Od 1 stycznia 2009 r. zmieni się zakres czynności podlegających podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Opodatkowaniu będą podlegać jedynie czynności, które doprowadzą do podwyższenia kapitału zakładowego lub zwiększające majątek spółki.
W dniu 8 października 2008 r. Sejm uchwalił nowelizację ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2007 r. nr 68, poz. 450 z późn. zm., dalej: ustawa o pcc). Nowelizacja wdraża postanowienia dyrektywy Rady nr 2008/7/WE z 12 lutego 2008 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (Dz.Urz. UE L 46 z 21 lutego 2008 r., str. 11, dalej: dyrektywa).
Nowelizacja zrealizuje zasadę jednokrotnego opodatkowania kapitału w spółkach kapitałowych. Do najistotniejszych zmian należą zatem:
Dyrektywa wyklucza pobieranie podatku kapitałowego w państwie członkowskim, w którym znajduje się:
Przepisy dotyczące umowy spółki i jej zmiany będą miały odpowiednio zastosowanie do aktów założycielskich i statutów spółek lub ich zmiany. Nie będą opodatkowane zmiany umowy spółki kapitałowej związanej z przeniesieniem między państwami członkowskimi rzeczywistego ośrodka zarządzania spółki kapitałowej lub jej statutowej siedziby; dyrektywa zezwala bowiem na opodatkowanie przeniesienia na terytorium Polski rzeczywistego ośrodka zarządzania spółki kapitałowej lub jej statutowej siedziby wyłącznie z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim.
Nowelizacja zrealizuje zasadę jednokrotnego opodatkowania kapitału w spółkach kapitałowych. Do najistotniejszych zmian należą zatem:
- zawężenie katalogu czynności objętych podatkiem od czynności cywilnoprawnych, jako zmiana umowy spółki kapitałowej,
- wyłączenie z opodatkowania czynności związanych z przenoszeniem aktywów i pasywów w spółkach kapitałowych, będących w świetle dyrektywy działaniami restrukturyzacyjnymi obligatoryjnie niepodlegającymi podatkowi kapitałowemu.
Dyrektywa wyklucza pobieranie podatku kapitałowego w państwie członkowskim, w którym znajduje się:
- rzeczywisty ośrodek zarządzania spółki kapitałowej,
- siedziba spółki, jeżeli rzeczywisty ośrodek zarządzania tej spółki znajduje się w państwie niebędącym państwem członkowskim.
Przepisy dotyczące umowy spółki i jej zmiany będą miały odpowiednio zastosowanie do aktów założycielskich i statutów spółek lub ich zmiany. Nie będą opodatkowane zmiany umowy spółki kapitałowej związanej z przeniesieniem między państwami członkowskimi rzeczywistego ośrodka zarządzania spółki kapitałowej lub jej statutowej siedziby; dyrektywa zezwala bowiem na opodatkowanie przeniesienia na terytorium Polski rzeczywistego ośrodka zarządzania spółki kapitałowej lub jej statutowej siedziby wyłącznie z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim.
Rozszerzeniu uległ katalog spółek zaliczanych do spółek kapitałowych o spółkę europejską, określoną w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2157/2001 z 8 października 2001 r. w sprawie statutu spółki europejskiej (SE) (Dz.Urz. UE L z 2001 nr 294, str. 1, z późn. zm.) i w ustawie z 4 marca 2005 r. o europejskim zgrupowaniu interesów gospodarczych i spółce europejskiej (Dz.U. nr 62, poz. 551 z późn. zm.).
Wyłączono z opodatkowania czynności niepodlegające podatkowi w świetle przepisów dyrektywy, w tym przekształcenia spółki kapitałowej w inną spółkę kapitałową oraz czynności restrukturyzacyjne spółek kapitałowych (za działania restrukturyzacyjne dyrektywa uznaje łączenie spółek kapitałowych, podział spółek kapitałowych oraz wniesienie do spółki kapitałowej wkładów niepieniężnych (aportów) w postaci oddziału innej spółki kapitałowej, a także czynności określane jako wymiana udziałów w spółkach kapitałowych).
Rozszerzeniu ulegnie katalog spółek zaliczanych do spółek kapitałowych, w rozumieniu ustawy o pcc, o spółkę europejską (określoną w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2157/2001 z 8 października 2001 r. w sprawie statutu spółki europejskiej (SE) (Dz.Urz. UE L z 2001 nr 294, str. 1 z późn. zm.) i ustawie z 4 marca 2005 r. o europejskim zgrupowaniu interesów gospodarczych i spółce europejskiej (Dz.U. nr 62, poz. 551 z późn. zm.).
Nowelizacja spowoduje wyłączenie z opodatkowania czynności niepodlegających podatkowi w świetle przepisów dyrektywy, w tym:
Za działania restrukturyzacyjne dyrektywa uznaje łączenie spółek kapitałowych, podział spółek kapitałowych oraz wniesienie do spółki kapitałowej wkładów niepieniężnych (aportów) w postaci oddziału innej spółki kapitałowej, a także czynności określane jako wymiana udziałów w spółkach kapitałowych.
Uchyleniu ulegną przepisy dotyczące możliwości odliczania od podstawy opodatkowania m.in. wartości wkładów do spółki albo wartości kapitału zakładowego, pożyczek wspólniczych oraz dopłat w spółce kapitałowej, które były wnoszone przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lub były już raz opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Zastąpi je zwolnienie.
Zwolnieniem zostaną objęte umowy spółki i jej zmiany w części wkładów do spółki osobowej albo kapitału zakładowego w spółce kapitałowej, które zostały uprzednio opodatkowane lub - zgodnie z prawem państw członkowskich - podatek nie był od nich naliczany.
Na identycznych zasadach nastąpi uwzględnienie uprzednio objętych wkładów, zarówno podatkiem od czynności cywilnoprawnych, jak i jego odpowiednikiem w państwach członkowskich.
Nowa regulacja obejmie zwolnienie z opodatkowania wkładów do spółki kapitałowej związanych z podwyższeniem kapitału zakładowego w części dotyczącej wartości, o którą obniżono kapitał zakładowy w następstwie poniesionych strat przez spółkę kapitałową, pod warunkiem że podwyższenie kapitału zakładowego następuje w okresie czterech lat po obniżeniu kapitału zakładowego.
Zwolnieniem zostaną objęte umowy spółki kapitałowej i jej zmiany w zakresie, w jakim zwolnione z podatku w myśl dyrektywy są spółki Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Chodzi o zwolnienie tych spółek gdy przedmiotem ich działalności jest świadczenie usług użyteczności publicznej, a także spółek świadczących usługi zaopatrzenia ludności w energię cieplną lub zbiorowego odprowadzania ścieków (przy spełnieniu warunków, że w wyniku zawarcia umowy spółki co najmniej 50% udziałów lub akcji obejmuje w tej spółce Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego albo w chwili zmiany umowy spółki Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego posiada już co najmniej połowę udziałów lub akcji w tej spółce).
Obecnie przepisy pozwalają na odliczenie od podstawy opodatkowania w spółkach z udziałem Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, m.in. wartości wkładów do spółki, wniesionych wyłącznie przez te podmioty, z jednoczesnym opodatkowaniem wkładów pozostałych wspólników w takich spółkach, ale nie uzależniają odliczeń od przedmiotu działalności spółki. Nowe projektowane zwolnienie dotyczy nie tylko wkładów wnoszonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego, lecz wszystkich czynności (zawarcie umowy spółki i jej zmiany), pod warunkiem spełnienia przez spółkę kryteriów określonych w ustawie o pcc.
Od 1 stycznia 2009 r. w związku z nową konstrukcją zwolnienia dotyczącą pożyczek będą z niego mogły skorzystać w pełnej wysokości także te osoby, które skorzystały ze zwolnienia na podstawie przepisu w brzmieniu obowiązującym przed zmianą, a które z dniem 31 grudnia 2008 r. wygasa. Nowa konstrukcja zwolnienia określa w sposób jednoznaczny limit kwot pożyczek od osób obcych – zwolnienie z podatku z określeniem wysokości kwot wolnych od opodatkowania - nieprzekraczającej kwoty 5.000 zł od jednego podmiotu i 25.000 zł od wielu podmiotów - w okresach trzech kolejnych lat kalendarzowych.
Nowy wzór otrzyma deklaracja PCC-2. W deklaracji składanej przez płatników (notariuszy) będą oni wykazywali kwoty podatku pobranego w danym miesiącu z tytułu umów spółek kapitałowych i ich zmian.
Przepisy przejściowe przewidują, że do czynności cywilnoprawnych dokonanych przed dniem 1 stycznia 2009 r., z tytułu których obowiązek podatkowy powstał:
Wyłączono z opodatkowania czynności niepodlegające podatkowi w świetle przepisów dyrektywy, w tym przekształcenia spółki kapitałowej w inną spółkę kapitałową oraz czynności restrukturyzacyjne spółek kapitałowych (za działania restrukturyzacyjne dyrektywa uznaje łączenie spółek kapitałowych, podział spółek kapitałowych oraz wniesienie do spółki kapitałowej wkładów niepieniężnych (aportów) w postaci oddziału innej spółki kapitałowej, a także czynności określane jako wymiana udziałów w spółkach kapitałowych).
Rozszerzeniu ulegnie katalog spółek zaliczanych do spółek kapitałowych, w rozumieniu ustawy o pcc, o spółkę europejską (określoną w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2157/2001 z 8 października 2001 r. w sprawie statutu spółki europejskiej (SE) (Dz.Urz. UE L z 2001 nr 294, str. 1 z późn. zm.) i ustawie z 4 marca 2005 r. o europejskim zgrupowaniu interesów gospodarczych i spółce europejskiej (Dz.U. nr 62, poz. 551 z późn. zm.).
Nowelizacja spowoduje wyłączenie z opodatkowania czynności niepodlegających podatkowi w świetle przepisów dyrektywy, w tym:
- przekształcenia spółki kapitałowej w inną spółkę kapitałową oraz
- czynności restrukturyzacyjnych spółek kapitałowych.
Za działania restrukturyzacyjne dyrektywa uznaje łączenie spółek kapitałowych, podział spółek kapitałowych oraz wniesienie do spółki kapitałowej wkładów niepieniężnych (aportów) w postaci oddziału innej spółki kapitałowej, a także czynności określane jako wymiana udziałów w spółkach kapitałowych.
Uchyleniu ulegną przepisy dotyczące możliwości odliczania od podstawy opodatkowania m.in. wartości wkładów do spółki albo wartości kapitału zakładowego, pożyczek wspólniczych oraz dopłat w spółce kapitałowej, które były wnoszone przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lub były już raz opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Zastąpi je zwolnienie.
Zwolnieniem zostaną objęte umowy spółki i jej zmiany w części wkładów do spółki osobowej albo kapitału zakładowego w spółce kapitałowej, które zostały uprzednio opodatkowane lub - zgodnie z prawem państw członkowskich - podatek nie był od nich naliczany.
Na identycznych zasadach nastąpi uwzględnienie uprzednio objętych wkładów, zarówno podatkiem od czynności cywilnoprawnych, jak i jego odpowiednikiem w państwach członkowskich.
Nowa regulacja obejmie zwolnienie z opodatkowania wkładów do spółki kapitałowej związanych z podwyższeniem kapitału zakładowego w części dotyczącej wartości, o którą obniżono kapitał zakładowy w następstwie poniesionych strat przez spółkę kapitałową, pod warunkiem że podwyższenie kapitału zakładowego następuje w okresie czterech lat po obniżeniu kapitału zakładowego.
Zwolnieniem zostaną objęte umowy spółki kapitałowej i jej zmiany w zakresie, w jakim zwolnione z podatku w myśl dyrektywy są spółki Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego. Chodzi o zwolnienie tych spółek gdy przedmiotem ich działalności jest świadczenie usług użyteczności publicznej, a także spółek świadczących usługi zaopatrzenia ludności w energię cieplną lub zbiorowego odprowadzania ścieków (przy spełnieniu warunków, że w wyniku zawarcia umowy spółki co najmniej 50% udziałów lub akcji obejmuje w tej spółce Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego albo w chwili zmiany umowy spółki Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego posiada już co najmniej połowę udziałów lub akcji w tej spółce).
Obecnie przepisy pozwalają na odliczenie od podstawy opodatkowania w spółkach z udziałem Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, m.in. wartości wkładów do spółki, wniesionych wyłącznie przez te podmioty, z jednoczesnym opodatkowaniem wkładów pozostałych wspólników w takich spółkach, ale nie uzależniają odliczeń od przedmiotu działalności spółki. Nowe projektowane zwolnienie dotyczy nie tylko wkładów wnoszonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego, lecz wszystkich czynności (zawarcie umowy spółki i jej zmiany), pod warunkiem spełnienia przez spółkę kryteriów określonych w ustawie o pcc.
