Przedmiot umowy leasingu finansowego wykazywany jest w księgach rachunkowych korzystającego jako składnik aktywów trwałych podlegających amortyzacji, a drugostronnie jako zobowiązanie finansowe. Natomiast odpisów amortyzacji od przedmiotu leasingu dokonuje korzystający. Sprawdź, jak ustalić wartość początkową przedmiotu leasingu finansowego. Poznaj praktyczne przykłady ujęcia leasingu finansowego w księgach rachunkowych.
Leasing finansowy polega na odpłatnym korzystaniu z rzeczy w czasie zbliżonym do okresu jej gospodarczej używalności. Umożliwiając leasingobiorcy korzystanie ze środka trwałego stwarza prawo do jego przejęcia na własność po zakończeniu umowy leasingowej. Występuje tzw. opcja zakupu przez leasingobiorcę po zakończeniu umowy. W umowach tych w opłacie leasingowej powinien być określony sposób spłaty wartości przedmiotu leasingu oraz odsetek płaconych przez leasingobiorcę na rzecz leasingodawcy. Rozróżnienie na część kapitałową i odsetkową w opłacie leasingowej ma istotne znaczenie dla prawidłowego księgowania wydatków przez leasingobiorcę.
Jeżeli umowa leasingu spełnia przynajmniej jeden z siedmiu wymienionych w art. 3 ust. 4 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 ze zm.) warunków, to klasyfikowana jest jako umowa leasingu finansowego. |
Ustalenie wartości początkowej przedmiotu leasingu
Wartość początkową przedmiotu leasingu finansowego, stanowiącą odpowiednik ceny jego zakupu, ustala się jako niższą spośród:
- wartości rynkowej przedmiotu leasingu, ustalonej na moment rozpoczęcia leasingu lub też
- wartości bieżącej opłat leasingowych, ustalonej za pomocą stopy procentowej leasingu lub stopy procentowej korzystającego. Wartość początkową przedmiotu leasingu zwiększają poniesione przez korzystającego bezpośrednie koszty zawarcia umowy, montażu, przystosowania.
Opłata za zawarcie umowy zwiększa wartość początkową przedmiotu leasingu finansowego. Ze względu na to, że część odsetkowa stanowi stały procent zobowiązania wobec finansującego, proporcje podziału opłaty podstawowej na część kapitałową i odsetkową ulegają zmianie.
| Należy pamiętać, iż wybór metody podziału opłaty leasingowej na część kapitałową i odsetkową w poszczególnych okresach sprawozdawczych stanowi element zasad polityki rachunkowości przyjętych przez korzystającego. Nawet jeśli jednostka otrzyma od finansującego podział opłaty leasingowej, ustala kwoty części kapitałowej i odsetkowej opłaty leasingowej zgodnie z obraną przez siebie metodą. |
Zgodnie z metodą wewnętrznej stopy zwrotu część odsetkowa (CO) opłaty leasingowej zostaje rozłożona na poszczególne okresy objęte okresem leasingu w taki sposób, aby stopa procentowa w stosunku do salda zobowiązania z tytułu leasingu była w każdym z okresów stała.
COi = IRR (XIRR) x Zi lub CO = IRR (XIRR) x Ni
gdzie:
IRR (XIRR) - wewnętrzna stopa zwrotu dla regularnych okresów płatności (lub nieregularnych okresów płatności),
Z - wartość zobowiązania wobec finansującego tytułu przedmiotu leasingu na początek okresu,
N - należność od korzystającego na początek okresu.
COi = IRR (XIRR) x Zi lub CO = IRR (XIRR) x Ni
gdzie:
IRR (XIRR) - wewnętrzna stopa zwrotu dla regularnych okresów płatności (lub nieregularnych okresów płatności),
Z - wartość zobowiązania wobec finansującego tytułu przedmiotu leasingu na początek okresu,
N - należność od korzystającego na początek okresu.
Przykład
PRZYKŁAD
Spółka Alfa SA zawarła umowę leasingu finansowego nowego, specjalistycznego samochodu ciężarowego. Okres trwania umowy wynosi 4 lata. Wartość początkowa przedmiotu umowy wynosiła 180 tys. zł.
Umowa leasingu zapewnia przeniesienie własności przedmiotu leasingu na korzystającego po zakończeniu okresu jej obowiązywania. W takim przypadku okres amortyzacji przedmiotu leasingu powinien odpowiadać okresowi stosowanemu przy ustalaniu amortyzacji własnych podobnych środków trwałych.
Spółka amortyzuje własne pojazdy metodą liniową przez okres 5 lat (stawka 20%).
Roczny odpis amortyzacyjny w okresie trwania umowy leasingu = 20% od wartości początkowej = 0,20 x 180.000 = 36.000 zł;
Odpis miesięczny = 36.000 zł : 12 = 3.000 zł.
Odpis kwartalny 3 x 3.000 zł = 9.000 zł.
Umowa przewiduje kwartalne płatności (dla uproszczenia) co kwartał 12.000 zł.
