Legalne opiekunki do dzieci dzięki uldze podatkowej

Do ulgi uprawniałby fakt podpisania umowy o pracę i udokumentowanie wypłacanego wynagrodzenia.

Tym razem chodzi o działania na rzecz godzenia pracy zawodowej z wykonywaniem obowiązków rodzinnych w postaci ułatwień w korzystywaniu z indywidualnej opieki nad dziećmi i osobami starszymi powiązane z korzystnymi rozwiązaniami podatkowymi oraz działania na rzecz rozpowszechnienia elastycznych form organizacji czasu pracy, ktore pozwolą zwiększyć zaangażowanie kobiet w płatną pracę i tym samym zwiększyć ich zatrudnialność w momencie osiągnięcia wieku przedemerytalnego.
Ulga pozornie jest podobna do obowiązującej wcześniej tzw. ulgi na gosposię (art. 27e ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm., dalej: updof).

W tym wypadku byłoby można zatrudnić jako opiekunkę każdą osobę, a nie tylko tę, która wcześniej zarejestrowała się jako bezrobotna w urzędzie pracy. Osoba zatrudniona korzystałaby z praw przysługujących pracownikowi.

Wcześniej prawo do odliczenia miały tylko te osoby prowadzące gospodarstwo domowe, które dały pracę osobie bezrobotnej na podstawie tzw. umowy aktywizacyjnej przypominającej umowę zlecenia. Umowę trzeba było podpisać z wybranym przez siebie zarejestrowanym bezrobotnym. W tym charakterze nie można było zatrudnić ani krewnych, ani powinowatych do drugiego stopnia. Praktycznie wiec pomocą domową nie mogła być najbliższa rodzina.

Zatrudniając gosposię, podatnik nabywał prawo do odliczenia od podatku składek odprowadzonych na jej ubezpieczenie społeczne, które bezpośrednio go obciążały. Zatrudniający pomoc domową mógł odliczyć od podatku składki na ubezpieczenie, ale wcześniej musiał je zapłacić, czyli połowę składki emerytalnej, połowę składki rentowej i składkę wypadkową. Należało się zarejestrować w ZUS jako płatnik składek, a do 15. dnia każdego miesiąca trzeba było składać dokumenty rozliczeniowe. Poza tym należało rozliczać finansowaną przez zatrudnionego dobrowolną składkę chorobową.

Jako zatrudniający podatnik był nie tylko płatnikiem składek, ale także podatków swojej pomocy domowej. Należało więc potrącać, pobierać i odprowadzać miesięczną zaliczkę na podatek dochodowy pomocy domowej w wysokości 19% kwoty wynikającej z umowy aktywizacyjnej. Przy obliczaniu zaliczki należało uwzględnić koszty uzyskania przychodu w wysokości określonej w art. 22 ust. 9 pkt 4 updof, czyli w wysokości 20% przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, których podstawę wymiaru stanowi ten przychód.

Obowiązywały też specjalne wzory formularzy podatkowych - PIT-4G. Wypełniając taką deklarację, osoba prowadząca gospodarstwo domowe musiała wpisać swój NIP, określić miesiąc, za który pobrała zaliczki, wpisać swoje dane, określić liczbę zatrudnionych pomocy domowych, przychód wynikający z umowy aktywizacyjnej oraz kwotę zaliczek. W deklaracji można było także wpisać kwotę wynagrodzenia za pobranie podatku w wysokości 0,3% kwoty pobranego podatku.

Wypełnioną deklarację zatrudniający, jako płatnik przekazywał w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym została pobrana zaliczka, urzędowi skarbowemu właściwemu według swego miejsca zamieszkania. W tym samym terminie na rachunek tego urzędu należało odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy, pobraną od wynagrodzenia zatrudnionej pomocy domowej.

Po zakończeniu roku podatkowego podatnik zatrudniający gosposię musiał wystawić PIT-8G, który stanowił informację o wysokości przychodu uzyskanego na podstawie umowy aktywizacyjnej. Należało go wysłać do urzędu skarbowego oraz przekazać osobie bezrobotnej do końca lutego roku następnego po roku podatkowym. Deklaracja ta była podstawą rocznego rozliczenia przez osobę zatrudnioną na podstawie umowy aktywizacyjnej.

Preferencje podatkowe przewidziane dla osób zatrudniających gosposie polegały na tym, że zatrudniającemu gosposię, który poniósł wydatki na opłacenie składek na ubezpieczenia społeczne, przysługiwało odliczenie tych wydatków od podatku obliczonego zgodnie z zasadami wymienionymi w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, po każdym okresie 12 miesięcy nieprzerwanego trwania umowy z gosposią i pod warunkiem jej zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy. Odliczeń tych można było dokonywać w zeznaniu rocznym, pod warunkiem posiadania dowodów poniesienia tych wydatków.

Ulga obowiązywała zasadniczo do końca 2006 r. Jednak osoba prowadząca gospodarstwo domowe zachowała prawo do odliczenia na „starych zasadach” z tytułu wydatków ponoszonych do końca obowiązywania umowy zawartej przed 1 stycznia 2007 r.

Projekt nowej ustawy ma jeszcze w marcu wraz z projektem polityki prorodzinnej trafić pod obrady Rady Ministrów. Nowe przepisy mają zachęcić podatników do legalnego zatrudnienia opiekunki. Nowa ulga miałaby zacząć obowiązywać już w 2008 r. Należy mieć nadzieję, że tym razem kwestia zatrudnienia opiekunki nie będzie tak skomplikowana i ograniczona różnymi wymaganiami. Ze starej ulgi podatkowej skorzystało mniej niż 200 podatników w skali kraju.


Tekst opublikowany: 28 marca 2008 r.