Mały podatnik w podatku dochodowym

Zmiany dotyczą zasad przyspieszonej metody jednorazowej amortyzacji, prawa wyboru zaliczenia kosztów prac rozwojowych do kosztów podatkowych w momencie ich poniesienia lub jednorazowo po ich zakończeniu oraz wysokości limitu przychodów dla małego podatnika.

Ustawa z 5 marca 2009 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. nr 69, poz. 587) wprowadza zmiany dotyczące ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.., dalej: updof) oraz ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm., dalej: updop). W obu przypadkach zmiany obejmują:

• definicję małego podatnika (zmiana pkt 20 w art. 5a updof oraz pkt 10 w art. 4a updop); zmiana polega na podwyższeniu limitu przychodów warunkującego status małego podatnika z równowartości w złotych 1.200.000 euro wobec obecnie obowiązujących 800.000 euro,
• zaliczanie do kosztów uzyskania przychodów kosztów prac rozwojowych (zmiana ust. 7b w art. 22 updof oraz ust. 4a w art. 15 updop); zmiana polega na umożliwieniu podatnikom zaliczania kosztów prac rozwojowych do kosztów uzyskania przychodów również w dacie poniesienia kosztu, a nie jak do tej pory - jedynie w roku podatkowym, w którym zakończono pracę (jednorazowo) lub poprzez odpisy amortyzacyjne,
• podwyższenie na okres przejściowy (lata 2009 i 2010) limitu kwoty rocznej jednorazowej amortyzacji dla małych podatników oraz podatników, którzy rozpoczynają działalność gospodarczą (nowy art. 52f updof i art. 38d updop); limit zwiększony jest do równowartości 100.000 euro łącznej wartości tych odpisów (obecnie wynoszący 50.000 euro),
• ustalenie w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej przez spółkę niemającą osobowości prawnej, że limit dotyczy spółki, a nie jej wspólników (nowy ust. 13 w art. 22k updof i nowy ust. 13 w art. 16k updop).

Nowelizacja zmienia definicję małego podatnika podwyższając z 800.000 euro do 1.200.000 euro limit przychodów wpływających na status małego podatnika. Zmiana ta ma na celu dostosowanie do przepisów ustawy o VAT, które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2009 r. Nowy limit jest również zbieżny z limitem przychodów obligującym do prowadzenia ksiąg rachunkowych, zgodnie z ustawą o rachunkowości, który dotyczy osób fizycznych, spółek cywilnych osób fizycznych, spółek jawnych osób fizycznych oraz spółek partnerskich.

Koszty prac rozwojowych w przypadku ich pozytywnego zakończenia, którego wynik może być wykorzystywany na potrzeby działalności gospodarczej podatnika podlegają amortyzacji podatkowej po spełnieniu kilku warunków. Po pierwsze produkt lub technologia wytwarzania są ściśle ustalone, a dotyczące ich koszty prac rozwojowych wiarygodnie określone. Po drugie techniczna przydatność produktu lub technologii została przez podatnika odpowiednio udokumentowana i na tej podstawie podatnik podjął decyzję o wytwarzaniu tych produktów lub stosowaniu technologii. Po trzecie koszty prac rozwojowych zostaną pokryte spodziewanymi przychodami ze sprzedaży tych produktów lub zastosowania technologii.

Amortyzacja tych wartości niematerialnych i prawnych nie może być krótsza niż 12 miesięcy. W przypadku gdy prace rozwojowe nie zakończyły się wynikiem pozytywnym, koszty tych prac mogą być uznane bezpośrednio za koszt podatkowy w roku, w którym nastąpiło ich zakończenie.

Wydatki poniesione na prace badawcze i naukowe są zaliczane natomiast do kosztów uzyskania przychodów w dacie ich poniesienia, o ile związane są z prowadzoną przez podatnika działalnością i osiąganymi przez niego przychodami. Na gruncie przepisów podatkowych do kosztów uzyskania przychodów zaliczane są również te koszty, których nie można powiązać z konkretnym przychodem, jeżeli ich poniesienie jest niezbędne w celu prawidłowego funkcjonowania podatnika.