Opłata wstępna to 10.000 zł - opłata ta zaliczana jest na poczet spłaty kapitału.
Opłata za wykup przedmiotu leasingu 18.000 zł.
Tabela poniżej zawiera wyliczenie IRR - zakładamy, iż płatności następują zawsze na koniec okresu.
Zapłata opłaty wstępnej jest dokonana przed rozpoczęciem umowy, zatem przepływ tzw. zerowy jest o nią pomniejszony.
Razem z ostatnią ratą następuje również wykup przedmiotu leasingu, zatem ta płatność to razem 30.000 zł.
Tabela 1 Wyliczenie efektywnej stopy procentowej
Za pomocą arkusza kalkulacyjnego i funkcji IRR ustalono kwartalną stałą stopę procentową, za pomocą której nastąpi wyliczenie odsetek od zobowiązania, a potem podział raty kwartalnej na część kapitałową i odsetkową.
Tabela 2 Wycena zobowiązania na koniec każdego kwartału
Tabela 3 Podział raty na część kapitałową i odsetkową
Zapisy w księgach leasingu finansowego
1. Przyjęcie środków trwałych będących przedmiotem umowy leasingu
2. Faktura VAT otrzymana od leasingodawcy dotycząca opłaty wstępnej:
a) Wartość zobowiązania
Pozostałe rozrachunki - Rozliczenie z tytułu opłat leasingowych 12.200 zł
a) Wartość zobowiązania
a) Wartość zobowiązania
9. Faktura VAT za opłatę końcową:
a) Wartość zobowiązania
Umowa leasingu zapewnia przeniesienie własności przedmiotu leasingu na korzystającego po zakończeniu okresu jej obowiązywania. W takim przypadku okres amortyzacji przedmiotu leasingu powinien odpowiadać okresowi stosowanemu przy ustalaniu amortyzacji własnych podobnych środków trwałych.
Spółka amortyzuje własne pojazdy metodą liniową przez okres 5 lat (stawka 20%).
Roczny odpis amortyzacyjny w okresie trwania umowy leasingu = 20% od wartości początkowej = 0,20 x 180.000 = 36.000 zł;
Odpis miesięczny = 36.000 zł : 12 = 3.000 zł.
Odpis kwartalny 3 x 3.000 zł = 9.000 zł.
Umowa przewiduje kwartalne płatności (dla uproszczenia) co kwartał 12.000 zł.
Opłata wstępna to 10.000 zł - opłata ta zaliczana jest na poczet spłaty kapitału.
Opłata za wykup przedmiotu leasingu 18.000 zł.
Tabela poniżej zawiera wyliczenie IRR - zakładamy, iż płatności następują zawsze na koniec okresu.
Zapłata opłaty wstępnej jest dokonana przed rozpoczęciem umowy, zatem przepływ tzw. zerowy jest o nią pomniejszony.
Razem z ostatnią ratą następuje również wykup przedmiotu leasingu, zatem ta płatność to razem 30.000 zł.
Tabela 1 Wyliczenie efektywnej stopy procentowej
Okres | przepływy |
0 | -17.0000 |
1 | 12.000 |
2 | 12.000 |
3 | 12.000 |
4 | 12.000 |
5 | 12.000 |
6 | 12.000 |
7 | 12.000 |
8 | 12.000 |
9 | 12.000 |
10 | 12.000 |
11 | 12.000 |
12 | 12.000 |
13 | 12.000 |
14 | 12.000 |
15 | 12.000 |
16 | 30.000 |
IRR | 2,414198% |
Za pomocą arkusza kalkulacyjnego i funkcji IRR ustalono kwartalną stałą stopę procentową, za pomocą której nastąpi wyliczenie odsetek od zobowiązania, a potem podział raty kwartalnej na część kapitałową i odsetkową.
