Koszty utylizacji niesprzedanych towarów

Wartość utylizowanych towarów oraz wydatki poniesione na utylizację odpadów mogą stanowić koszty uzyskania przychodów na podstawie art. 15 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 pkt 5 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. nr 54 poz. 654 ze zm., dalej: updop). Takie stanowisko znajduje potwierdzenie zarówno w orzecznictwie, jak i w praktyce organów podatkowych.

Spółka wystąpiła z wnioskiem o interpretację prawa podatkowego, ponieważ chciała zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wartość utylizowanych towarów oraz koszty ich utylizacji.

Ze stanu faktycznego przedstawionego we wniosku wynikało, że spółka jest sprzedawcą sprzętu IT i w związku z prowadzoną działalnością dokonuje złomowania (utylizacji) odpadów.

Utylizacja obejmowała towary zwrócone w ramach rękojmi i gwarancji nieprzekazywane do producenta z uwagi na to, że koszty wysyłki i całej obsługi reklamacyjnej były niewspółmiernie wysokie w stosunku do wartości zwróconego towaru, ponieważ dany produkt utracił swoją wartość handlową, i nie znaleziono nabywcy na ww. towary.

Aby udokumentować utratę wartości handlowej towarów zalegających w magazynie, spółka sporządzała wnioski złomowania podpisane przez osobę odpowiedzialną za weryfikację handlową towaru znajdującego się w magazynie, raz w miesiącu protokół złomowania - listę produktów przeznaczonych do utylizacji podpisane przez osobę odpowiedzialną za logistykę i administrację oraz osobę zajmującą się obsługą reklamacji oraz dokument potwierdzający przekazanie towarów do zewnętrznej firmy dokonującej utylizacji

Protokół złomowania zawierał:

1) oznaczenie miesiąca złomowania,

2) nazwy złomowanych towarów,

3) numery złomowanych towarów w systemie komputerowym Spółki,

4) ilość sztuk złomowanego towaru,

5) wartość towaru,

6) przyczyna złomowania,

7) podpisy uprawnionych osób,

Jednak dokument potwierdzający przekazanie towarów do zewnętrznej firmy dokonującej utylizacji (złomowania) zawierał wyłącznie informację co do ilości kontenerów ze sprzętem do utylizacji (bez wyszczególniania jego ilości i rodzaju).

Odbiór kontenera z ww. towarami następował nie rzadziej niż raz w miesiącu. Spółka otrzymywała fakturę od firmy zajmującej się utylizacją odpadów.

Naczelnik Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe. Wskazał bowiem, że podstawowym warunkiem uznania wydatku za koszt uzyskania przychodu jest jego związek z przychodem, a więc także straty w środkach obrotowych będą kosztem podatkowym na zasadach ogólnych.

Sposób zaś dokumentowania wydatków (w tym niemożność szczegółowego wykazania ilości i wartości przekazanych towarów do utylizacji) ocenił negatywnie, jako stojące na przeszkodzie w uznaniu poniesionych wydatków za koszt uzyskania przychodów. Tylko bowiem koszty bezspornie udokumentowane co do wartości, jako poniesione, mogą racjonalnie oddawać istotę wystąpienia związku przyczynowo – skutkowego między kosztem a możliwością osiągnięcia przychodu i związku z działalnością podatnika, w świetle art. 15 ust. 1 updop. Jest to okoliczność, której wyjaśnienie należy bardziej do postępowania podatkowego, czy kontrolnego, jednakże niepozwalająca organowi I instancji, przy tak sformułowanym pytaniu spółki, na bezkrytyczne potwierdzenie stanowiska.

Spółka zażaliła się na postanowienie organu I instancji. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, po rozpatrzeniu zażalenia uznał, że można uznać za koszt podatkowy straty w środkach obrotowych, jeżeli powstały poza wolą podatnika, w sposób od niego niezależny, mimo zachowania należytej staranności w prowadzeniu przedsiębiorstwa, gdy okoliczności powstania owych strat wykazane zostały w sposób należyty pismo z 15 marca 2007 r. Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie (sygn.: 1401/BP-II/4210-8/07/JM).

Organ odwoławczy stwierdził, że z art. 15 ust. 1 updop w brzmieniu na 2006 r., wynika, że kosztami uzyskania przychodów uważa się koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 updop. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 5 updop, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów strat w środkach trwałych w części pokrytej sumą odpisów amortyzacyjnych.

W obowiązującym od 1 stycznia 2001 r. stanie prawnym, żaden przepis art. 16 ust. 1 updop nie wykluczał zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów strat w środkach obrotowych, co nie oznacza jednak automatycznego pomniejszania przychodów podatkowych o wszystkie straty powstałe w środkach obrotowych. Stanowisko to jest powszechnie aprobowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok NSA z 28 lipca 2005 r., sygn. akt: FSK 2000/04, wyrok NSA z 18 września 2003 r., sygn. akt: SA/Rz 2130/01).

Uznanie strat w środkach obrotowych za koszty uzyskania przychodów jest zatem możliwe, o ile stan faktyczny spełnia warunki art. 15 ust. 1 updop.

Dyrektor Izby Skarbowej zauważył także, że w niektórych przypadkach straty w środkach obrotowych są konsekwencją prowadzenia działalności gospodarczej i powstają w sposób naturalny.

Organ odwoławczy uznał, że zaliczane przez spółkę do kosztów uzyskania przychodów wartości utylizowanych towarów stanowiło normalne następstwo prowadzonej działalności, a wydatki ponoszone na usługi utylizacyjne, za koszty uzyskania przychodów.

Organ II instancji zwrócił też uwagę, że ponoszone przez podatnika koszty uzyskania przychodów, mają być prawidłowo udokumentowane. Przepis art. 15 ust. 1 updop, nie określa formy dokumentowania wydatków zaliczanych do kosztów uzyskania przychodów. Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych, w art. 9 ust. 1, nakłada na podatników jedynie obowiązek prowadzenia ewidencji rachunkowej, zgodnie z odrębnymi przepisami. Z kolei przepis art. 180 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm., dalej: op) stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Natomiast w art. 181 op wymienia się przykładowo, rodzaje dowodów najczęściej spotykane w postępowaniu podatkowym. Przez pojęcie „dowodu” rozumie się środek, który pozwala na przekonanie o istnieniu określonych faktów lub umożliwia weryfikację twierdzeń o tych faktach.

Dyrektor Izby Skarbowej uznał sposób udokumentowania wydatków ponoszonych przez spółkę na utylizację niesprzedanych towarów, tj. niemożność szczegółowego wykazania ilości i wartości przekazanego sprzętu do utylizacji.