Nowości
RSS
Ważny od 2006-09-08 do 2007-12-31
Nowy podatek tonażowy - kto zapłaci mniej, a kto więcej?
W dniu 1 stycznia 2007 r. ma wejść w życie ustawa z 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym. Nowy podatek będzie obciążać niektóre kategorie przychodów uzyskiwanych przez armatorów, którzy świadczą usługi w żegludze międzynarodowej. O tym, kiedy nowy podatek będzie korzystniejszy, a kiedy bardziej obciąży armatorów, dowiesz się z tekstu. Sprawdź, jakie zalety i wady ma nowy podatek!
Jakie dochody będzie obciążać podatek tonażowy?
Podatek tonażowy został pomyślany jako alternatywa w stosunku do opodatkowania podatkiem dochodowym. Zasadniczą różnicą między podatkiem tonażowym a podatkiem dochodowym jest to, że w przypadku pierwszego podstawą opodatkowania jest szacunkowa (arbitralna) wartość odzwierciedlająca potencjalną zdolność przedsiębiorcy do generowania przychodu (dochodu) z żeglugi, a nie rzeczywista wartość dochodu (przychodów pomniejszonych o koszty) z tej działalności.
Opodatkowaniu podatkiem tonażowym podlegają dochody armatora:
- z żeglugi międzynarodowej (przewóz osób lub ładunków) oraz innych wymienionych w ustawie o podatku tonażowym rodzajów działalności,
- osiągane poprzez eksploatację statków o polskiej przynależności,
- pod warunkiem że pojemność brutto danego statku przekracza 100 GT (według międzynarodowego świadectwa pomiarowego dla danego statku).
Armator z kolei, w świetle ustawy o podatku tonażowym, to osoba (prawna lub fizyczna), a także wspólnik spółki osobowej, która
- „we własnym imieniu uprawia żeglugę statkiem własnym lub cudzym,
- jest właścicielem statku, ale nie uprawia równocześnie we własnym imieniu żeglugi statkiem własnym lub cudzym,
- zarządza cudzym statkiem, w cudzym imieniu i na cudzą rzecz na podstawie umowy”.
W przypadku pierwszym oraz trzecim dodatkowym warunkiem umożliwiającym opodatkowanie „tonażowe” jest posiadanie przez armatora tzw. dokumentu zgodności (dokument wydany na podstawie Konwencji SOLAS - z 1 listopada 1974 r. - dotyczący standardów eksploatacji statku).
Warto zauważyć, że podatek tonażowy ma obciążać nie tylko przychody ściśle związane z żeglugą międzynarodową (fracht), ale również pewne kategorie przychodów, generowane w pośrednim związku z taką żeglugą. Przykładowo: armator eksploatujący prom, który obsługuje trasę Polska - Szwecja, jeżeli dokona wyboru tej formy opodatkowania, podlegać będzie podatkowi tonażowemu między innymi w zakresie: przychodów z biletów na prom, sprzedaży towarów i usług pasażerom na promie oraz działalności kantorowej tam prowadzonej.
Ciekawe jest również to, że w określonych przypadkach podatkowi tonażowemu będzie podlegać także transport na lądzie. W szczególności będzie to możliwe przy wykonywaniu transportu multimodalnego („przewozy dokonywane na podstawie jednego dokumentu przewozowego różnymi środkami transportu, w tym statkiem”) oraz „dowozu lądowego i morskiego ładunków lub pasażerów”.
Z drugiej jednak strony, nie każdy statek wykorzystywany w związku z żeglugą międzynarodową podlegać będzie opodatkowaniu „tonażowemu” – art. 3 ust. 3 ustawy o podatku tonażowym wyłącza z tego opodatkowania działalność w zakresie:
- „poszukiwań, badań geologicznych oraz wydobycia zasobów mineralnych z dna morskiego;
- rybołówstwa lub przetwórstwa rybnego;
- budowy portów morskich, budowy i remontu infrastruktury portowej lub urządzeń portowych;
- budowy elektrowni wiatrowych;
- budowy rurociągów przesyłowych na dnie morza;
- budowy dróg wodnych lub pogłębiania dna dróg i zbiorników wodnych;
- prac podwodnych;
- świadczenia usług pilotowych w granicach portów morskich;
- żeglugi pasażerskiej w granicach portów i przystani morskich;
- edukacji, badań naukowych, sportu lub transportu rekreacyjnego;
- eksploatacji statków stale zakotwiczonych lub zacumowanych, które nie posiadają zdolności żeglugowej”.
