Odliczenia od podatku składki na ubezpieczenie zdrowotne dokonuje się w pozycjach 176 i 177. Odliczeniu od podatku podlegają składki na ubezpieczenie zdrowotne, o których mowa w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i opłacone w roku podatkowym bezpośrednio przez podatnika zgodnie z przepisami tej ustawy lub pobrane w roku podatkowym przez płatnika zgodnie z przepisami o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych; kwotę pobranych przez płatnika i podlegających odliczeniu składek na ubezpieczenie zdrowotne płatnik wykazuje w poz. 78 informacji PIT-11 oraz w poz. 38 PIT-40A i PIT-11A.

Odliczeniu podlegają także składki zapłacone w roku podatkowym ze środków podatnika na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne podatnika lub osób z nim współpracujących, zgodnie z przepisami dotyczącymi obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego obowiązującymi w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub w Konfederacji Szwajcarskiej.

Od 2009 r. ulga na dzieci odliczana jest miesięcznie, za każdy miesiąc kalendarzowy, w którym podatnik wykonywał władzę, pełnił funkcję albo sprawował opiekę. Jeśli w tym samym miesiącu były one wykonywane przez innych podatników, np. rodziców i opiekunów prawnych, za niepełny miesiąc konieczne będzie rozliczenie ulgi dziennie za każdy dzień sprawowania pieczy nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem była sprawowana przez cały rok, limit ulgi na każde dziecko w 2009 r. wynosi 1.112 zł 04 gr.

W ciągu ostatnich kilku lat ustawodawca konsekwentnie likwidował tzw. ulgi mieszkaniowe. Nie oznacza to, że nikt już z nich nie korzysta. Jednak obecnie możliwość dokonania odliczeń w ramach ulg mieszkaniowych przysługuje tylko na zasadzie praw nabytych. Mówiąc prościej, prawa do ulgi nie można już nabyć, ale można je kontynuować.

Ulgami mieszkaniowymi, które pozwalają na odliczanie bieżących wydatków, jest ulga odsetkowa i ulga na kasę mieszkaniową.

Ulga odsetkowa polega na odliczaniu od dochodu wydatków na spłatę odsetek od kredytu lub pożyczki mieszkaniowej. Prawo do jej kontynuowania mają osoby, które umowy kredytowe podpisały w latach 2002-2006. Z odliczenia będzie można korzystać do czasu spłaty kredytu (pożyczki). Jednak ostatecznie z ulgą odsetkową pożegnamy się z końcem 2027 r. Należy pamiętać, że podatnicy, którzy po raz pierwszy będą rozliczać ulgę odsetkową za 2009 r., muszą dołączyć do składanego zeznania PIT-2K. Jest to oświadczenie o wysokości wydatków związanych z inwestycją służącą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych.. Limit ulgi odsetkowej za 2009 r. to 243.460 zł. Jest to maksymalna część kredytu, od jakiej można odliczać odsetki.

Z kolei ulga na kasę mieszkaniową to odliczenie od podatku wydatków poniesionych na kontynuację systematycznego gromadzenia oszczędności w kasie mieszkaniowej. Prawo do ulgi zagwarantowały sobie osoby, które do końca 2001 r. podpisały umowę o kredyt kontraktowy z bankiem prowadzącym kasę mieszkaniową. Korzystać z odliczenia można do czasu obowiązywania pierwotnej umowy. Odliczenie związane z kasą mieszkaniową nie może być wyższe niż 30% wydatków poniesionych w roku podatkowym, nie więcej jednak niż 11.340 zł.

Inne ulgi mieszkaniowe, np. remontową, można odliczyć tylko jeżeli w poprzednich latach wydatki z nimi związane nie znalazły pokrycia odpowiednio w dochodzie, przychodzie lub podatku. Ulgi mieszkaniowe rozliczane w zeznaniu rocznym trzeba wykazać w załączniku PIT/D.

W części K podatnicy dokonują obliczenia kwoty do zapłaty albo nadpłaty PIT za 2009 r. Gdy z rozliczenia rocznego wyszła podatnikowi dopłata podatku, trzeba będzie ją uiścić najpóźniej 30 kwietnia. Podatnik może wpłacić pieniądze w kasie urzędu. Może też dokonać wpłaty przelewem bezpośrednio na konto. Gdy podatnikowi wyjdzie nadpłata podatku, urząd skarbowy na jej zwrot ma 3 miesiące od momentu złożenia zeznania rocznego przez podatnika.

W przypadku złożenia korekty zeznania przez podatnika lub skorygowania zeznania z urzędu przez organy podatkowe, 3-miesięczny termin liczony jest od momentu poprawienia deklaracji PIT. Co ważne, nadpłata może nie być przekazana podatnikowi w ogóle. Będzie tak, gdy podatnik ma zaległości podatkowe (wówczas nadpłata podlega z urzędu zaliczeniu na poczet tych zaległości) lub podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty na poczet bieżących lub przyszłych zobowiązań podatkowych.

W części L podatnicy wykazują zryczałtowany podatek dochodowy, o którym mowa w art. 44 ust. 1b updof. Jest to podatek, jaki osoby fizyczne niemające miejsca zamieszkania na terytorium Polski, uzyskujące przychody, o których mowa w art. 29 ustawy, bez pośrednictwa płatnika, są zobowiązane (bez wezwania) wpłacać na rachunek urzędu skarbowego w terminie do 20. następnego miesiąca za miesiąc poprzedni. Podatek za grudzień jest płatny w terminie złożenia zeznania.

Część M PIT-36 służy wpisaniu odsetek od amortyzacji. Jeżeli podatnicy zaliczyli do kosztów uzyskania przychodów wydatki na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie składników majątku, a następnie byli zobowiązani do zaliczenia ich do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, to wówczas muszą wykazać i zapłacić stosowne odsetki. Odsetki te nalicza się za okres od dnia zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na nabycie lub wytworzenie we własnym zakresie składników majątku do dnia, w którym okres ich używania przekroczył rok lub do dnia zaliczenia ich do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych.

W części N podatnicy wykazują należne za poszczególne miesiące lub kwartały roku podatkowego zaliczki na podatek, z wyjątkiem zaliczek od dochodów z działalności gospodarczej uiszczanych w uproszczonej formie.

W części O podatnicy wpisują nazwę organizacji pożytku publicznego i jej numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, której chcą przekazać 1% swojego podatku. Natomiast w części P podatnicy mogą podać dane ułatwiające z nimi kontakt. Można też podać cel szczegółowy, na który mają być przekazane środki z 1% podatku, np. dla konkretnej osoby.

W części R trzeba podać dane o załącznikach, które dołączane są do PIT-36, i ich liczbę.