Na podpis Prezydenta czeka ustawa nowelizująca ustawę o obrocie instrumentami finansowymi, która wprowadza zmiany również w ustawach o podatkach dochodowych oraz w Ordynacji podatkowej. Ustawa wejdzie w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, dlatego dowiedz się, jakie zmiany czekają podatników jeszcze w tym roku.
Co to są rachunki zbiorcze?
Rachunki zbiorcze (omnibus accounts) są to rachunki prowadzone przez uczestników systemu depozytowo-rozliczeniowego, na których mogą być rejestrowane papiery wartościowe nienależące do osób, dla których rachunki te formalnie są prowadzone, lecz należące do innej osoby lub innych osób.
Ustawa o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw (dalej: ustawa nowelizująca), uchwalona przez Sejm 18 sierpnia 2011 r. wprowadza definicję takiego rachunku zbiorczego i wskazuje podmioty uprawnione do prowadzenia tego typu rachunków. Tym samym ustawa nowelizująca wprowadza możliwość prowadzenia rachunków zbiorczych, co jest uzasadnione i byłoby korzystne dla polskiego rynku kapitałowego, w szczególności z punktu widzenia jego konkurencyjności.
Wprowadzenie tego rodzaju rachunków może przyczynić się do zwiększenia płynności polskich skarbowych papierów wartościowych oraz otworzyć możliwość prowadzenia rachunków zbiorczych na rzecz zagranicznych depozytów papierów wartościowych i platform rozliczeniowych, co zwiększy dostępność polskich papierów wartościowych dla zagranicznych inwestorów. W obecnym stanie prawnym inwestorzy chcąc nabywać polskie papiery wartościowe musieliby zakładać rachunki papierów wartościowych w swoim imieniu, co wiązałoby się z ponoszeniem kosztów związanych z otwarciem i funkcjonowaniem takiego rachunku oraz z dodatkowymi czynnościami formalnymi i organizacyjnymi.
W przypadku gdyby prowadzenie rachunków zbiorczych było możliwe, podmiot zagraniczny posiadający rachunek w zagranicznej instytucji depozytowej mógłby za jego pośrednictwem dokonywać operacji na polskich instrumentach finansowych. Zagraniczna instytucja depozytowa, dzięki wykorzystaniu konstrukcji rachunku zbiorczego, mogłaby realizować zlecenia swoich klientów w zakresie polskich instrumentów finansowych.
Zmiany w podatkach
Przepisy art. 4 i 5 ustawy nowelizującej wprowadzają zmiany w ustawie z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 ze zm., dalej: updof) oraz w ustawie z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 ze zm., dalej: updop), a także w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: op).
Definicja rachunku zbiorczego w ustawach podatkowych
Na mocy ustawy nowelizującej, w ustawach o podatkach dochodowych została określona definicja rachunku zbiorczego. Zgodnie z art. 4a pkt 15 updop oraz art. 5a pkt 27 updof, rachunek zbiorczy to rachunek zbiorczy w rozumieniu ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2010 r. nr 211, poz. 1384 ze zm.).
Zasady naliczania i poboru podatku
Ustawa nowelizująca określa ponadto zasady naliczania i poboru zryczałtowanych podatków dochodowych od świadczeń z papierów wartościowych zapisanych na rachunkach zbiorczych, wypłacanych na rzecz osób, których tożsamość nie została płatnikowi ujawniona (anonimowy podatnik). Podatki te będą naliczane według stawki podstawowej w taki sposób, jakby całość świadczenia wypłacanego z danego tytułu na rzecz wszystkich posiadaczy papierów zarejestrowanych na tym samym rachunku zbiorczym, była wypłacana jednej osobie.
Do naliczenia i pobrania zryczałtowanych podatków dochodowych należnych od anonimowych podatników zobowiązane zostaną - co do zasady - podmioty prowadzące rachunki zbiorcze, które pośredniczą w przekazaniu świadczenia oraz na których zostaną zarejestrowane należące do nich papiery wartościowe.
Kto pełni obowiązki płatnika zryczałtowanego podatku dochodowego?
Ustawa nowelizująca określa rodzaje dochodów (przychodów) ze świadczeń z papierów wartościowych, w zakresie których obowiązek poboru zryczałtowanego podatku dochodowego spoczywa na podmiocie prowadzącym indywidualny rachunek papierów wartościowych lub rachunek zbiorczy, pośredniczącym w jego przekazaniu (także wówczas, gdy tożsamość podatnika została ujawniona).
W przypadkach, gdy uzyskanie przychodu z papierów wartościowych nie wiąże się z przekazaniem świadczenia za pośrednictwem podmiotów prowadzących rachunki, obowiązki płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych będzie wykonywał emitent. W zakresie podatku dochodowego od osób prawnych płatnikiem podatku od przychodów uzyskiwanych przez rezydentów zagranicznych z tytułu odsetek od skarbowych papierów wartościowych zapisanych na rachunkach papierów wartościowych lub na rachunkach zbiorczych będą podmioty prowadzące te rachunki także wówczas, gdy tożsamość podatnika będzie znana.
W pozostałym zakresie obowiązki płatnika zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych od przychodów ze świadczeń z papierów wartościowych wypłacanych na rzecz podatników o ujawnionej tożsamości wykonywać będą - jak dotychczas - emitenci tych papierów wartościowych.
Zeznania podatkowe
Podatnicy będący polskimi rezydentami mają obowiązek złożenia zeznania rocznego, w którym wykażą dochody osiągnięte na rachunkach zbiorczych. W ten sposób organ podatkowy będzie mógł zweryfikować prawidłowość podatku wykazanego w zeznaniu. Organem podatkowym właściwym w zakresie podatków dochodowych naliczanych i pobieranych według zasad właściwych dla anonimowego podatnika będzie naczelnik urzędu skarbowego właściwego w sprawach opodatkowania osób zagranicznych.
Nowy art. 182 § 3a op będzie mógł być stosowany także w postępowaniach podatkowych dotyczących stwierdzenia nadpłaty.
Podstawa prawna: - art. 1, art. 4-5, art. 17 projektu ustawy o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw w wersji uchwalonej przez Sejm 18 sierpnia 2011 r. (druk nr 4468).