Od 1 stycznia 2009 r. w związku z nową konstrukcją zwolnienia dotyczącą pożyczek będą z niego mogły skorzystać w pełnej wysokości także te osoby, które skorzystały ze zwolnienia na podstawie przepisu w brzmieniu obowiązującym przed zmianą, a które z dniem 31 grudnia 2008 r. wygasa. Nowa konstrukcja zwolnienia określa w sposób jednoznaczny limit kwot pożyczek od osób obcych – zwolnienie z podatku z określeniem wysokości kwot wolnych od opodatkowania - nieprzekraczającej kwoty 5.000 zł od jednego podmiotu i 25.000 zł od wielu podmiotów - w okresach trzech kolejnych lat kalendarzowych.
Nowy wzór otrzyma deklaracja PCC-2. W deklaracji składanej przez płatników (notariuszy) będą oni wykazywali kwoty podatku pobranego w danym miesiącu z tytułu umów spółek kapitałowych i ich zmian.
Przepisy przejściowe przewidują, że do czynności cywilnoprawnych dokonanych przed dniem 1 stycznia 2009 r., z tytułu których obowiązek podatkowy powstał:
- przed 1 stycznia 2009 r. na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 (tj. z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej; z chwilą podjęcia uchwały o podwyższeniu kapitału spółki mającej osobowość prawną) oraz pkt 3 i 4 ustawy o pcc (tj. z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu, doręczenia wyroku sądu polubownego lub zawarcia ugody lub z chwilą powołania się przez podatnika na fakt dokonania czynności cywilnoprawnej - jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych w terminie 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku, a następnie powołuje się przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej na fakt jej dokonania) lub
- po 1 stycznia 2009 r. na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o pcc (tj. z chwilą powołania się przez podatnika na fakt dokonania czynności cywilnoprawnej - jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych w terminie 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku, a następnie powołuje się przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej na fakt jej dokonania).
Przepis dotyczący umów spółki i jej zmiany związanej z przekształceniem lub łączeniem spółek w części wkładów do spółki albo kapitału zakładowego, których wartość była uprzednio opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych lub podatkiem od wkładów kapitałowych do spółek kapitałowych na terytorium państwa członkowskiego innego niż Polska, albo od których zgodnie z prawem państwa członkowskiego podatek nie był naliczany, tj. art. 9 pkt 11 lit. a ustawy o pcc w brzmieniu nadanym nowelizacją zastosowanie będą miały odpowiednio do wkładów do spółki wniesionych przed 1 stycznia 2001 r.
Przepis dotyczący umów spółki i jej zmiany związanej z podwyższeniem kapitału zakładowego pokrytego z niezwróconych wspólnikom lub akcjonariuszom dopłat albo z niezwróconej pożyczki udzielonej spółce kapitałowej przez wspólnika lub akcjonariusza, które były uprzednio opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnych lub podatkiem od wkładów kapitałowych do spółek kapitałowych na terytorium państwa członkowskiego innego niż Polska, tj. art. 9 pkt 11 lit. b ustawy o pcc w brzmieniu nadanym nowelizacją, w zakresie uprzedniego opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych stosuje się do wartości kapitału zakładowego pokrytego przez spółkę kapitałową z:
Przepis dotyczący umów spółki i jej zmiany związanej z podwyższeniem kapitału zakładowego pokrytego z niezwróconych wspólnikom lub akcjonariuszom dopłat albo z niezwróconej pożyczki udzielonej spółce kapitałowej przez wspólnika lub akcjonariusza, które były uprzednio opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnych lub podatkiem od wkładów kapitałowych do spółek kapitałowych na terytorium państwa członkowskiego innego niż Polska, tj. art. 9 pkt 11 lit. b ustawy o pcc w brzmieniu nadanym nowelizacją, w zakresie uprzedniego opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych stosuje się do wartości kapitału zakładowego pokrytego przez spółkę kapitałową z:
- pożyczki udzielonej tej spółce przez wspólników lub akcjonariuszy od 1 stycznia 2007 r.,
- dopłat wniesionych przez wspólników lub akcjonariuszy od 1 maja 2004 r.
Tekst opublikowano: 8 października 2008 r.