W tym przypadku wydatki te zalicza się bezpośrednio do kosztów podatkowych na zasadach ogólnych - kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów.

Po zmianach podatnicy będą mogli zdecydować: czy zaliczyć koszty prac rozwojowych do kosztów podatkowych w dacie ich poniesienia, czy też jednorazowo po ich zakończeniu albo poprzez odpisy amortyzacyjne od wartości niematerialnej i prawnej, jeżeli podejmą decyzję o ich amortyzacji.

Nowe zasady dotyczące rozliczania kosztów prac rozwojowych znajdą zastosowanie dopiero do prac rozwojowych rozpoczętych po 1 stycznia 2009 r. Do kosztów prac rozwojowych rozpoczętych przed tym dniem stosuje się przepisy dotychczasowe.

Nowelizacja wprowadza zmiany odnośnie zasad przyspieszonej metody jednorazowej amortyzacji. Obecnie metodę tę mogą stosować podatnicy w roku podatkowym, w którym rozpoczęli działalność oraz mali podatnicy.

Amortyzacji w tym przypadku podlegają środki trwałe z grupy 3-8 KŚT, z wyłączeniem samochodów osobowych. Obejmuje ona zarówno nabyte, jak i wytworzone, nowe, jak i używane oraz ulepszone środki trwałe. Zasadniczy warunek metody jednorazowej amortyzacji, to aby w roku podatkowym łączna kwota dokonanych według tej metody odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych wprowadzonych w tym roku do ewidencji nie przekroczyła równowartości kwoty 50.000 euro. W latach 2009-2010 limit ten będzie wynosił 100.000 euro.

Mali podatnicy i rozpoczynający działalność w latach 2009-2010 uzyskają prawo zaliczenia do kosztów podatkowych wydatków poniesionych na inwestycje do wysokości 100.000 euro w postaci jednorazowo dokonywanych odpisów amortyzacyjnych. Zasadą tą zostaną objęte również firmy, które rozpoczęły działalność w 2008 r.

Mali podatnicy oraz firmy rozpoczynające działalność w okresie 2009-2010 będą inwestować i korzystać z przyspieszonej amortyzacji w wyniku jednorazowo dokonywanych odpisów amortyzacyjnych do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym równowartości kwoty 100.000 euro. W latach podatkowych 2009 i 2010 kwota limitu odpisów amortyzacyjnych będzie więc wynosić 100.000 euro w każdym z tych lat podatkowych.

Dla podatników rozpoczynających działalność w 2008 r. limit 100.000 euro będzie przysługiwał w roku następującym bezpośrednio po roku podatkowym, w którym rozpoczęli działalność, tj. w 2009 r. Limit będzie stosowany w każdym roku podatkowym odrębnie, z tym że jego wysokość nie może przekroczyć kwoty 100.000 euro, niezależnie od zbiegu uprawnień.

Zarówno podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych, jak i podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych, którzy w katach 2008 lub 2009 rozpoczęli działalność, będą mogli - zgodnie z zasadami dotyczącymi przyśpieszonej amortyzacji - dokonywać odpisów amortyzacyjnych do kwoty 100.000 euro, także w roku podatkowym następującym bezpośrednio po roku podatkowym, w którym rozpoczęli prowadzenie działalności.

Wyjątek stanowią podatnicy podatku dochodowego os osób prawnych, których pierwszy rok podatkowy kończy się 31 grudnia 2010 r.

Jednorazowa amortyzacja nadal będzie stanowić pomoc de minimis.

Nowelizacja ma zastosowanie do dochodów (strat) od 1 stycznia 2009 r. Jednakże w przypadku podatników podatku dochodowego od osób prawnych, którzy rozpoczęli działalność w 2008 r., a których rok podatkowy jest inny niż kalendarzowy i zakończy się po 31 grudnia 2008 r., do końca przyjętego przez siebie roku podatkowego nie mogą stosować nowych przepisów.

Tekst opublikowany: 11 maja 2009 r.