Kupujesz usługi za granicą. Czy wiesz, że w większości będzie to import usług? Wykonujesz świadczenia dla kontrahentów zagranicznych? Sprawdź, czy od nowego roku będą one opodatkowane w Polce, czy też nie. Poznaj nowe zasady ustalania miejsca świadczenia dla usług wykonywanych na rzecz przedsiębiorców.
Od 1 stycznia 2010 r. zmieniają się przepisy dotyczące miejsca świadczenia usług. Związane jest to z koniecznością implementacji stosownych przepisów wspólnotowych w tym względzie. Zaczną obowiązywać zupełnie nowe zasady określania miejsca świadczenia usług. Wprowadzone zostają dwie całkowicie nowe reguły ogólne - dotyczące miejsca świadczenia usług dla przedsiębiorców oraz dla konsumentów - zaś liczba wyjątków od reguł ogólnych (w porównaniu ze stanem dotychczasowym) zostanie znacznie zredukowana.
Stan dotychczasowy
W dzisiejszym stanie prawnym (obowiązującym do 31 grudnia 2009 r.) masz do czynienia z jedną regułą ogólną. Wyrażona jest ona w art. 27 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2004 r. nr 54, poz. 535 z późn. zm., dalej: ustawa VAT). Zgodnie z powołanym przepisem miejscem świadczenia usług jest państwo, w którym swoją siedzibę, miejsce zamieszkania, stałe miejsce prowadzenia działalności ma podmiot świadczący usługę. Reguła ogólna wiąże zatem miejsce świadczenia usług z siedzibą usługodawcy.
Podkreślić przy tym należy, że ta reguła ogólna ma zastosowanie w stosunkowo niewielkiej liczbie przypadków. Najczęściej bowiem zastosowanie znajdują reguły szczególne, które sprawiają, że zasada ogólna nie jest stosowana.
Podkreślić przy tym należy, że ta reguła ogólna ma zastosowanie w stosunkowo niewielkiej liczbie przypadków. Najczęściej bowiem zastosowanie znajdują reguły szczególne, które sprawiają, że zasada ogólna nie jest stosowana.
Nowe zasady, które zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2010 r.
Pojęcie podatnika dla potrzeb stosowania nowej reguły ogólnej
Istotą zmian, jakie następują z dniem 1 stycznia 2010 r., jest wprowadzenie nowej reguły ogólnej w odniesieniu do usług świadczonych na rzecz podatników. Znowelizowana ustawa o VAT wprowadza definicję pojęcia podatnika na potrzeby przepisów dotyczących miejsca świadczenia usług. Takim podatnikiem - nabywającym usługi - jest przede wszystkim podmiot, który można by określić jako przedsiębiorcę oraz osobę prawną niebędącą podatnikiem prowadzącym działalność, lecz zarejestrowaną na potrzeby VAT.
Podatnikiem jest: polski podatnik VAT, podatnik podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze oraz osoba prawną niebędąca podatnikiem, która zidentyfikowana została na potrzeby podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze.
PRZYKŁAD
Polski usługodawca świadczy usługę na rzecz - podatnika polskiego, podatnikiem niemieckiego MwSt, przedsiębiorcy z Rosji, osoby prawnej z Austrii mającej rejestrację wewnątrzwspólnotową.
We wszystkich tych przypadkach mamy do czynienia ze świadczeniem usług na rzecz podatników.
We wszystkich tych przypadkach mamy do czynienia ze świadczeniem usług na rzecz podatników.
Dodatkowo - za podatnika uznaje się także podmiot, który prowadzi również działalność lub dokonuje transakcji nieuznawanych za podlegające opodatkowaniu dostawy towarów lub świadczenie usług zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o VAT. Ten zapis ustawowy jest nader zawiły. Chodzi tutaj - jak się wydaje - o takie podmioty, które prowadzą działalność nieuznawaną za działalność gospodarczą na gruncie VAT (jak np. posiadanie papierów wartościowych), ale są przedsiębiorcami.
PRZYKŁAD
Polski podmiot świadczy usługi doradcze na rzecz podmiotu z Niemiec, który planuje emisję akcji (w zakresie tej czynności nie jest podatnikiem). Ta usługa powinna być uznana za świadczoną na rzecz podatnika.
Kto nie jest podatnikiem? Nie zawsze, np. osoba fizyczna prowadząca działalność, będzie podatnikiem przy nabywaniu usług. Wynika to także poniekąd z nowej zasady, że jeśli usługi są przeznaczone są na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, to wówczas uznaje się, że nie są one świadczone dla podatnika.
Podatnikiem we wskazanym rozumieniu nie jest ani organ władzy publicznej, ani urząd obsługujący ten organ. Usługi świadczone dla takich podmiotów nie są usługami dla podatników.
Usługi świadczone na rzecz podatników
Od 1 stycznia 2010 r. w przypadku świadczenia usługi na rzecz podatników (we wskazanym wyżej rozumieniu) regułą będzie to, że miejsce świadczenia usług ustalisz według siedziby usługobiorcy.
PRZYKŁAD
Polski podatnik świadczy usługę magazynowania towaru na rzecz podatnika z Niemiec. Usługa ta ma miejsce świadczenia w Niemczech.
Polski podatnik nabywa usługę ochrony mienia od podmiotu hiszpańskiego. Usługa ta ma miejsce świadczenia w Polsce.
Polski podatnik nabywa usługę ochrony mienia od podmiotu hiszpańskiego. Usługa ta ma miejsce świadczenia w Polsce.
Jeśli podatnik - usługobiorca ma stałe miejsce prowadzenia działalności, zaś usługi są świadczone właśnie dla tego stałego miejsca, to wówczas miejscem świadczenia będzie właśnie to stałe miejsce prowadzenia działalności (a nie państwo siedziby).
PRZYKŁAD
Polski podatnik wykonuje usługę na rzecz polskiego oddziału niemieckiego podatnika. Usługa jest świadczona na rzecz stałego miejsca prowadzenia działalności podmiotu niemieckiego. W związku z tym będzie ona miała miejsce świadczenia w Polsce.
Jeśli usługobiorca nie posiada siedziby, stałego miejsca zamieszkania lub stałego miejsca prowadzenia działalności, wówczas miejscem świadczenia usług będzie miejsce, w którym zwykle prowadzi on działalność lub w którym ma on zwykłe miejsce pobytu.
Nowe regulacje stanowią zatem odwrócenie obecnej zasady ogólnej, zgodnie z którą o miejscu świadczenia rozstrzygała siedziba (stałe miejsce prowadzenia działalności, miejsce zamieszkania) usługodawcy. Powyższe oznacza także, że polscy podatnicy w szerszym zakresie niż dotychczas znajdą się w sytuacji eksportu usług oraz importu usług. Więcej usług niż dotychczas będzie miało bowiem miejsce świadczenia poza państwem, w którym znajduje się usługodawca.
Omawiana reguła ma zastosowanie także w sytuacji, w której usługodawca i usługobiorca pochodzą z tego samego państwa.
PRZYKŁAD
Polski podatnik świadczy dla innego polskiego podatnika usługę transportu towarów w Niemczech (przewóz kabotażowy). Dla takiego transportu zastosowanie znajduje nowa reguła ogólna. Zgodnie z nią miejscem świadczenia takiej usługi jest Polska (państwo usługobiorcy). Nie ma znaczenia to, że usługodawca i usługobiorca są z tego samego państwa.
Usługi na potrzeby prywatne podatników (ich pracowników)
Wyjątek od reguły ogólnej, odnoszącej się do miejsca świadczenia usług nabywanych przez podatników, dotyczy przypadku nabycia tych usług na potrzeby prywatne innych podmiotów. Dotyczy to sytuacji, w której usługi są nabywane przez podatnika, bądź to na jego potrzeby prywatne (w przypadku podatnika-osoby fizycznej), bądź też na potrzeby prywatne pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych lub członków stowarzyszenia.
