Majątek służbowy używany do celów prywatnych

Często zdarza się, że przedsiębiorca wykorzystuje majątek swojej firmy do celów prywatnych lub pracodawca udostępnia składniki swojego majątku w nieodpłatne użytkowanie pracownikom. Należy pamiętać, że takie postępownie rodzi określone konsekwencje podatkowe dla przedsiębiorcy zarówno po stronie pracodawcy, jak i pracownika.

Jeżeli osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą wykorzystuje do celów osobistych składniki majątku używane w tej działalności, lub też przedsiębiorca (osoba fizyczna, osoba prawna) udostępnia majątek przedsiębiorstwa pracownikowi do celów osobistych, Ministerstwo Finansów (pismo Departamentu Podatków Dochodowych, Biuletyn Skarbowy nr 4 z 2007 r., s. 14) radzi mieć na uwadze art. 22 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm., dalej: updof) oraz art. 15 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm., dalej: updop). Zgodnie z tymi przepisami kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 updof i analogicznie art. 16 updop. W konsekwencji tak sformułowanej definicji kosztów koszty związane z używaniem składników majątku do celów innych niż działalność gospodarcza nie będą stanowiły kosztów uzyskania przychodów w tej działalności.

Dodatkowo resort wyjaśnia, że w myśl art. 13 updop nieodpłatne udostępnienie nieruchomości przez podatnika stanowi u niego przychód, z wyjątkiem udostępnienia lokalu mieszkalnego osobom pozostającym z podatnikiem w stosunku pracy, nieruchomości udostępnionej do użytku na cele społecznie użyteczne (np. naukowe) oraz związkom zawodowym, a także udostępnienia nieruchomości przekazanej do używania w ramach umowy o partnerstwie publicznoprawnym (art. 13 ust. 2 updop).

Przychód ten odpowiada równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu (dzierżawy) nieruchomości, ustalonego na podstawie przeciętnej wysokości czynszów stosowanych w danej miejscowości przy najmie (dzierżawie) nieruchomości tego samego rodzaju.

W przypadku nieodpłatnego przekazania nieruchomości, o którym mowa w art. 13 ust. 2 pkt 2 updop, tj. udostępnienia na cele społecznie użyteczne oraz związkom zawodowym, wydatki ponoszone przez podatnika związane z tą nieruchomością nie stanowią kosztów podatkowych zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 24 updop.

Używanie przez pracownika do celów osobistych majątku powierzonego przez pracodawcę, np. samochodu służbowego, w związku z wykonywaniem zadań służbowych, zdarza się bardzo często. Należy pamiętać, że takie postępowanie powoduje powstanie u tego pracownika przychodu do opodatkowania.

Zgodnie z art. 11 updof, przychodami są bowiem, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartości otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń (z zastrzeżeniem art. 14–16, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9, art. 19 i art. 20 ust. 3).

Wartość pieniężną świadczeń w naturze, stosownie do art. 11 ust. 2 updof, określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania (z zastrzeżeniem art. 12 ust. 2 updof).

Resort finansów przypomniał, że wartość pieniężną innych nieodpłatnych świadczeń ustala się według zasad określonych w art. 11 ust. 2a updof, tj.: