Projekt nowego standardu MSSF „Leasing: z sierpnia 2010 r. przewiduje jeden model ujęcia leasingu po stronie korzystającego. Jednak w wyniku druzgocącej krytyki proponowanych, dość kontrowersyjnych, rozwiązań IASB rozważa ostatecznie zmianę podejścia do przyjętych początkowo regulacji.
W momencie przystąpienia do umowy leasingowej w celu wyceny skutków zawartej umowy leasingobiorca będzie zobowiązany ustalić m in. następujące parametry umowy leasingowej:
- okres leasingu,
- oczekiwane płatności leasingowe,
- wartość bieżącą płatności leasingowych.
- Mówi o tym projekt nowego MSSF „Leasing”.
W odróżnieniu od aktualnych regulacji zawartych w MSR 17 ustalenie okresu leasingu będzie polegało na ustaleniu najdłuższego możliwego okresu leasingu, którego prawdopodobieństwo przewyższa 50%.
| Pamiętaj, że na mocy MSR 17 okres leasingu odpowiada, co do zasady, okresowi wyznaczonemu w momencie zawierania umowy leasingu, czyli jest to okres na który umowa jest pierwotnie zawierana, chyba że umowa zawiera opcję jego przedłużenia. |
W nowym MSSF „Leasing”, ustalając okres leasingu musisz brać dodatkowo pod uwagę potencjalne, nawet nie określone w umowie, opcje przedłużenia umowy leasingowej oraz oszacowanie prawdopodobieństwa wystąpienia danego przedłużenia. Za okres leasingu przyjmuje się potencjalny okres, którego prawdopodobieństwo przewyższa 50%. Sytuację tę ilustruje przykład.
Leasingobiorca zawiera umowę leasingu na pierwotny okres 5 lat z opcją dwukrotnego przedłużenia o kolejne 5 lat. Jednocześnie leasingodawca określa prawdopodobieństwo faktycznego czasu trwania umowy leasingowej:
Tabela 1 Prawdopodobieństwo czasu trwania umowy leasingowej
Okres trwania umowy | Prawdopodobieństwo jednostkowe | Prawdopodobieństwo łączne |
5 lat | 45% | 100% |
10 lat | 35% | 55% |
15 lat | 20% | 20% |
W przykładzie przewidywalny (o najwyższym stopniu prawdopodobieństwa) maksymalny okres umowy leasingu wyniesie 10 lat. Ponieważ musisz znaleźć maksymalny potencjalny okres leasingu, którego łączne prawdopodobieństwo przekracza 50%, prawdopodobieństwo łączne sumujesz od najdłuższej potencjalnej umowy do najkrótszej.
I tak:
Prawdopodobieństwo, że długość umowy leasingowej wyniesie 15 lat wynosi zaledwie 20%. Idąc dalej, prawdopodobieństwo, że umowa będzie trwała co najmniej 10 lat wynosi: 20% dla umowy 15 letniej + 35% dla umowy 10 letniej, co daje w sumie 55% i przekracza wartość progową 50%.
Oczekiwane płatności leasingowe
W projekcie standardu MSSF „Leasing” wymaga się oszacowania po stronie leasingobiorcy wartości bieżącej oczekiwanych płatności leasingowych. W odróżnieniu od obecnych regulacji, gdzie MSR 17 skupia się na płatnościach leasingowych określonych w umowie w momencie przystąpienia do umowy leasingu, proponowane regulacje wymagają oszacowania wszystkich potencjalnych płatności wynikających z umowy leasingowej (zarówno tych określonych jak również i warunkowych i możliwych do wystąpienia), których wystąpienie ważone jest odpowiednim prawdopodobieństwem.
Ustalenie wartości bieżącej płatności leasingowych wymagałoby zatem oszacowania takich elementów, jak:
- warunkowych opłat leasingowych, w tym również dodatkowych opłat leasingowych wynikających z przedłużenia umowy leasingowej,
- gwarantowanej wartości końcowej,
- kar za przedterminowe zakończenie umowy leasingowej.
