Nowe zwolnienia grupowe!

Zasady oraz tryb zwalniania pracowników z przyczyn dotyczących pracodawcy zostały uregulowane w ustawie z 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy, dalej: ustawa o zwolnieniach grupowych (Dz.U. z 1990 r. nr 4, poz. 19 ze zm.).

Sejm 13 marca 2003 r. uchwalił ustawę o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Ustawa została już zaakceptowana przez Senat i podpisana przez prezydenta. Przepisy tej ustawy wejdą w życie 1 stycznia 2004 r. Dlatego też, od tego momentu będziesz musiał stosować przepisy tej ustawy. Ustawa ta zawiera przepisy, które dostosowują polskie prawodawstwo do prawa Unii Europejskiej. Nowa ustawa przewiduje m.in. wprowadzenie nowej definicji zwolnienia grupowego, określenie przedmiotu i trybu postępowania poprzedzającego dokonanie zwolnienia grupowego, wprowadzenie nowego etapu w postępowaniu związanym z grupowym zwolnieniem - notyfikacji, wprowadzenie m.in. 30-dniowego okresu ochronnego poprzedzającego zwolnienie pracowników i inne.
Postanowiliśmy wyjść Ci naprzeciw i omówiliśmy niektóre z nich poniżej. Zapoznaj się z nimi.

Obecnie, jeżeli w Twojej firmie:
1) nastąpiło zmniejszenie zatrudnienia z przyczyn ekonomicznych lub w związku ze zmianami organizacyjnymi albo technologicznymi, w tym także, gdy zmiany te nastąpią w celu poprawy warunków pracy lub warunków środowiska naturalnego oraz
2) jeżeli zmiany te powodują konieczność jednorazowego lub w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące rozwiązania stosunków pracy z grupą pracowników obejmującą co najmniej 10% załogi w zakładach zatrudniających do 1000 pracowników lub co najmniej 100 pracowników w zakładach zatrudniających powyżej 1000 pracowników,
musisz stosować przepisy ustawy o zwolnieniach grupowych.

Od 1 stycznia 2004 r. Twoja firma będzie mogła również przeprowadzić zwolnienia grupowe.
Pamiętaj, że będzie mogła to zrobić tylko wtedy, gdy zatrudnia co najmniej 20 pracowników oraz gdy zachodzi w Twojej firmie konieczność rozwiązania stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, w drodze wypowiedzenia (ale tylko przez Twoją firmę, a nie przez pracownika), a także na mocy porozumienia stron, jeżeli w okresie nieprzekraczającym 30 dni zwolnienie to obejmuje:

1) 10 pracowników, gdy firma zatrudnia mniej niż 100 pracowników,
2) 10% pracowników, gdy firma zatrudnia co najmniej 100, ale mniej niż 300 pracowników,
3) 30 pracowników, gdy firma zatrudnia co najmniej 300 lub więcej pracowników.

Do liczby zwalnianych pracowników będziesz doliczał osoby, z którymi w ramach grupowego zwolnienia Twoja firma rozwiązała stosunek pracy na mocy porozumienia stron, jeżeli dotyczą one co najmniej 5 pracowników.



Obecnie, jeżeli Twoja firma zamierza zredukować zatrudnienie, ma obowiązek m.in. zawiadomić o tym na piśmie w ciągu 45 dni przed zamierzonymi wypowiedzeniami stosunków pracy:
- zakładową organizację związkową (jeżeli w ogóle działa w Twojej firmie, jeśli działa więcej organizacji, należy powiadomić wszystkie),
- powiatowy urząd pracy.

Od 1 stycznia 2004 r. Twoja firma będzie również miała obowiązek skonsultowania zamiar przeprowadzenia zwolnienia grupowego z zakładowymi organizacjami związkowymi.

Konsultacja ta dotyczyć będzie przede wszystkim możliwości uniknięcia lub zmniejszenia rozmiaru grupowego zwolnienia oraz spraw pracowniczych związanych z tym zwolnieniem, w tym zwłaszcza możliwości przekwalifikowania lub przeszkolenia zawodowego oraz uzyskania innego zatrudnienia przez zwolnionych pracowników.

Jeżeli działają w Twojej firmie związki zawodowe, od 1 stycznia 2004 r.będziesz musiał zawiadamiać na piśmie zakładowe organizacje związkowe o:
1) przyczynach zamierzonego grupowego zwolnienia,
2) liczbie zatrudnionych pracowników i grupach zawodowych, do których oni należą,
3) grupach zawodowych pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia,
4) okresie, w ciągu którego nastąpi takie zwolnienie,
5) proponowanych kryteriach doboru pracowników do grupowego zwolnienia,
6) kolejności dokonywania zwolnień pracowników,
7) propozycjach rozstrzygnięcia spraw pracowniczych związanych z zamierzonym grupowym zwolnieniem, a jeżeli obejmują one świadczenia pieniężne, Twoja firma ma obowiązek dodatkowo przedstawić sposób ustalania ich wysokości.

Informacje te przekazujesz organizacjom związkowym w Twojej firmie w terminie umożliwiającym tym organizacjom dokonanie zgłoszeń w ramach konsultacji propozycji dotyczących uniknięcia lub zmniejszenia rozmiaru grupowego zwolnienia.

Przypomnijmy, że obecnie związki zawodowe mają prawo w terminie nie dłuższym niż 14 dni od zawiadomienia o zamierzonych zwolnieniach przedstawić Twojemu pracodawcy propozycję umożliwiającą ograniczenie rozmiaru zwolnień.
Do tych propozycji związkowych Twoja firma ma obowiązek ustosunkować się w ciągu 7 dni oraz powiadomić o tym ogół pracowników w sposób przyjęty w firmie.

Jeżeli już przekażesz organizacjom związkowym ww. informacje, w kolejnym etapie przekazujesz je (oprócz informacji dotyczących sposobu ustalania wysokości świadczeń pieniężnych przysługujących pracownikom) na piśmie do powiatowego urzędu pracy (art. 4 ust. 1 ww. ustawy).

Jeżeli w Twojej firmie, nie działają organizacje związkowe, uprawnienia tych organizacji przysługują przedstawicielom pracowników wyłonionym w trybie przyjętym w Twojej firmie.

W kolejnym etapie - w terminie nie dłuższym niż 20 dni od dnia zawiadomienia związków o zwolnieniach zawodowych - Twoja firma będzie musiała zawrzeć porozumienie z zakładowymi organizacjami związkowymi.
Obecnie pracodawca zawiera to porozumienie w terminie nie dłuższym niż 30 dni od zawiadomienia związków zawodowych o zwolnieniach grupowych.

W porozumieniu tym od 1 stycznia 2004 r. Twoja firma będzie musiała określić zasady postępowania w sprawach dotyczących pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia, a także obowiązki pracodawcy w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia innych spraw pracowniczych związanych z zamierzonym grupowym zwolnieniem.

Może się zdarzyć, że nie będzie możliwe uzgodnienie treści porozumienia ze wszystkimi zakładowymi organizacjami związkowymi, wówczas Twoja firma będzie ją musiała ustalić z organizacjami reprezentatywnymi.

Jeżeli i to porozumienie nie dojdzie do skutku, zasady postępowania w sprawach dotyczących pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia Twoja firma będzie musiała umieścić w regulaminie, w którym powinna uwzględnić propozycje przedstawione w ramach konsultacji przez zakładowe organizacje związkowe (art. 3 ust. 4 ww.ustawy).

Podobnie będzie musiała postąpić Twoja firma, jeżeli nie działają u niej związki zawodowe. Wówczas zasady postępowania w sprawach dotyczących pracowników objętych zamiarem grupowego zwolnienia będzie musiała ustalić w regulaminie. Jednak będzie to mogła zrobić dopiero po uprzedniej konsultacji z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym w Twojej firmie (art. 3 ust. 5 ww. ustawy).

Następnie po zawarciu porozumienia oraz w razie jego niezawarcia Twoja firma będzie musiała zawiadomić powiatowy urząd pracy o przyjętych ustaleniach dotyczących grupowego zwolnieniach w Twojej firmie, tzn. o:
1) liczbie zatrudnionych i zwalnianych pracowników,
2) przyczynach ich zwolnienia,
3) okresie, w ciągu którego ma być dokonane zwolnienie,
4) przeprowadzonej konsultacji zamierzonego grupowego zwolnienia z zakładowymi organizacjami związkowymi lub z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy.

