Dla 2009 r. obowiązuje wyższy limit przychodów warunkujący uznanie podmiotu za małego podatnika. Jednakże w przypadku spółki niemającej osobowości prawnej limit odpisów amortyzacyjnych dotyczy całej spółki, a nie poszczególnych wspólników.
Od 1 stycznia 2007 r. pojęcie małego podatnika pojawiło się także w przepisach ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm., dalej updof), oraz w przepisach ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm., dalej: updop).
Mały podatnik jest podmiotem uprawnionym do stosowania kilku szczegółowych rozwiązań w podatku dochodowym, w tym w szczególności do skorzystania z tzw. jednorazowej amortyzacji oraz z kwartalnej metody rozliczania się z zaliczek na podatek dochodowy.
Definicja małego podatnika znajduje się w przepisie art. 5a pkt 20 updof oraz w art. 4a pkt 10 updop. Definicja ta zmieniła się w istotny sposób z dniem 22 maja 2009 r. Wówczas to dla pojęcia małego podatnika zarówno na gruncie przepisów o podatku dochodowym, jaki i ustawy VAT wprowadzono jednakowy limit przychodów (obrotów) warunkujący uznanie danego podmiotu za małego podatnika.
Zgodnie z obecnym brzmieniem, pod pojęciem małego podatnika należy rozumieć podatnika, u którego wartość przychodu ze sprzedaży (wraz z kwotą należnego podatku od towarów i usług) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1.200.000 euro (wcześniej była to równowartość 800.000 euro); przeliczenia kwot wyrażonych w euro dokonuje się według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego, w zaokrągleniu do 1.000 zł.
Jak wyżej wspomniano, zmiana powyższa została wprowadzona dopiero z dniem 22 maja 2009 r., jednakże ma zastosowanie już od 1 stycznia 2009 r. Już zatem dla 2009 r. obowiązuje wyższy limit przychodów warunkujący uznanie podmiotu za małego podatnika.
W związku z podniesieniem kwoty przychodów dla 2009 r. ostatecznie kwota limitu w 2009 r. wynosi 1.200.000 euro × 3,3775 zł = 4.053.000 zł.
Jednym z istotnych problemów związanych ze statusem i z uprawnieniami małego podatnika jest rozumienie tego statusu w przypadku podatników prowadzących działalność w formie spółki osobowej (zarówno cywilnej, jak i handlowej). Przypomnieć należy, że spółki osobowe nie są ani podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych, ani podatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych. Podmioty te na gruncie podatku dochodowego są transparentne (przejrzyste) podatkowo.
W związku z tym powstaje pytanie, czy limit przychodów uprawniający do uznania danego podmiotu za małego podatnika powinien być ustalany dla podatnika, czy dla całej spółki. Logicznym wydaje się przyjęcie, że skoro podmioty te nie są podatnikami, to nie mogą być również małymi podatnikami.
Tymczasem w wyjaśnieniach organów podatkowych można spotkać się z poglądami, że status małego podatnika powinien być ustalany wobec spółki, a nie jej wspólników. Przykładowo w piśmie z 30 sierpnia 2007 r. (sygn.: PF-II/4171-0013/07/PAA), Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu stwierdził, iż zgodnie z pismem Ministerstwa Finansów z dnia 1 lutego 2007 r., MB8/550/2006, została wprowadzona do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyłącznie na użytek jednorazowej amortyzacji oraz możliwości uiszczania kwartalnie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych. (...)
Skoro zarówno przychody, jak i koszty podatkowe ewidencjonowane są przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą, to w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki niebędącej osobą prawną dokonywanie odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych należy wiązać ze spółką. W związku z powyższym zarówno limit łącznej wartości odpisów amortyzacyjnych w wysokości 50.000 euro, określony w art. 22k ust. 7, jak i limit wartości przychodu ze sprzedaży (wraz z kwotą należnego podatku od towarów i usług) w wysokości 800.000 euro, określony w art. 5a pkt 20, odnoszą się do spółki, a nie do poszczególnych jej wspólników.
Na podobnym stanowisku stanął WSA w Łodzi w wyroku z 8 kwietnia 2009 r., sygn. SA/Łd 1408/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w którym stwierdzono, że zarówno suma odpisów amortyzacyjnych, jak i limit wartości przychodu ze sprzedaży (wraz z kwotą należnego VAT) odnoszą się do spółki, a nie do poszczególnych jej wspólników.
Z poglądem wyrażonym w wyroku, jak również we wskazanym piśmie organów podatkowych - na gruncie przepisów obowiązujących do końca 2008 r. - nie można się zgodzić. Niezależnie bowiem od tego, dla jakich celów wprowadzono powyższą definicję, podatnikami podatku dochodowego nie są spółki osobowe, lecz ich wspólnicy (osoby fizyczne). Limit przychodów uprawniający do uznania danego podmiotu za małego podatnika musi być więc ustalany dla podatnika, a nie dla całej spółki, która podatnikiem nie jest. Definicja wyraźnie odnosiła się do podatnika. Nie można zaś interpretować przepisów w taki sposób, aby temu samemu pojęciu (podatnik) przypisywać w toku interpretacji różne znaczenia.
Mały podatnik jest podmiotem uprawnionym do stosowania kilku szczegółowych rozwiązań w podatku dochodowym, w tym w szczególności do skorzystania z tzw. jednorazowej amortyzacji oraz z kwartalnej metody rozliczania się z zaliczek na podatek dochodowy.
Definicja małego podatnika znajduje się w przepisie art. 5a pkt 20 updof oraz w art. 4a pkt 10 updop. Definicja ta zmieniła się w istotny sposób z dniem 22 maja 2009 r. Wówczas to dla pojęcia małego podatnika zarówno na gruncie przepisów o podatku dochodowym, jaki i ustawy VAT wprowadzono jednakowy limit przychodów (obrotów) warunkujący uznanie danego podmiotu za małego podatnika.