PRZYKŁAD
Ustalenie warunkowych opłat leasingowych
Spółka zawarła umowę leasingu powierzchni handlowej na okres 3 lat. Umowa przewiduje roczne opłaty warunkowe w wysokości 10.000 zł jeżeli wartość obrotów spółki z leasingowanej powierzchni przekroczy 1.000.000 zł, a będzie niższa niż 2.000.000 zł oraz opłatę warunkową w wysokości 20.000 zł, gdy wartość obrotów przekroczy 2.000.000 zł. W przypadku obrotów poniżej 1.000.000 zł opłata warunkowa będzie wynosić zero.
Spółka dokonuje oszacowania prawdopodobieństwa wystąpienia wartości obrotów w następujący sposób, prawdopodobieństwo obrotów:
Tabela 2 Wartość opłaty warunkowej ważonej prawdopodobieństwem
Wartość płaty warunkowej, która będzie uwzględniona w płatnościach leasingowych stosowanych do wyceny umowy leasingu wyniesie zatem 11.000 zł
Spółka zawarła umowę leasingu powierzchni handlowej na okres 3 lat. Umowa przewiduje roczne opłaty warunkowe w wysokości 10.000 zł jeżeli wartość obrotów spółki z leasingowanej powierzchni przekroczy 1.000.000 zł, a będzie niższa niż 2.000.000 zł oraz opłatę warunkową w wysokości 20.000 zł, gdy wartość obrotów przekroczy 2.000.000 zł. W przypadku obrotów poniżej 1.000.000 zł opłata warunkowa będzie wynosić zero.
Spółka dokonuje oszacowania prawdopodobieństwa wystąpienia wartości obrotów w następujący sposób, prawdopodobieństwo obrotów:
- poniżej 1 mln zł - 25%,
- z przedziału 1-2 mln zł - 40%,
- poniżej 2 mln zł - 35%
Tabela 2 Wartość opłaty warunkowej ważonej prawdopodobieństwem
Sprzedaż | Opłata warunkowa | Prawdopodobieństwo | Wartość ważona prawdopodobieństwem |
Poniżej 1 mln zł | 0 zł | 25% | 0 zł |
1-2 mln zł | 10.000 zł | 40% | 4.000 zł |
Pow. 2 mln zł | 20.000 zł | 35% | 7.000 zł |
Wartość warunkowej opłaty leasingowej | 11.000 zł | ||
Wartość płaty warunkowej, która będzie uwzględniona w płatnościach leasingowych stosowanych do wyceny umowy leasingu wyniesie zatem 11.000 zł
Wycena po początkowym ujęciu
Projekt standardu „Leasing” przewiduje, po stronie leasingobiorcy, konieczność ponownej oceny umowy leasingu w trakcie jej trwania. Umowa leasingu jest poddawana ponownej ocenie, jeżeli pojawiły się nowe fakty lub okoliczności uzasadniające zmiany szacunków. W trakcie trwania umowy leasingowej może nastąpić zmiana szacunków zarówno okresu leasingu, jak i oczekiwanych płatności leasingowych.
| Jeżeli w trakcie trwania umowy leasingowej nastąpi zmiana oczekiwanego okresu umowy, leasingobiorca powinien skorygować z tego tytułu wartość aktywów i zobowiązań w swoim bilansie. |
W przypadku zmian oczekiwanych płatności leasingowych, korekty będą zależały od tego czy zmiany te dotyczą przeszłego i bieżącego okresu, czy okresu przyszłego. W przypadku gdy zmiany płatności leasingowych odnoszą się do przeszłego i bieżącego okresu, nastąpi korekta zobowiązania w bilansie oraz wyniku roku bieżącego w rachunku zysków i strat. Natomiast w sytuacji, gdy zmiana dotyczyć będzie przyszłych okresów, korekta taka dotyczyć będzie aktywów i zobowiązań w bilansie.
PRZYKŁAD
Spółka ABC przystępuje do umowy, na podstawie której będzie wynajmowała powierzchnię biurową przez okres 10 lat. Roczna opłata za wynajęcie biura wynosi 500.000 zł. Wysokość rocznego czynszu będzie podlegała rocznej indeksacji w wysokości 3%. Roczna stopa dyskontowa wynosi 5%. Jaka będzie wycena początkowa umowy leasingowej oraz w jaki sposób zostanie ujęta w bilansie?
Wysokość czynszu w poszczególnych latach będzie następująca:
Na potrzeby wyceny początkowej umowy policzymy wartość bieżącą płatności czynszu za pomocą funkcji NPV w arkuszach kalkulacyjnych przy zastosowaniu stopy dyskontowej 5%.
Wartość bieżąca (NPV) = 4.373.798 zł
A zatem w momencie przystąpienia do umowy najmu, (ale spełniającej definicję umowy leasingu w znaczeniu księgowym) spółka będzie musiała wycenić wartość tej umowy w wysokości 4.373.798 zł i wykazać ją w bilansie, po stronie:
Wysokość czynszu w poszczególnych latach będzie następująca:
Rok | Czynsz (w zł) |
1 | 500.000 |
2 | 515.000 |
3 | 530.450 |
4 | 546.364 |
5 | 562.754 |
6 | 579.637 |
7 | 597.026 |
8 | 614.937 |
9 | 633.385 |
10 | 652.387 |
Na potrzeby wyceny początkowej umowy policzymy wartość bieżącą płatności czynszu za pomocą funkcji NPV w arkuszach kalkulacyjnych przy zastosowaniu stopy dyskontowej 5%.
Wartość bieżąca (NPV) = 4.373.798 zł
A zatem w momencie przystąpienia do umowy najmu, (ale spełniającej definicję umowy leasingu w znaczeniu księgowym) spółka będzie musiała wycenić wartość tej umowy w wysokości 4.373.798 zł i wykazać ją w bilansie, po stronie:
- aktywów jako: Prawo do użytkowania lokalu,
- pasywów jako: Zobowiązania z tytułu leasingu.
PRZYKŁAD
Na podstawie założeń z przykładu 1. dodatkowo wiadomo, że spółka rozważa przedłużenie umowy wynajmu biura o kolejne 10 lat. Jaki będzie to miało wpływ na wartość początkową umowy wykazaną w bilansie?
W takim przypadku przewidywane opłaty z tytułu najmu przy zachowaniu 3% rocznej indeksacji będą następujące (pierwsze 10 lat - wartości takie same jak w tabeli z przykładu 3.):
Wartość bieżąca (NPV) = 7.982.392 zł
Wartość początkowa umowy ujawniana w bilansie wyniesie 7.982.392 zł i będzie dużo wyższa niż w przypadku 10 letniego okresu najmu. Wpłynie to na podniesienie sumy bilansowej oraz na pogorszenie wskaźników zadłużenia. A zatem wycena początkowa umowy jest ściśle uzależniona od przewidywanego okresu trwania umowy, gdzie im dłuższy jest jej okres przy danych opłatach tym wyższa jest wartość początkowa.
W takim przypadku przewidywane opłaty z tytułu najmu przy zachowaniu 3% rocznej indeksacji będą następujące (pierwsze 10 lat - wartości takie same jak w tabeli z przykładu 3.):
Rok | Czynsz (w zł) |
11 | 671 958 |
12 | 692 117 |
13 | 712 880 |
14 | 734 267 |
15 | 756 295 |
16 | 778 984 |
17 | 802 353 |
18 | 826 424 |
19 | 851 217 |
20 | 876 753 |
Wartość początkowa umowy ujawniana w bilansie wyniesie 7.982.392 zł i będzie dużo wyższa niż w przypadku 10 letniego okresu najmu. Wpłynie to na podniesienie sumy bilansowej oraz na pogorszenie wskaźników zadłużenia. A zatem wycena początkowa umowy jest ściśle uzależniona od przewidywanego okresu trwania umowy, gdzie im dłuższy jest jej okres przy danych opłatach tym wyższa jest wartość początkowa.
Podstawa prawna: - MSSF „Leasing” - projekt
- MSR 17
- MSR 17