Tabela 2 Wycena zobowiązania na koniec każdego kwartału
kolejny kwartał | Zamortyzowany koszt na początek okresu | odsetki IRR | przepływy pieniężne | Zamortyzowany koszt na koniec okresu |
1 | 170.000,00 | 4104,14 | - 12.000,00 | 162.104,14 |
2 | 162.104,14 | 3.913,51 | - 12.000,00 | 154.017,65 |
3 | 154.017,65 | 3.718,29 | - 12.000,00 | 145.735,94 |
4 | 145.735,94 | 3.518,35 | - 12.000,00 | 137.254,30 |
5 | 137.254,30 | 3.313,59 | - 12.000,00 | 128.567,89 |
6 | 128.567,89 | 3.103,88 | - 12.000,00 | 119.671,77 |
7 | 119.671,77 | 2.889,11 | - 12.000,00 | 110.560,88 |
8 | 110.560,88 | 2.669,16 | - 12.000,00 | 101.230,04 |
9 | 101.230,04 | 2.443,89 | - 12.000,00 | 91.673,93 |
10 | 91.673,93 | 2.213,19 | - 12.000,00 | 81.887,12 |
11 | 81.887,12 | 1.976,92 | - 12.000,00 | 71.864,04 |
12 | 71.864,04 | 1.734,94 | - 12.000,00 | 61.598,98 |
13 | 61.598,98 | 1.487,12 | - 12.000,00 | 51.086,10 |
14 | 51.086,10 | 1.233,32 | - 12.000,00 | 40.319,42 |
15 | 40.319,42 | 973,39 | - 12.000,00 | 29.292,81 |
16 | 29.292,81 | 707,19 | - 30.000,00 | 0,00 |
Tabela 3 Podział raty na część kapitałową i odsetkową
kolejny kwartał | płatność | odsetki | część kapitałowa |
1 | 12.000 | 4104,14 | 7.895,86 |
2 | 12.000 | 3913,51 | 8.086,49 |
3 | 12.000 | 3718,29 | 8.281,71 |
4 | 12.000 | 3518,35 | 8.481,65 |
5 | 12.000 | 3313,59 | 8.686,41 |
6 | 12.000 | 3103,88 | 8.896,12 |
7 | 12.000 | 2889,11 | 9.110,89 |
8 | 12.000 | 2669,16 | 9.330,84 |
9 | 12.000 | 2443,89 | 9.556,11 |
10 | 12.000 | 2213,19 | 9.786,81 |
11 | 12.000 | 1976,92 | 10.023,08 |
12 | 12.000 | 1734,94 | 10.265,06 |
13 | 12.000 | 1487,12 | 10.512,88 |
14 | 12.000 | 1233,32 | 10.766,68 |
15 | 12.000 | 973,39 | 11.026,61 |
16 | 30.000 | 707,19 | 29.292,81 |
Zapisy w księgach leasingu finansowego
1. Przyjęcie środków trwałych będących przedmiotem umowy leasingu
- Wn Środki trwałe 180.000 zł
- Ma Pozostałe rozrachunki - Rozliczenie przedmiotu leasingu 180.000 zł
2. Faktura VAT otrzymana od leasingodawcy dotycząca opłaty wstępnej:
a) Wartość zobowiązania
- Wn Rozliczenie zakupu 12.200 zł
- Ma Pozostałe rozrachunki - Rozliczenie z tytułu opłat leasingowych 12.200 zł
- Wn VAT naliczony i jego rozliczenie - 2.200 zł
- Ma Rozliczenie zakupu 2.200 zł
- WnPozostałe rozrachunki - Rozrachunki z tytułu przedmiotu leasingu 10.000 zł
- Ma Rozliczenie zakupu 10.000 zł
Pozostałe rozrachunki - Rozliczenie z tytułu opłat leasingowych 12.200 zł
- Ma Rachunek bankowy 12.200 zł
a) Wartość zobowiązania
- Wn Rozliczenie zakupu 14.640 zł
- Ma Pozostałe rozrachunki - Rozliczenie z tytułu opłat leasingowych 14.640 zł
- Wn VAT naliczony i jego rozliczenie 2.640 zł
- Ma Rozliczenie zakupu 2.640 zł
- Wn Pozostałe rozrachunki - Rozrachunki z tytułu przedmiotu leasingu 7.895,86 zł
- Ma Rozliczenie zakupu 7.895,86 zł
- Wn Koszty finansowe 4.104,14 zł
- Ma Rozliczenie zakupu 4.104,14 zł
- Wn Amortyzacja 9.000zł
- Ma Odpisy umorzeniowe środków trwałych 9.000 zł
- Wn Pozostałe rozrachunki - Rozliczenie z tytułu opłat leasingowych 14.640 zł
- Ma Rachunek bankowy 14.640 zł
a) Wartość zobowiązania
- Wn Rozliczenie zakupu 14.640 zł
- Ma Pozostałe rozrachunki - Rozliczenie z tytułu opłat leasingowych 14.640 zł
- Wn VAT naliczony i jego rozliczenie 2.640 zł
- Ma Rozliczenie zakupu 2.640 zł
- Wn Pozostałe rozrachunki - Rozliczenie przedmiotu leasingu 8.086,49 zł
- Ma Rozliczenie zakupu 8.086,49 zł
- Wn Koszty finansowe 3.913,51 zł
- Ma Rozliczenie zakupu 3.913,51 zł
- Wn Amortyzacja 9.000zł
- Ma Odpisy umorzeniowe środków trwałych 9.000 zł
9. Faktura VAT za opłatę końcową:
a) Wartość zobowiązania
- Wn Rozliczenie zakupu 21.960 zł
- Ma Pozostałe rozrachunki - Rozliczenie z tytułu opłat leasingowych 21.960 zł
- Wn VAT naliczony i jego rozliczenie 3.960 zł
- Ma Rozliczenie zakupu 3.960 zł
- Wn Pozostałe rozrachunki - Rozrachunki z tytułu przedmiotu leasingu 18.000 zł
- Ma Rozliczenie zakupu 18.000 zł
- Wn Pozostałe rozrachunki - Rozliczenie z tytułu opłat leasingowych 21.960 zł
- Ma Rachunek bankowy 21.960 zł
Podstawa prawna: - art. 3 ust. 4 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 ze zm.).