U niektórych armatorów może zatem dojść do sytuacji, w której część dochodów będzie podlegać podatkowi tonażowemu, a część - opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Może to powodować wątpliwości odnośnie do sposobu, w jaki powinno dochodzić do wydzielenia kosztów, stanowiących koszty uzyskania przychodu na potrzeby drugiego z ww. podatków.
Jedynie częściowe wyjaśnienie przynosi przy tym wprowadzenie zmian do ustaw o podatkach dochodowych (od osób prawnych i od osób fizycznych), tj. wymóg „wyodrębnienia przychodów i związanych z nimi kosztów na poszczególne rodzaje działalności podlegającej opodatkowaniu podatkiem tonażowym i podatkiem dochodowym”.
Jedynie częściowe wyjaśnienie przynosi przy tym wprowadzenie zmian do ustaw o podatkach dochodowych (od osób prawnych i od osób fizycznych), tj. wymóg „wyodrębnienia przychodów i związanych z nimi kosztów na poszczególne rodzaje działalności podlegającej opodatkowaniu podatkiem tonażowym i podatkiem dochodowym”.
Także ewidencje środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych powinny być prowadzone w taki sposób, aby wyróżnić składniki majątkowe związane z opodatkowaniem „tonażowym” oraz podatkiem dochodowym (od osób prawnych i od osób fizycznych).
W związku z powyższym pewne możliwości planowania podatkowego (lecz z drugiej strony - także ryzyko podatkowe) z pewnością mogą się wiązać z kosztami pośrednimi armatorów, tj. takimi kosztami, których nie można w bezpośredni sposób przypisać do konkretnych przychodów (np.: doradztwo, konsulting, niektóre prowizje).
Przychody ze sprzedaży statków, spełniających powyższe kryteria, będą zwolnione z podatku tonażowego (i wydaje się, że także z podatku dochodowego), pod warunkiem że w ciągu 3 lat od dnia sprzedaży przychody te zostaną wydatkowane „na zakup własności lub udziału we współwłasności, remont, modernizację lub przebudowę statków”. W razie niespełnienia tego warunku przychody ze sprzedaży statku będą podlegać zryczałtowanej 15% stawce podatku tonażowego (po upływie 3 lat oraz bez obciążenia podatnika odsetkami).
Jak i kiedy możesz dokonać wyboru?
Wybór tego rodzaju opodatkowania następuje poprzez złożenie oświadczenia do naczelnika urzędu skarbowego właściwego w sprawach podatku dochodowego. Termin składania oświadczenia przez armatora upływa z dniem 20 stycznia pierwszego roku podatkowego okresu opodatkowania, w przypadku rozpoczęcia działalności w trakcie roku - terminem jest dzień poprzedzający rozpoczęcie działalności. W praktyce zatem dla podmiotów chcących wybrać tę formę opodatkowania pierwszą ważną datą prawdopodobnie okaże się 20 stycznia 2007 r. Wybór tej formy opodatkowania powoduje, że armator jest zobowiązany rozliczać się w ten sposób przez okres co najmniej 5 kolejnych lat.
Jak obliczany jest podatek tonażowy?
Podstawę opodatkowania stanowi zryczałtowany dochód armatora wyrażony jako iloczyn ustalonej stawki dobowej (wyrażonej w euro) i okresu eksploatacji poszczególnych statków armatora (okres ten jest definiowany zgodnie ze stanem udokumentowanym w polskim rejestrze okrętowym).
Zryczałtowana stawka dobowa ustalona zależy od pojemności netto statku:
| Pojemność netto statku | Stawki do obliczenia dochodu |
| do 1.000 NT | 0,5 euro za każde 100 NT |
| od 1.001 do 10.000 NT | 0,35 euro za każde 100 NT powyżej 1.000 NT |
| od 10 001 do 25.000 NT | 0,20 euro za każde 100 NT powyżej 10.000 NT |
| od 25.001 NT | 0,10 euro za każde 100 NT powyżej 25.000 NT |
Określenie „NT” oznacza jednostkę pojemności statku, przyjętą przez Międzynarodową Konwencję w sprawie pomiaru tonażu statków z 1969 r. Do celów podatku tonażowego przyjmuje się pojemność wyrażoną w międzynarodowym świadectwie pomiarowym.
Pojemności statku, zależnej od wymiarów statków, nie należy mylić z tzw. wypornością, nośnością czy też masą statku (mierzonymi w tonach).
Obliczony według powyższej procedury zryczałtowany dochód armatora podlega 19% stawce podatku.
