Chociaż zmiany w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych weszły w życie ponad rok temu, do naszej redakcji wciąż napływa wiele pytań związanych z tą tematyką. Dlatego w tekście postaramy się rozwiać wszelkie wątpliwości. Sprawdź, kto obecnie może usługowo prowadzić księgi rachunkowe.
Zasady związane z usługowym prowadzeniem ksiąg rachunkowych były w ostatnich latach przedmiotem bardzo burzliwej dyskusji środowisk księgowych, biegłych rewidentów i polityków.
Wystarczy wspomnieć, że pierwotnie wprowadzona zmiana ustawą z 18 marca 2008 r. została zmieniona ustawą z 21 listopada 2008 r. i w zasadzie przywrócone zostały zasady zdobywania licencji uprawniającej do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych przewidziane w rozporządzeniu w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych z 2002 r. Ustawa zmieniająca ustawę o zmianie ustawy o rachunkowości została ogłoszona w Dz.U. z 18 grudnia 2008 r. nr 223, poz. 1466 (dalej: nowelizacja) i weszła w życie z tym dniem.
Przypominamy, że od 1 stycznia 2009 r. zmienił się zakres regulacji określonych w ustawie z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 ze zm., dalej: uor).
Przed 1 stycznia 2009 r. art. 1 ust. 1 uor wskazywał, że ustawa reguluje zasady rachunkowości oraz tryb badania sprawozdań finansowych przez biegłych rewidentów.
Od 2009 r. uor - oprócz dotychczasowego zakresu - wskazuje zasady wykonywania działalności w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Oznacza to, że rozporządzenie Ministra Finansów z 18 lipca 2002 r. w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (Dz.U. z 2002 r. nr 120, poz. 1022, z 2003 r. nr 210, poz. 2044 oraz z 2006 r. nr 122, poz. 846, dalej: rozporządzenie w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych) przestało formalnie obowiązywać od 1 stycznia 2009 r. Zasady przyznawania certyfikatu uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych uregulowane są bezpośrednio w ustawie o rachunkowości.
W związku z tym został dołączony nowy rozdział 8a poświęcony tej tematyce.
Usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych jest działalnością gospodarczą, w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, polegającą na świadczeniu usług w zakresie czynności. Wcześniej mogłeś wykonywać ją np. na podstawie umowy zlecenia. Obecnie, nawet jeśli zawrzesz umowę zlecenia, to powinieneś być przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Wprowadzając te przepisy do ustawy (art. 76a-76i uor) dokonano jednocześnie kilku zmian.
1. Masz prawo do wykonywania niektórych czynności doradztwa.
Osoba posiadająca certyfikat ma prawo do wykonywania niektórych czynności doradztwa i może prowadzić w imieniu i na rzecz podatników, płatników i inkasentów, księgi podatkowe i inne ewidencje do celów podatkowych oraz udzielać im pomocy w tym zakresie oraz sporządzać, w imieniu i na rzecz podatników, płatników i inkasentów, zeznania i deklaracje podatkowe lub udzielać im pomocy. Dotychczas w przepisach odwoływano się do ustawy o doradztwie podatkowym.
2. Możesz korzystać z pomocy osób nieuprawnionych.
Jeśli będziesz posiadał certyfikat, to masz możliwość korzystania z pomocy osób nieuprawnionych - pracowników, zleceniobiorców. Będziesz musiał jednak je nadzorować czynnie.
3. Możesz zdobyć licencję bez egzaminów.
Celem nowelizacji było zapewnienie, aby działalność w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych charakteryzowała się niezbędnym profesjonalizmem. Podnoszono, że uprawnieni do usługowego prowadzenia ksiąg doradcy podatkowi oraz biegli rewidenci muszą koniecznie przejść drogę egzaminacyjną, by uzyskać uprawnienia.
Natomiast w przypadku osób otrzymujących certyfikat księgowy bez egzaminu nie dochodzi do weryfikacji ich wiedzy i praktycznych umiejętności. Ostatecznie jednak przywrócono możliwość zdobycia licencji bez egzaminu. Mają ją osoby, które spełnią określone warunki.
Warunki te przedstawione zostały w ramce poniżej.
Warunki uzyskania certyfikatu księgowego bez egzaminu (na podstawie art. 76b ust. 1 pkt 3 lit. a lub b uor):
1. udokumentowanie 3-letniej praktyki w księgowości oraz wykształcenia wyższego magisterskiego uzyskanego na kierunku rachunkowość lub na innym kierunku ekonomicznym o specjalności rachunkowość lub innej, dla której plan studiów i program kształcenia odpowiadał wymogom określonym przez organy uczelni dla specjalności rachunkowość, w jednostkach organizacyjnych uprawnionych do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych lub
2. udokumentowanie 3-letniej praktyki w księgowości i wykształcenia wyższego magisterskiego lub równorzędnego oraz ukończenia studiów podyplomowych z zakresu rachunkowości w jednostkach organizacyjnych uprawnionych do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych.
1. udokumentowanie 3-letniej praktyki w księgowości oraz wykształcenia wyższego magisterskiego uzyskanego na kierunku rachunkowość lub na innym kierunku ekonomicznym o specjalności rachunkowość lub innej, dla której plan studiów i program kształcenia odpowiadał wymogom określonym przez organy uczelni dla specjalności rachunkowość, w jednostkach organizacyjnych uprawnionych do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych lub
2. udokumentowanie 3-letniej praktyki w księgowości i wykształcenia wyższego magisterskiego lub równorzędnego oraz ukończenia studiów podyplomowych z zakresu rachunkowości w jednostkach organizacyjnych uprawnionych do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych.