Kopię powyższego zawiadomienia Twoja firma przekazuje:
- zakładowym organizacjom związkowym lub
- przedstawicielowi pracowników wyłonionych w trybie przyjętym w Twojej firmie (jeżeli w Twojej firmie nie działają zakładowe organizacje związkowe).

Ważną informacją jest, że wypowiedzenie pracownikowi stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia może nastapić nie wcześniej niż po dokonaniu przez Twoją firmę zawiadomienia powiatowego urzędu pracy o przyjętych ustaleniach dotyczących grupowego zwolnienia. Jeżeli nie jest ono wymagane nie wcześniej niż po zawarciu porozumienia lub spełnienia obowiązku w art. 3 ust. 4 lub 5 ww. ustawy.

Pamiętaj, że rozwiązanie z pracownikiem stosunku pracy w ramach grupowego zwolnienia będzie mogło nastąpić nie wcześniej niż po upływie 30 dni od dnia zawiadomienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ww. ustawy. Jeżeli nie jest ono wymagane - nie wcześniej niż po upływie 30 dni od dnia zawarcia porozumienia lub spełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 3 ust. 4 lub 5. Taka sytuacja dotyczy przypadków rozwiązania z pracownikami stosunków pracy w razie zakończenia działalności pracodawcy wskutek prawomocnego orzeczenia sądowego.



Obecnie jeżeli Twoja firma dokonuje zwolnień grupowych z przyczyn dotyczących Twojej firmy, pracownikom musisz wypłacić odprawy pieniężne. Wysokość odprawy, którą musisz wypłacić zwalnianemu pracownikowi, zależy od łącznego stażu pracy pracownika.

Do stażu pracy, od którego zależy wysokość odprawy pieniężnej, wliczasz także inne okresy (np. okres odbywania czynnej służby wojskowej - art. 301 § 2 Kodeksu pracy, okres urlopu wychowawczego - rozporządzenie Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie urlopów i zasiłków wychowawczych, Dz.U. z 1996 r. nr 60, poz. 277 ze zm.).

I tak, obecnie jeżeli pracownik przepracował łącznie:
1) mniej niż 10 lat - wówczas wypłacasz mu odprawę pieniężną w wysokości miesięcznego wynagrodzenia,
2) co najmniej 10 lat, mniej jednak niż 20 lat - wówczas wypłacasz mu odprawę pieniężną w wysokości dwumiesięcznego wynagrodzenia,
3) 20 lat lub więcej - wówczas wypłacasz mu odprawę pieniężną w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia.

Wysokość odprawy pieniężnej ulegnie zmianie. Jednak zmiana ta będzie obowiazywała nie jak wszystkie przepisy od 1 stycznia 2004 r., tylko od 1 lipca 2003 r. Pamiętaj, od 1 lipca 2003 r. zmieni się wysokość odprawy pieniężnej wypłacanej zwalnianym pracownikom.

A zatem od 1 lipca 2003 r., jeżeli Twoja firma będzie dokonywała zwolnień grupowych, będziesz musiał wypłacić zwalnianym pracownikom odprawe pieniężną w następują cej wysokości:
1) miesięczne wynagrodzenie - jeżeli pracownik był zatrudniony w Twojej firmie krócej niż 2 lata,
2) dwumiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony w Twojej firmie od 2 do 8 lat,
3) trzymiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony w Twojej firmie ponad 8 lat.

Ponadto, od 1 lipca 2003 r. wysokość odprawy pieniężnej nie będzie już zależała od łącznego stażu pracy danego pracownika (tak jak jest obecnie), tylko od stażu pracy przepracowanego u pracodawcy, który dokonuje zwolnień grupowych.

Tak jak obecnie wysokość odprawy pieniężnej nie będzie mogła przekraczać kwoty 15-krotnego minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, obowiązującego w dniu rozwiązania stosunku pracy.

Autor: Anna Kostecka, konsultant prawny