Potrzeby prywatne to takie potrzeby, których zaspokojenie nie ma związku z celem i zakresem prowadzonej przez nabywcę działalności. Kupowane usługi nie są zaś niezbędne dla wykonywania działalności gospodarczej usługobiorcy.
W przypadku nabywania przez podatnika usług na potrzeby prywatne zastosowanie ma reguła wynikająca z nowego art. 28c ustawy o VAT, która wiąże miejsce świadczenia z siedzibą (miejscem zamieszkania, stałym miejscem prowadzenia działalności) usługodawcy.
PRZYKŁAD
Polski podatnik będący osobą fizyczną zakupił od podmiotu niemieckiego usługę prawniczą związaną z jego działalnością gospodarczą na terenie Niemiec. Usługa ma miejsce świadczenia w Polsce (wedle siedziby usługobiorcy).
Polski podatnik będący osobą fizyczną zakupił od podmiotu niemieckiego usługę prawniczą związaną ze spadkiem, jaki przypadał mu w Niemczech. Usługa ma miejsce świadczenia w Niemczech (wedle siedziby usługodawcy), ponieważ była świadczona na potrzeby prywatne podatnika.
Polski podatnik wynajął od podmiotu czeskiego rzeczy ruchome dla potrzeb swojej działalności. Miejsce świadczenia dla tej usługi znajduje się w Polsce (wedle siedziby usługobiorcy).
Polski podatnik wynajął od podmiotu czeskiego rzeczy ruchome dla potrzeb imprezy integracyjnej dla pracowników. Miejsce świadczenia tej usługi - wynajem na potrzeby prywatne pracowników - znajduje się w Czechach (miejsce świadczenia wedle siedziby usługodawcy).
Polski podatnik będący osobą fizyczną zakupił od podmiotu niemieckiego usługę prawniczą związaną ze spadkiem, jaki przypadał mu w Niemczech. Usługa ma miejsce świadczenia w Niemczech (wedle siedziby usługodawcy), ponieważ była świadczona na potrzeby prywatne podatnika.
Polski podatnik wynajął od podmiotu czeskiego rzeczy ruchome dla potrzeb swojej działalności. Miejsce świadczenia dla tej usługi znajduje się w Polsce (wedle siedziby usługobiorcy).
Polski podatnik wynajął od podmiotu czeskiego rzeczy ruchome dla potrzeb imprezy integracyjnej dla pracowników. Miejsce świadczenia tej usługi - wynajem na potrzeby prywatne pracowników - znajduje się w Czechach (miejsce świadczenia wedle siedziby usługodawcy).
Wyjątki od zasady ogólnej - inne usługi świadczone dla podatników
Wyjątki od zasady ogólnej - dotyczącej miejsca świadczenia usług na rzecz podatników - dotyczą także niektórych rodzajów usług. Zasady ogólnej (tutaj przedstawianej) nie zastosujesz w przypadku następujących usług:
Tekst opublikowany: 9 listopada 2009 r.
- związanych z nieruchomościami (art. 28e ustawy o VAT wiąże miejsce ich świadczenia z położeniem nieruchomości);
- transportu pasażerskiego (art. 28f ustawy o VAT nakazuje stosowanie klucza kilometrowego);
- wstępu na imprezy kulturalne, artystyczne, sportowe, naukowe, edukacyjne, rozrywkowe lub podobne, takie jak targi i wystawy oraz usług pomocniczych (art. 28g ustawy o VAT nawiązuje do miejsca wykonywania tych usług),
- restauracyjnych i cateringowych (art. 28i ustawy o VAT zasadniczo nawiązuje do miejsca wykonania tych usług),
- krótkoterminowego wynajmu środków transportu (w myśl art. 28j ustawy o VAT miejscem świadczenia tych usług jest miejsce oddania środka transportu do korzystania),
- usług turystyki (art. 28n ustawy o VAT wiąże miejsce świadczenia tych usług z siedzibą, stałym miejscem prowadzenia działalności usługodawcy).
Tekst opublikowany: 9 listopada 2009 r.
