Nowy samochód osobowy - jaki VAT zapłacisz z tytułu jego nabycia w przyszłym roku?

Projekt nowej ustawy o VAT już znajduje się w Sejmie. Jego uchwalenie dostosuje polskie regulacje dotyczące VAT do prawa unijnego. Zagadnienia związane z podatkiem od towarów i usług obowiązującego wszystkie państwa członkowskie normuje VI Dyrektywa Rady z 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów państw członkowskich, dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej - ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EWG z późn. zm.). Przepisy rozporządzeń i dyrektyw Unii Europejskiej dotyczące VAT obowiązują we wszystkich państwach członkowskich, jednak niektóre dziedziny są uregulowane przepisami wewnętrznymi obowiązującymi w poszczególnych państwach i nie zawsze są zgodne z przepisami unijnymi. Różnice w regulacjach dotyczących VAT występują np. w odniesieniu do środków transportu.

Nowe uregulowania przewidziane w projekcie ustawy o VAT dotyczą w przeważajacej mierze handlu wewnątrzwspólnotowego, gdy zastosowanie mają zasady ogólne, w wypadku nabycia nowych środków transportu, gdy stosowane są rozwiązania szczególne dotyczące opodatkowania.

Jeżeli będziesz chciał kupić nowy samochód, taka transakcja będzie podlegała opodatkowaniu VAT. Podatek od wewnątrzwspólnotowego nabycia zapłacisz według stawki obowiązującej w Polsce (art. 8 ust. 3 projektu ustawy o VAT). Będziesz musiał również złożyć deklarację podatkową we właściwym urzędzie skarbowym, gdyż jest to warunek wymagany do rejestracji w kraju nabytego przez Ciebie pojazdu.

Rozwiązania, które przewiduje projekt wynikają z przepisów unijnych, według których VAT zapłacisz wtedy, gdy zakupu dokonasz jako osoba fizyczna nieposiadająca statusu podatnika.

W jakiej sytuacji zapłacisz VAT, gdy będziesz chciał sprzedać ten samochód nabywcy z innego państwa członkowskiego?

Jednorazowe dokonanie wewnątrzwspólnotowej dostawy nowych środków transportu spowoduje, że osoba fizyczna nabędzie status podatnika VAT (art. 9 ust. 2 pkt 4 - 5 projektu ustawy o VAT).
Wtedy nie zapłacisz VAT, gdyż podatek od zakupionego nowego środka transportu zapłaci nabywca w kraju przeznaczenia według stawki tam obowiązującej. Obowiązuje bowiem zasada, że nowe środki transportu podlegają opodatkowaniu u nabywcy, bez względu na jego status, i w tym państwie członkowskim, które jest krajem przeznaczenia.

Natomiast przedsiębiorca będący podatnikiem VAT, dokonując transakcji z innym podatnikiem VAT, podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych.

Zatem w wypadku nowych środków transportu szczególne zasady opodatkowania polegają na tym, że nie jest istotny status nabywcy czy dostawcy. Takie same zasady opodatkowania VAT mają zastosowanie zarówno do osób fizycznych niebędących podatnikami VAT, jak i do podmiotów będących zarejestrowanymi podatnikami VAT.

Natomiast według zasad ogólnych towary i usługi nabywane przez ostatecznych konsumentów lub innych podatników VAT zależą od tego, kto nabywa towar. Najprostszy wypadek dotyczy nabywających towary osób fizycznych niebędących podatnikami VAT. Tutaj zastosowanie ma zasada opodatkowania w państwie pochodzenia towaru. Zatem jako konsument, kupując towary w którymkolwiek z krajów członkowskich, podatek VAT zapłacisz w momencie zakupu towaru w kraju jego pochodzenia.

Jeżeli towary są dostarczane pomiędzy podatnikami zarejestrowanymi dla celów VAT, to jako wewnątrzwspólnotowa dostawa są opodatkowane stawką zerową w państwie pochodzenia.

Podatek należny od wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów musi natomiast uiścić nabywca towarów w państwie członkowskim, do którego towary przybywają (państwo przeznaczenia). Nabywca rozlicza podatek VAT w deklaracji VAT według stawki obowiązującej w kraju, do którego towary są przywożone.
W myśl projektu z tytułu transakcji związanej z nowymi środkami transportu staniesz się podatnikiem VAT w kraju i nabędziesz prawo do odliczenia podatku naliczonego, który zapłaciłeś przy nabyciu tego samochodu (art. 15 projektu ustawy o VAT).
Prawo do odliczenia VAT naliczonego zapłaconego w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym nowego środka transportu przysługuje do kwoty nieprzekraczającej podatku, który byłby należny, gdyby dostawa nie była zwolniona. Z prawa do odliczenia podatnik może skorzystać jedynie w związku z dostawą wewnątrzwspólnotową i w jej trakcie.

Środki transportu to nie tylko samochody, w ustawie znajdziesz ich definicję.

