W sytuacji gdy firma szuka pracownika, warto rozważyć możliwość zatrudnienia bezrobotnego czy też osoby niepełnosprawnej. Przez zatrudnienie osób bezrobotnych czy osób niepełnosprawnych (nie ma obowiązku dokonywania wpłat na PFRON lub można zmniejszyć wpłaty) pracodawca może bowiem obniżyć koszty swojego funkcjonowania i uzyskać z tego tytułu wymierne korzyści.
Zatrudnienie bezrobotnego
Zatrudniając bezrobotnego, pracodawca może liczyć na refundację:
- kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego,
- kosztów ubezpieczeń.
1. Refundacja kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego
Pracodawca, zatrudniając osobę bezrobotną, czyli osobę, która jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy, może liczyć na refundację kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla takiego skierowanego bezrobotnego odpowiadającą maksymalnie kwocie sześciokrotności przeciętnego wynagrodzenia. Obecnie wynagrodzenie za IV kwartał 2008 r. wynosi 3.096,55 zł. Oznacza to, że pracodawca może otrzymać maksymalnie 18.579,3 zł. Decyzję o przyznaniu refundacji za pośrednictwem powiatowego urzędu pracy podejmuje starosta, a kwota ta jest wypłacana ze środków Funduszu Pracy.
Jakie formalności musi spełnić pracodawca, aby otrzymać taką refundację?
Przedsiębiorca, który chce otrzymać refundację, musi złożyć wniosek do starosty za pośrednictwem urzędu pracy. Starosta w ciągu 30 dni pisemnie informuje przedsiębiorcę o przyznaniu mu refundacji lub o odmowie. Wnioskodawca nie może odwołać się od rozstrzygnięcia starosty, które jest dla niego negatywne. Podstawą refundacji jest umowa między starostą i pracodawcą. Powinna być ona zawarta na piśmie pod rygorem nieważności. Przedsiębiorca musi w razie niedotrzymania warunków umowy zabezpieczyć zwrot kwoty refundacji.
Formami zabezpieczenia zwrotu przez przedsiębiorcę refundacji może być poręczenie, weksel z poręczeniem wekslowym (aval), gwarancja bankowa, zastaw na prawach lub rzeczach, blokada rachunku bankowego albo akt notarialny o poddaniu się egzekucji przez dłużnika.
Jak wynika z powyższego, aby otrzymać refundację kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego, pracodawca powinien wystąpić do właściwego starosty ze stosownym wnioskiem.
Wniosek powinien zawierać:
1) oznaczenie podmiotu, w tym:
- numer identyfikacyjny w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON),
- numer identyfikacji podatkowej (NIP),
- datę rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej,
- symbol podklasy rodzaju prowadzonej działalności określony zgodnie z Polską Klasyfikacją Działalności (PKD),
- oznaczenie formy prawnej prowadzonej działalności gospodarczej;
2) liczbę stanowisk pracy dla skierowanych bezrobotnych;
3) kalkulację wydatków dla poszczególnych stanowisk pracy i źródła ich finansowania;
4) wnioskowaną kwotę refundacji;
5) szczegółową specyfikację i harmonogram wydatków dotyczących wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy, w szczególności na zakup środków trwałych, urządzeń, maszyn, w tym środków niezbędnych do zapewnienia zgodności stanowiska pracy z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wymaganiami ergonomii;
6) rodzaj pracy, jaka będzie wykonywana przez skierowanych bezrobotnych;
7) wymagane kwalifikacje i inne wymagania niezbędne do wykonywania pracy, jakie powinni spełniać skierowani bezrobotni;
8) proponowaną formę zabezpieczenia zwrotu refundacji, o której mowa w § 10;
9) podpis podmiotu lub osób uprawnionych do reprezentowania podmiotu zamierzającego wyposażyć lub doposażyć stanowisko pracy dla skierowanego bezrobotnego.
Aby otrzymać refundację, pomimo poprawnie złożonego wniosku, pracodawca musi spełnić następujące warunki, a mianowicie:
1) niezaleganie z wypłacaniem w terminie wynagrodzeń pracownikom oraz z opłacaniem w terminie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych;
2) niezaleganie z opłacaniem w terminie innych danin publicznych;
3) nieposiadanie w dniu złożenia wniosku nieuregulowanych w terminie zobowiązań cywilnoprawnych;
4) prowadzenie działalności gospodarczej, przez okres co najmniej 6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku (do okresu prowadzenia działalności gospodarczej nie wlicza się okresu zawieszenia działalności gospodarczej);
5) nieznajdowanie się w trudnej sytuacji ekonomicznej, w rozumieniu wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (Dz.Urz. UE C 244 z 1 października 2004 r., s. 2);
6) nierozwiązanie, w okresie 6 miesięcy przed dniem złożenia wniosku, stosunku pracy z pracownikiem za wypowiedzeniem dokonanym przez podmiot.
W związku z powyższym na refundację nie mogą liczyć ani firmy nowo powstałe, ani te, które w ciągu poprzedniego półrocza dokonywały jakichkolwiek redukcji, ani oczywiście te, które zalegają ze składkami i podatkami.
Starosta po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku zawiera z przedsiębiorcą umowę, która zobowiązuje go między innymi do:
- zatrudnienia na wyposażonym lub doposażonym stanowisku pracy w pełnym wymiarze czasu pracy skierowanego bezrobotnego przez okres 24 miesięcy;
- utrzymania przez okres 24 miesięcy stanowisk pracy utworzonych w związku z przyznaną refundacją;
- zwrotu, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania starosty, przyznanej refundacji w wysokości proporcjonalnej do okresu niezatrudniania na utworzonych stanowiskach pracy skierowanych bezrobotnych, wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia uzyskania środków, w przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
Jak widać pracodawca, który otrzyma z Funduszu Pracy refundację na doposażenie lub wyposażenie stanowiska pracy bezrobotnego, będzie musiał zatrudniać go w pełnym wymiarze czasu pracy przez 2 lata.
| Jeśli pracodawca zwolni zatrudnianego bezrobotnego wcześniej, będzie musiał zwrócić część refundacji proporcjonalnie do okresu, w jakim powinien go zatrudniać – np. oddać połowę refundacji, jeśli będzie zatrudniać bezrobotnego tylko przez rok. |
Pracodawca musi się zobowiązać do utrzymania przez 24 miesiące stanowisk pracy utworzonych w związku z przyznaną refundacją (rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 17 kwietnia 2009 r., w sprawie dokonywania refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego oraz przyznawania bezrobotnemu środków na podjęcie działalności gospodarczej, Dz.U. nr 62, poz. 512).
2. Refundacja kosztów ubezpieczeń
Pracodawca zatrudniający osobę bezrobotną może również starać się o jednorazową refundację poniesionych w związku z tym kosztów składek na ubezpieczenia społeczne.
W tym wypadku wysokość wsparcia jest jednak ograniczona.
Przepisy określają 3 warunki, po spełnieniu których można otrzymać tę refundację:
- pracodawca przed zatrudnieniem osoby bezrobotnej zawarł ze starostą umowę o refundacji dotyczącą konkretnej (czyli imiennie wskazanej) osoby,
- skierowany bezrobotny był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres minimum 12 miesięcy,
- po upływie 12 miesięcy zatrudnienia skierowany bezrobotny jest nadal zatrudniony (nie ma tutaj znaczenia ani wymiar czasu pracy, ani też okres, na jaki została zawarta umowa o pracę, ważne jest jedynie, by strony nadal były w stosunku pracy).
Po uzyskaniu zgody o refundację kosztów składek na ubezpieczenia społeczne zatrudnionego bezrobotnego zostanie zawarta umowa pomiędzy starostą a pracodawcą, określająca m.in. wysokość pomocy, do przekazania której zobowiązuje się starosta – po spełnieniu przez pracodawcę warunków koniecznych. W praktyce w imieniu starosty umowę podpisuje upoważniony kierownik PUP.
Umowa ta określać będzie w szczególności:
- liczbę bezrobotnych oraz okres, na jaki zostaną zatrudnieni;
- rodzaj i miejsce wykonywanych prac oraz niezbędne lub pożądane kwalifikacje bezrobotnych;
- termin i wysokość należnej refundacji z Funduszu Pracy;
- obowiązek informowania starosty o przypadkach wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę ze skierowanym bezrobotnym;
- obowiązek zwrotu wypłaconych kwot refundacji w przypadku wykorzystania środków.
Maksymalna wysokość refundacji została określona na 300% wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu spełnienia wymienionych wyżej warunków.
Co niezwykle istotne, nie ma obowiązku zawierania umowy o refundację z pracodawcą, jest to zawsze decyzja uznaniowa starosty bądź upoważnionego kierownika powiatowego urzędu pracy.
Zatrudnianie niepełnosprawnych
Jeżeli pracodawca postanawia zatrudnić osobę niepełnosprawną i spełnia ustawowe wymagania, może otrzymać pewne korzyści finansowe. Podobnie jak w krajach zachodnich UE, w Polsce stworzono system finansowego wspomagania pracodawców, rekompensujący im podwyższone koszty związane z zatrudnieniem osoby niepełnosprawnej.
I tak, pracodawcy zatrudniający osoby niepełnosprawne mogą ubiegać się o:
- dofinansowanie składek osób niepełnosprawnych,
- dofinansowanie miejsca pracy niepełnosprawnemu.
1. Dofinansowanie składek osób niepełnosprawnych
Aby otrzymać refundację opłaconej składki na ZUS od wynagrodzeń niepełnosprawnych pracowników, pracodawca będzie musiał składać do PFRON wniosek o wypłatę refundacji składek za dany miesiąc. Do wniosku należy dołączyć informację miesięczną o liczbie zatrudnionych niepełnosprawnych i stopniach ich niepełnosprawności, o wynagrodzeniach niepełnosprawnych i składkach.
Refundacja wynagrodzeń niepełnosprawnych będzie dokonywana co miesiąc. Informację i wniosek będzie można przekazywać w formie elektronicznej lub w formie dokumentu pisemnego. W terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku fundusz będzie przekazywać na rachunek bankowy wnioskodawcy kwoty refundacji składek na ubezpieczenia społeczne oraz informować wnioskodawcę o sposobie jej ustalenia. PFRON będzie zwracać składki emerytalną i rentową obliczone od najniższej podstawy ich wymiaru obowiązującej przedsiębiorców.
Raz w roku pracodawca będzie musiał złożyć informację o wysokości i rodzaju podwyższonych kosztów zatrudniania osób niepełnosprawnych.
Jeśli pracodawca będzie miał zaległości w zobowiązaniach wobec PFRON przekraczające 100 zł, to do momentu ich uregulowania nie dostanie refundacji. Prezes PFRON wyda w takim przypadku decyzję o wstrzymaniu refundacji składek. Jeżeli przedsiębiorca nie spłaci długu do końca stycznia następnego roku, prezes PFRON odmówi wypłaty refundacji za okres, kiedy wypłata była wstrzymana.
Tryb przekazywania oraz rozliczania refundacji składek na ubezpieczenia społeczne, terminy składania i wzory informacji oraz wniosku, a także wymogi, jakie muszą spełniać wnioskodawcy przekazujący dokumenty w formie elektronicznej przez teletransmisję danych. Minister Pracy i Polityki Społecznej określił w rozporządzeniu z 9 stycznia 2009 r. w sprawie miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych wymogi, jakie muszą spełniać pracodawcy, przekazując dokumenty w formie elektronicznej przez teletransmisję danych (Dz.U. nr 8, poz. 43).
Należy podkreślić, że prezes zarządu PFRON może przeprowadzać kontrole przedsiębiorcy w zakresie refundacji składek, w szczególności dotyczące ustalania wysokości refundacji składek na ubezpieczenia społeczne i wypłaty wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.
Pracodawca może liczyć na pomoc w dofinansowaniu składek osób niepełnosprawnych z PFRON przez rok. Po upływie tego okresu wnioskodawca może wystąpić do PFRON z wnioskiem o przedłużenie wypłacania refundacji na kolejne okresy roczne. Z finansowej pomocy otrzymanej w ciągu roku wnioskodawca będzie musiał się rozliczyć do 15 lutego następnego roku.
Wysokość dofinansowania zależy od rodzaju pracodawcy (chroniony rynek pracy otrzymuje wyższe dofinansowanie), stopnia, rodzaju niepełnosprawności pracownika oraz wymiaru czasu pracy. Dokładne informacje dotyczące procedury rejestracji, przyznawania i rozliczania dofinansowania do wynagrodzenia zamieszczone są na stronie www.pfron.org.pl.
Jakie warunki musi spełnić pracodawca, aby otrzymać refundację?
Pracodawca ubiegający się o refundację składek musi w terminie i w całości opłacić składki na ubezpieczenia społeczne zatrudnionych pracowników.
Refundacja składek na ubezpieczenia społeczne obejmuje korzystających już z tej formy pomocy pracodawców, takich jak:
- zakłady pracy chronionej i zakłady aktywności zawodowej,
- pracodawcy, którzy zatrudniają co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i osiągają wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości co najmniej 6%,
- pracodawcy, którzy zatrudniają mniej niż 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, bez względu na wysokość osiąganego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych.
2. Dofinansowanie miejsca pracy niepełnosprawnemu
Część niepełnosprawnych wymaga specjalnych warunków w miejscu pracy, dlatego też pracodawca może liczyć na zwrot kosztów związanych z przystosowaniem miejsca, adaptacją pomieszczeń czy urządzeń. Kwota tej pomocy nie może przekraczać dwudziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia za każde przystosowane stanowisko pracy. Zwrot dotyczy wyłącznie dodatkowych kosztów pracodawcy wynikających z zatrudnienia osób niepełnosprawnych.
Pomoc obejmuje zwrot kosztów poniesionych w związku z przystosowaniem tworzonych lub istniejących stanowisk pracy, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, adaptacji pomieszczeń zakładu pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych, adaptacji lub nabycia urządzeń ułatwiających osobie niepełnosprawnej funkcjonowanie w zakładzie pracy, rozpoznania przez służby medycyny pracy tych potrzeb.
Warunkiem uzyskania pomocy jest zobowiązanie pracodawcy do utrzymania w zatrudnieniu tych osób przez okres co najmniej 36 miesięcy.
Zwrotu kosztów dokonuje starosta na warunkach i w wysokości określonych umową zawartą z pracodawcą, z tym że:
- zwrotowi nie podlegają koszty, o których mowa powyżej, poniesione przez pracodawcę przed dniem podpisania umowy;
- kwota zwrotu kosztów poniesionych w związku z rozpoznaniem potrzeb osób niepełnosprawnych nie może przekraczać 15% kosztów związanych z przystosowaniem tworzonych lub istniejących stanowisk pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych.
Zwrot kosztów dotyczy osób niepełnosprawnych:
- bezrobotnych lub poszukujących pracy i niepozostających w zatrudnieniu, skierowanych do pracy przez powiatowy urząd pracy;
- pozostających w zatrudnieniu u pracodawcy występującego o zwrot kosztów, jeżeli niepełnosprawność tych osób powstała w okresie zatrudnienia u tego pracodawcy, z wyjątkiem przypadków, gdy przyczyną powstania niepełnosprawności było zawinione przez pracodawcę lub przez pracownika naruszenie przepisów, w tym przepisów prawa pracy.
Warunkiem zwrotu kosztów jest uzyskanie pozytywnej opinii Państwowej Inspekcji Pracy o przystosowanym stanowisku pracy, wydanej na wniosek starosty.
Podstawa prawna: - ustawa z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 123, poz. 776 z późn. zm.),
- ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).
- ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).