PRZYKŁAD
Armator z siedzibą w Polsce zarządza jednym statkiem (na rzecz innego podmiotu), którego pojemność netto wynosi 40.000 NT. Obsługuje on linie międzynarodowe, przewożąc towary i ładunki (między Gdynią a portami w zachodniej Europie i w Azji).
Kalkulacja kwoty podatku:
1) Dochód dzienny
Dla pierwszych 1.000 NT (10 × 100 NT × 0,50 euro): 5,00 euro
Od 1.001 do 10.000 NT (90 × 100 NT × 0,35 euro): 31,50 euro
Od 10.001 do 25.000 NT (150 × 100 NT × 0,20 euro): 30,00 euro
Pozostałe 15.000 NT (150 × 100 NT × 0,10 euro): 15,00 euro
Razem: 81,50 euro.
2) Dochód roczny
Jeżeli statek będzie znajdować się w eksploatacji przez cały rok (tj. będzie wpisany do polskiego rejestru okrętowego w ciągu całego roku), podatek zostanie obliczony jako równowartość:
81,50 euro × 365 dni = 29.747,50 euro.
3) Wartość podatku tonażowego (według stawki 19%) wyniesie:
29.747,5 × 19% = 5.652,02 euro/rok.
Warto zwrócić uwagę, że co prawda stawka podatku jest liniowa (tj. nie odzwierciedla progresji ani degresji), jednakże sposób ustalania podstawy opodatkowania podporządkowany jest zasadzie degresji. Innymi słowy, im większa jest pojemność statku, tym mniejsze jest jednostkowe (tj. w przeliczeniu na jednostkę pojemności) obciążenie podatkowe.
| Brak jest możliwości kumulowania pojemności statku przy obliczaniu podatku od całej floty, którą operuje dany armator. W konsekwencji podatek tonażowy okaże się korzystniejszy dla armatora wykonującego żeglugę, przykładowo, jednym statkiem o pojemności 40.000 NT niż dla tego, który dysponuje czterema statkami o pojemności 10.000 NT każdy. |
Terminy, deklaracje
Mechanizm kalkulacji podatku tonażowego przewiduje obowiązek rozliczenia miesięcznego (w terminie do 20. dnia miesiąca następującego - za miesiąc poprzedni, z wyjątkiem rozliczenia za grudzień), przy czym przewidziany jest również obowiązek składania deklaracji rocznych (w terminie do 31 stycznia roku następnego). Wydaje się, że ustawodawca nie przewidział możliwości wyboru innego roku podatkowego niż rok kalendarzowy.
Stawki określone w euro przeliczać należy według średniego kursu NBP z ostatniego dnia miesiąca, za który obliczana jest stawka. Innymi słowy, całkowita wysokość rocznego obciążenia podatkiem tonażowym będzie funkcją dwunastu kursów walutowych.
Podsumowanie
Polska nie jest pionierem we wprowadzaniu podatki tonażowego. Podobne rozwiązania podatkowe znane są również w innych krajach, między innymi w krajach członkowskich Unii Europejskiej (Holandia, Niemcy, Dania, Wielka Brytania).
Stawki podatku oraz dochodu, jak również metody kalkulacji podatku różnią się w poszczególnych krajach. Przykładowo stawki dziennego dochodu dla Holandii wynoszą od 0,23 euro do 0,91 euro/100 NT, w Wielkiej Brytanii - od 0,15 funta do 0,60/100 NT. W niektórych krajach (np. w Norwegii) regulacje definiują wprost stawkę podatku (a nie dochodu) w przeliczeniu na tonaż netto, a w innych - podatek jest ustalany w proporcji do tonażu brutto i w zależności od wieku statku (Cypr) (Źródło: The Transportation Institute).
Warto zauważyć, że wybór opodatkowania tonażowego z reguły prowadzi do zmniejszenia obciążeń podatkowych armatorów. Z drugiej jednak strony pozbawia ich wielu instrumentów planowania podatkowego (brak możliwości odliczeń kosztów, uwzględniania amortyzacji dla celów podatkowych, odliczeń strat lat ubiegłych).
Zaletami opodatkowania „tonażowego” są również mniejsze koszty administracyjne związane z kalkulacją podatku tonażowego (prowadzenie księgowości) oraz możliwość planowania przepływów finansowych związanych z płatnością podatku z dużym wyprzedzeniem czasowym.
Autor: Jacek Pukaluk, doradca podatkowy
Ostatnia aktualizacja: 26.01.2009
Autor: Jacek Pukaluk