Nowe środki transportu to przeznaczone do transportu osób lub towarów:
- pojazdy lądowe napędzane silnikiem o pojemności skokowej większej niż 48 cm³ lub o mocy większej niż 7,2 kW, które nie przejechały więcej niż 6.000 km lub od momentu dopuszczenia ich do użytku nie upłynęło więcej niż sześć miesięcy (a wymienione w poz. 1-5, 10-11, 16-21 załącznika nr 1 do ustawy VAT),
- pojazdy wodne o maksymalnej masie startowej większej niż 1.550 kg, które nie były używane dłużej niż 40 godzin roboczych lub od momentu ich dopuszczenia do użytku nie upłynęło więcej niż trzy miesiące, z wyjątkiem statków powietrznych (a wymienione w poz. 6-9 załącznika nr 1 do ustawy o VAT),
- statki powietrzne o maksymalnej masie startowej większej niż 1.550 kilogramów, które nie były używane dłużej niż 40 godzin roboczych lub od momentu ich dopuszczenia do użytku nie upłynęło więcej niż trzy miesiące, z wyjątkiem statków powietrznych, (a wymienione w poz. 12-15 załącznika nr 1 do ustawy o VAT)
(art. 2 ust. 10 projektu ustawy o VAT).

Z definicji tej wynika również co jest środkiem transportu używanym. Pojazdy wodne i statki powietrzne są nowe przez krótrzy okres czasu, niż pojazdy lądowe, bo tylko trzy miesiące.

W wypadku pojazdów lądowych za moment dopuszczenia do użytku pojazdu lądowego uznaje się dzień, w którym:
- został on pierwszy raz zarejestrowany celem dopuszczenia do ruchu drogowego na terytorium państwa członkowskiego jego wytworzenia lub
- po raz pierwszy podlegał obowiązkowi rejestracji celem dopuszczenia do ruchu drogowego na terytorium państwa członkowskiego jego wytworzenia
w zależności od tego, która z tych dat jest wcześniejsza,

Jeżeli jest to pojazd lądowy, który nie podlega obowiązkowi rejestracji celem dopuszczenia do ruchu drogowego na terytorium państwa członkowskiego jego wytworzenia, momentem jego dopuszczenia do użytku jest dzień, w którym został on wydany przez producenta pierwszemu nabywcy lub dzień, w którym został po raz pierwszy użyty do celów demonstracyjnych przez producenta.

W przypadku pojazdów wodnych momentem dopuszczenia do użytku pojazdu lądowego jest dzień, w którym:
- został on pierwszy raz zarejestrowany celem dopuszczenia do ruchu drogowego na terytorium państwa członkowskiego jego wytworzenia lub
- po raz pierwszy podlegał obowiązkowi rejestracji celem dopuszczenia do ruchu drogowego na terytorium państwa członkowskiego jego wytworzenia
w zależności od tego, która z tych dat jest wcześniejsza.

Jeżeli jest to pojazd lądowy, który nie podlega obowiązkowi rejestracji celem dopuszczenia do ruchu drogowego na terytorium państwa członkowskiego jego wytworzenia moment dopuszczenia do użytku to dzień, w którym został on wydany przez producenta pierwszemu nabywcy lub dzień, w którym został po raz pierwszy użyty do celów demonstracyjnych przez producenta.

W wypadku statków powietrznych za moment dopuszczenia do użytku statku powietrznego uznaje się dzień, w którym:
- został on wydany przez producenta pierwszemu nabywcy
- lub dzień, w którym został po raz pierwszy użyty do celów demonstracyjnych przez producenta.
Używane środki transportu są opodatkowane na zasadach ogólnych. Jeżeli dostawa wewnątrzwspólnotowa następuje między podatnikami VAT, jest ona zwolniona z opodatkowania. Jeżeli następuje nabycie wewnątrzwspólnotowe, podlega ono podatkowi VAT.

Jeżeli transakcje dokonywane są między podatnikami VAT z różnych krajów członkowskich, będziesz mieć do czynienia z wewnątrzwspólnotową dostawą i wewnątrzwspólnotowym nabyciem. Jeżeli zatem rozliczany przez Ciebie polski podatnik VAT dokona transakcji z podatnikiem z innego kraju członkowskiego Unii, będzie to dostawa wewnątrzwspólnotowa.

Jeżeli zaś nabędzie towar lub usługę od podatników VAT zidentyfikowanych dla tego podatku w innych państwach członkowskich, będzie to nabycie wewnątrzwspólnotowe. Eksport lub import to wyłącznie transakcje zawarte z podmiotami z krajów trzecich, czyli nienależącymi do Unii Europejskiej. Państwa trzecie to również terytoria państw członkowskich, które zostały wyłączone z terytorium Unii.
Wewnątrzwspólnotową dostawę towarów rozliczysz według stawki VAT 0%, jednak po spełnieniu łącznie trzech warunków.

Zerową stawkę VAT możesz zastosować, jeżeli:
- dostawa została wykonana na rzecz podmiotu mającego status podatnika VAT w innym państwie członkowskim Unii,
- towary opuściły kraj wysyłki i masz na to dowody (dokumenty),
- podałeś (po uprzednim sprawdzeniu) na fakturze prawidłowe numery VAT. Jeżeli nie spełnisz tych warunków, musisz naliczyć podatek VAT według stawki obowiązującej na sprzedane towary w kraju wysyłki (np. Polski).
Transakcja zawarta między osobami fizycznymi niebędącymi podatnikami VAT dotycząca innych niż nowe środków transportu nie podlega opodatkowaniu VAT.
Zatem nabywając używany samochód, nie zapłacisz VAT.

Autor: Dorota Ryterska, prawnik