Dodatkowo musisz także:
- posiadać pełną zdolność do czynności prawnych oraz korzystać z pełni praw publicznych,
- być niekaralny za przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, za przestępstwo skarbowe oraz za czyn określony w rozdziale 9 ustawy (brak prawomocnego wyroku sądu).
Przypominamy, że od 1 stycznia 2009 r. zmieniła się definicja praktyki w rachunkowości. W tej chwili praktykę z zakresie rachunkowości będziesz miał wypełnioną, jeśli wykonywałeś - na podstawie stosunku pracy w wymiarze czasu pracy nie mniejszym niż 1/2 etatu - odpłatną umowę cywilnoprawną zawartą z przedsiębiorcą świadczącym usługi w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, umowę spółki lub w związku z prowadzeniem własnej działalności gospodarczej - następujące czynności:
|
4. Egzamin na nowych zasadach
Jeśli jednak zdecydujesz się na uzyskanie uprawnień drogą zdania egzaminu, to musisz pamiętać, że zmienione zostały zasady dotyczące przeprowadzania i zakresu egzaminu przed komisją egzaminacyjną.
Egzamin obejmuje obecnie takie dziedziny, jak:
- rachunkowość,
- materialne prawo podatkowe i postępowanie podatkowe,
- ubezpieczenia społeczne,
- podstawy prawa cywilnego i gospodarczego.
Warunkiem zdania egzaminu jest uzyskanie co najmniej 60% maksymalnej liczby punktów z każdego bloku tematycznego.
Uzyskać certyfikat będziesz mógł, jeśli oprócz egzaminu:
- będziesz miał pełną zdolność do czynności prawnych oraz będziesz korzystał z pełni praw publicznych,
- nie byłeś skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, za przestępstwo skarbowe oraz za czyn określony w rozdziale 9 ustawy,
- posiadasz 2-letnią praktykę w księgowości,
- posiadasz wykształcenie co najmniej średnie.
Uprawnione do wykonywania czynności z zakresu usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych będą osoby posiadające certyfikat księgowy, osoby wpisane do rejestru biegłych rewidentów lub na listę doradców podatkowych.
Nie będą miały prawa wykonywać tych czynności osoby, które po otrzymaniu certyfikatu księgowego, uzyskaniu wpisu do rejestru biegłych rewidentów lub na listę doradców podatkowych zostały skazane prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, za przestępstwa skarbowe oraz za czyny określone w rozdziale 9 ustawy.
Znowelizowana ustawa o rachunkowości zawiera także przepisy szczegółowo regulujące tryb składania wniosków o przyznanie certyfikatu na usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych, wniosku o dopuszczenie do egzaminu, zasady przeprowadzania tego egzaminu oraz tryb powoływania i odwoływania członków komisji egzaminacyjnej, ich prawa i obowiązki.
5. Zdecydowałeś się przystąpić do egzaminu? Sprawdź warunki przystąpienia do egzaminu na certyfikat księgowy.
1. Złóż wniosek o zakwalifikowanie do egzaminu na usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych.
Jeżeli ubiegasz się o zakwalifikowanie do egzaminu, musisz złożyć do ministra właściwego do spraw finansów publicznych wniosek, który powinien zawierać następujące dane:
- numer PESEL (a w przypadku osób nieposiadających obywatelstwa polskiego - numer i rodzaj dokumentu potwierdzającego tożsamość),
- imiona i nazwisko,
- datę i miejsce urodzenia,
- adres zamieszkania oraz adres do korespondencji.
Pamiętaj, aby wniosek opatrzyć datą i koniecznie podpisać.
2. Dołącz oświadczenia
Do wniosku musisz załączyć:
- oświadczenie o posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych oraz korzystaniu z pełni praw publicznych,
- oświadczenie o niekaralności za przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, za przestępstwo skarbowe oraz za czyn określony w rozdziale 9 uor.
Pamiętaj o dacie i podpisie na oświadczeniach.
Wymóg złożenia wniosku wraz z oświadczeniem dotyczy Cię także wówczas, jeżeli we wcześniejszych edycjach przystępowałeś już do egzaminu.
3. Wnieś opłatę
Opłatę egzaminacyjną wynoszącą 40% minimalnego wynagrodzenia za pracę, tj. 526,80 zł, uiszczasz w wyznaczonym terminie na numer konta bankowego organizatora egzaminu.
Szczegółowe dane organizatora egzaminu niezbędne do wniesienia opłaty egzaminacyjnej są przekazywane Wnioskodawcom odrębnym pismem przez Komisję.
Termin najbliższego egzaminu sprawdzającego kwalifikacje osób ubiegających się o certyfikat księgowy:
- 27 lutego 2010 r.
- 6 marca 2010 r.
- 13 marca 2010 r.
- 10 kwietnia 2010 r.
- 24 kwietnia 2010 r.
- 8 maja 2010 r.
- 29 maja 2010 r.
- 19 czerwca 2010 r.
- 26 czerwca 2010 r.
W Portalu FK znajdziesz następujące dokumenty:
