Kredyt podatkowy - nie dla każdego

Kredyt podatkowy to nowa forma czasowego zwolnienia z podatku dochodowego małego przedsiębiorcy, która odsuwa w czasie obowiązek jego zapłaty. Kredyt podatkowy został wprowadzony ustawą z 30 sierpnia 2002 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. nr 169, poz. 1384), która obowiązuje od 1 stycznia 2003 r.

Możliwość do skorzystania z takiej preferencji jest obwarowana wieloma warunkami, których spełnienie daje szansę na zapłacenie podatku dochodowego w późniejszym okresie działalności po osiągnięciu przez przedsiębiorcę stabilniejszej pozycji finansowej.

Z kredytu podatkowego możesz skorzystać wyłącznie wtedy, gdy rozliczasz podatnika, który po raz pierwszy rozpoczyna działalność po dniu wejścia w życie ww. ustawy. Zwolnienie obejmuje rok podatkowy następujący po roku rozpoczęcia działalności gospodarczej.
Jednak to nie wszystko - działalność w roku podatkowym, w którym się rozpoczęła, musiała być prowadzona co najmniej przez 10 pełnych miesięcy. Jeżeli w roku rozpoczęcia podatnik nie prowadził działalności przez pełne 10 miesięcy, z kredytu może skorzystać w drugim roku od jej rozpoczęcia.

Zatem jeśli podatnik, którego rozliczasz, podjął działalność w 2002 r., ale nie objęła ona 10 pełnych miesięcy, to ze zwolnienia związanego z kredytem podatkowym mógłby skorzystać dopiero w 2004 r.

Zanim zaczniesz korzystać ze zwolnienia musisz złożyć zawiadomienie we właściwym urzędzie skarbowym. Zawiadomienie może mieć postać pisemnego oświadczenia o zamiarze korzystania z kredytu podatkowego. Zawiadomienie składasz do 31 stycznia roku podatkowego, w którym chcesz stosować tę preferencję.

Przedsiębiorca, który chce skorzystać z kredytu podatkowego, musi spełnić 3 warunki:

1. Średniomiesięczny przychód z działalności gospodarczej musi wynosić w roku poprzedzającym rok korzystania z kredytu równowartość w złotych co najmniej 1.000 euro. Przeliczenia dokonujesz według średniego kursu euro, ogłaszanego przez NBP z ostatniego dnia roku poprzedzającego rok rozpoczęcia działalności.

Podatnik musi być małym przedsiębiorcą (czyli musi spełniać warunki określone w ustawie z 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej, Dz.U. nr 101, poz. 1178 z późn. zm.) od dnia rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej do 1 stycznia roku podatkowego, w którym zacznie korzystać z kredytu podatkowego.

2. Zatrudnienie na umowę o pracę w każdym miesiącu poprzedzającym rok korzystania z kredytu co najmniej 5 osób w przeliczeniu na pełne etaty.

Przeciętne miesięczne zatrudnienie ustalasz w przeliczeniu na pełne etaty, bez uwzględnienia liczb po przecinku. Jeżeli zatrudnienie byłoby niższe od jedności, zaokrąglasz etaty do jednego.

3. Podatnik nie wykorzystuje w prowadzonej działalności środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych oraz innych składników majątkowych o znacznej wartości, które pochodzą od osób zaliczonych do I i II grupy podatkowej przez ustawę o podatku od spadków i darowizn. Chodzi o to, aby np. towary handlowe, materiały podstawowe i pomocnicze, półwyroby, wyroby gotowe czy wyposażenie nie zostały mu przekazane w drodze nieodpłatnej umowy, a były wcześniej wykorzystywane prze podatników należących do tych grup w ich działalności gospodarczej.

Znaczna wartość to równowartość w złotych co najmniej 10.000 euro liczona łącznie dla wszystkich przekazanych składników majątkowych. Zatem małżonek czy rodzice mogą przekazać małemu podatnikowi nieodpłatnie wykorzystywane przez siebie składniki majątkowe do prowadzenia nowo rozpoczętej działalności, jednak ich wartość nie może przekroczyć tej granicy.

Wartość składników wyceniasz według zasad ogólnych, w cenie nabycia. Gdy odbiega ona znacznie od ich wartości rynkowej, organ podatkowy może przyjąć ich wartość rynkową.
Zastosowanie zwolnienia w rozliczeniach z fiskusem jest niewątpliwie korzystne dla małych podmiotów gospodarczych. Podatek dochodowy, który płaciłbyś przez rok, płacisz w ratach przez następnych 5 lat, po roku zwolnienia. Musisz się jednak liczyć z możliwością jego utraty. Jeżeli zaszłaby taka sytuacja, zapłacisz podatek dochodowy z odsetkami.

Prawo do kredytu można łatwo stracić, jeżeli w roku korzystania lub w jednym z następnych pięciu lat: - podatnik zlikwiduje działalność lub w stosunku do jego firmy zostanie ogłoszona upadłość, - osiągnie niższy niż 1.000 euro przychód z działalności, - przeciętne miesięczne zatrudnienie spadnie o więcej niż 10%, o co bardzo łatwo w niewielkiej firmie, - podatnik będzie miał zaległości stanowiące dochody budżetu państwa (np. składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne) i nie ureguluje ich w wyznaczonym terminie.

W zależności od formy opodatkowania, tj. czy stosujesz zasady ogólne czy też rozliczasz się z podatku ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, inne są zasady kredytu podatkowego.
Ogólna zasada dotycząca obu form opodatkowania jest jednak jedna: przez rok nie płacisz podatku dochodowego, który zostaje rozłożony na równe raty na następne 5 lat podatkowych, następujące bezpośrednio po roku zwolnienia.
Nie płacisz żadnych odsetek od kredytu podatkowego.



Wykazany podatek należny za rok korzystania ze zwolnienia spłacasz przez następne 5 lat, bezpośrednio następujące po roku, w którym zwolnienie przysługiwało.
W składanych rocznych zeznaniach podatkowych doliczasz do dochodu w każdym z następnych 5 lat 20% dochodu osiągniętego w roku zwolnienia.



Wykazany zryczałtowany podatek należny spłacasz w ratach przez 5 kolejnych lat następujących po roku, w którym zwolnienie przysługiwało.
Ryczałt należny za rok zwolnienia płacisz zatem w równych ratach przez następne 5 lat, doliczając w każdym roku podatkowym 20% ryczałtu ustalonego za rok zwolnienia.
Utrata zwolnienia spowodowana niedotrzymaniem jego warunków również zależy od formy opodatkowania. Zwrot kredytu jest uzależniony również od okresu, w którym utracisz prawo do korzystania ze zwolnienia.

Jeżeli rozliczasz podatnika na zasadach ogólnych i podatnik utraci zwolnienie w roku, w którym z niego korzysta, musisz złożyć deklarację podatkową PIT-5 (o wysokości osiągniętego dochodu) od początku roku i wpłacić należne zaliczki na podatek dochodowy w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym rozliczany przez Ciebie podatnik utracił prawo do zwolnienia.
Nie naliczasz odsetek od zaległości od wykazywanych zaliczek.

Jeżeli utrata zwolnienia nastąpi w latach następnych po roku zwolnienia (między 1 stycznia a 30 kwietnia, w którym upływa termin złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za rok zwolnienia, musisz złożyć zeznanie podatkowe za rok korzystania ze zwolnienia i zapłacić podatek należny za ten rok. Od wstecznie ustalonych zaliczek nie naliczasz odsetek od zaległości podatkowych.

Odsetki za zaliczki będziesz musiał zapłacić, w przypadku gdy utrata prawa do kredytu podatkowego nastąpi między upływem terminu dla złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za rok podatkowy ze zwolnieniem a terminem dla złożenia zeznania za pierwszy rok podatkowy następujący po roku zwolnienia. Zatem utrata prawa do zwolnienia musiałby nastąpić po 30 kwietnia roku następującego po roku korzystania ze zwolnienia.

Jeżeli rozliczasz podatnika w formie zryczałtowanej i utrata prawa do zwolnienia w miesiącach od stycznia do listopada w roku zwolnienia spowoduje to, że musisz zapłacić należny zryczałtowany podatek dochodowy do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata prawa do kredytu podatkowego.
Nie płacisz odsetek od zaległości podatkowych.

Jeżeli utrata prawa do zwolnienia nastąpi między 1 grudnia roku zwolnienia a 31 stycznia następnego roku podatkowego (terminem złożenia PIT-28 za rok objęty zwolnieniem), składasz PIT-28 za rok zwolnienia z podatku i musisz zapłacić należny podatek zryczałtowany za ten rok podatkowy bez odsetek od zaległości.

Jeżeli podatnik, którego rozliczasz, utraci prawo do zwolnienia między terminem złożenia PIT-28 za rok korzystania ze zwolnienia, z końcem piątego roku musisz zapłacić należny podatek zryczałtowany za rok, w którym zwolnienie przysługiwało, oraz zapłacić należne odsetki od zaległości podatkowych.

Analogiczne zasady zatem dotyczą zwrotu kredytu przy zasadach ogólnych i ryczałcie.
Kredyt podatkowy byłby bardzo korzystnym rozwiązaniem dla małych przedsiębiorców, jednak niesłychanie trudno spełnić warunki do jego uzyskania i bardzo łatwo utracić wynikające z niego preferencje w rozliczeniach podatku. Zatem można podsumować, że niewielu przedsiębiorców będzie mogło odnieść z niego realne korzyści.

Podstawa prawna:
- ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.),
- ustawa z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. nr 144, poz. 930 z późn. zm.),
- ustawa z 30 sierpnia 2002 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. nr 169, poz. 1384).

Autor: Dorota Ryterska, doradca prawny w jednej z poznańskich firm