Zgodnie z obecnym brzmieniem, pod pojęciem małego podatnika należy rozumieć podatnika, u którego wartość przychodu ze sprzedaży (wraz z kwotą należnego podatku od towarów i usług) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1.200.000 euro (wcześniej była to równowartość 800.000 euro); przeliczenia kwot wyrażonych w euro dokonuje się według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego, w zaokrągleniu do 1.000 zł.
Jak wyżej wspomniano, zmiana powyższa została wprowadzona dopiero z dniem 22 maja 2009 r., jednakże ma zastosowanie już od 1 stycznia 2009 r. Już zatem dla 2009 r. obowiązuje wyższy limit przychodów warunkujący uznanie podmiotu za małego podatnika.
W związku z podniesieniem kwoty przychodów dla 2009 r. ostatecznie kwota limitu w 2009 r. wynosi 1.200.000 euro × 3,3775 zł = 4.053.000 zł.
Jednym z istotnych problemów związanych ze statusem i z uprawnieniami małego podatnika jest rozumienie tego statusu w przypadku podatników prowadzących działalność w formie spółki osobowej (zarówno cywilnej, jak i handlowej). Przypomnieć należy, że spółki osobowe nie są ani podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych, ani podatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych. Podmioty te na gruncie podatku dochodowego są transparentne (przejrzyste) podatkowo.
W związku z tym powstaje pytanie, czy limit przychodów uprawniający do uznania danego podmiotu za małego podatnika powinien być ustalany dla podatnika, czy dla całej spółki. Logicznym wydaje się przyjęcie, że skoro podmioty te nie są podatnikami, to nie mogą być również małymi podatnikami.
Tymczasem w wyjaśnieniach organów podatkowych można spotkać się z poglądami, że status małego podatnika powinien być ustalany wobec spółki, a nie jej wspólników. Przykładowo w piśmie z 30 sierpnia 2007 r. (sygn.: PF-II/4171-0013/07/PAA), Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu stwierdził, iż zgodnie z pismem Ministerstwa Finansów z dnia 1 lutego 2007 r., MB8/550/2006, została wprowadzona do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyłącznie na użytek jednorazowej amortyzacji oraz możliwości uiszczania kwartalnie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych. (...)
Skoro zarówno przychody, jak i koszty podatkowe ewidencjonowane są przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą, to w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki niebędącej osobą prawną dokonywanie odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych należy wiązać ze spółką. W związku z powyższym zarówno limit łącznej wartości odpisów amortyzacyjnych w wysokości 50.000 euro, określony w art. 22k ust. 7, jak i limit wartości przychodu ze sprzedaży (wraz z kwotą należnego podatku od towarów i usług) w wysokości 800.000 euro, określony w art. 5a pkt 20, odnoszą się do spółki, a nie do poszczególnych jej wspólników.
Na podobnym stanowisku stanął WSA w Łodzi w wyroku z 8 kwietnia 2009 r., sygn. SA/Łd 1408/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w którym stwierdzono, że zarówno suma odpisów amortyzacyjnych, jak i limit wartości przychodu ze sprzedaży (wraz z kwotą należnego VAT) odnoszą się do spółki, a nie do poszczególnych jej wspólników.
Z poglądem wyrażonym w wyroku, jak również we wskazanym piśmie organów podatkowych - na gruncie przepisów obowiązujących do końca 2008 r. - nie można się zgodzić. Niezależnie bowiem od tego, dla jakich celów wprowadzono powyższą definicję, podatnikami podatku dochodowego nie są spółki osobowe, lecz ich wspólnicy (osoby fizyczne). Limit przychodów uprawniający do uznania danego podmiotu za małego podatnika musi być więc ustalany dla podatnika, a nie dla całej spółki, która podatnikiem nie jest. Definicja wyraźnie odnosiła się do podatnika. Nie można zaś interpretować przepisów w taki sposób, aby temu samemu pojęciu (podatnik) przypisywać w toku interpretacji różne znaczenia.
Owszem - podejście zaprezentowane przez organy podatkowe i przez sąd w powyższym wyroku ma charakter zdroworozsądkowy i racjonalny. Jest tylko jeden problem - nie miały one żadnego oparcia prawnego.
Problem ten dotyczy przede wszystkim jednorazowej amortyzacji (która jest główną korzyścią płynącą ze statusu małego podatnika). Od 1 stycznia 2009 r. w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych pojawiło się zastrzeżenie, że w przypadku spółki niemającej osobowości prawnej limit odpisów amortyzacyjnych dotyczy całej spółki, a nie poszczególnych wspólników (art. 22k ust. 13 updof oraz art. 16k ust. 13 updop dodane przez art. 1 pkt 3 oraz art. 2 pkt 3 ustawy z 5 marca 2009 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. nr 69, poz. 587). Tym samym dla celów jednorazowej amortyzacji za małego podatnika de facto uznano spółkę osobową.
Deklaracje kwartalne przy tym nadal składają podatnicy, a nie spółki (uznawane dla celów jednorazowej amortyzacji za małych podatników). W tym zatem przypadku status małego podatnika - w przypadku działalności prowadzonej w formie spółki niemającej osobowości prawnej - jest oceniany względem podatnika, a nie samej spółki.
Pogłębia to tylko istniejący zamęt w tym zakresie. Rzecz wymaga zaś zdecydowanej, ale i przemyślanej regulacji ze strony ustawodawcy.
Tekst opublikowany: 19 czerwca 2009 r.
