Od 7 marca br. zawieszenie lub wznowienie wykonywania działalności gospodarczej w trakcie miesiąca spowoduje, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne należnych za ten miesiąc będzie ulegała proporcjonalnemu zmniejszeniu. Jakie jeszcze inne zmiany w zakresie ubezpieczeń dla przedsiębiorców wprowadza nowelizacja ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, dowiesz się z tekstu.
Nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
Dnia 7 marca 2009 r. wchodzi w życie ustawa z 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 18, poz. 97, dalej: ustawa nowelizująca). Wśród licznych ustaw, które zmienia, znajduje się także ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm., dalej: ustawa systemowa). Chociaż zmiany, które ustawa nowelizująca wprowadza do ustawy systemowej, nie są rozległe, to mają doniosłe znaczenie dla płatników składek.
1. Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej
Pierwszą ze zmian, którą przynosi ustawa nowelizująca, dotyczy przedsiębiorców zawieszających wykonywanie działalności gospodarczej. Zmiana ta dotyczy okresu, na jaki zostaje wyłączony wobec takiego przedsiębiorcy obowiązek ubezpieczeń społecznych, a co za tym idzie – obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego.
Przypomnijmy, że zgodnie z aktualnie obowiązującym brzmieniem art. 36a ust. 2 ustawy systemowej przedsiębiorca, który zgodnie z przepisami o swobodzie działalności gospodarczej zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej, nie podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych od 1. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonał zgłoszenia zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, do ostatniego dnia miesiąca, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia wznowienia wykonywania działalności gospodarczej.
PRZYKŁAD
5 stycznia 2009 r. Jan K. zgłosił organowi ewidencyjnemu, że na okres od 19 stycznia 2009 r. do 30 czerwca 2009 r. zawiesza wykonywanie działalności gospodarczej. Pomimo to, że Jan K. zaprzestał wykonywać działalność gospodarczą 19 stycznia 2009 r. obowiązek ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego ustał wobec niego dopiero z dniem 1 lutego 2009 r.
PRZYKŁAD
22 września 2008 r. Kazimierz M. zgłosił organowi ewidencyjnemu, że zawiesza wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 października 2008 r. do 11 stycznia 2009 r. Obowiązek ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego ustał wobec niego 1 października 2008 r. 5 stycznia 2009 r. Kazimierz M. zgłosił organowi ewidencyjnemu, że wznawia wykonywanie działalności gospodarczej od 19 stycznia br. Pomimo to, że Kazimierz W. wznowił wykonywanie działalności gospodarczej 19 stycznia 2009 r. obowiązkiem ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego został objęty dopiero od 1 lutego 2009 r.
Taki sposób wyznaczenia ram czasowych, w których wyłączony jest obowiązek ubezpieczeń społecznych, sprawia, że może zdarzyć się sytuacja, gdy pomimo że przedsiębiorca nie wykonuje działalności gospodarczej, podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych albo na odwrót – przedsiębiorca wykonuje działalność gospodarczą, ale nie jest objęty obowiązkiem ubezpieczeń społecznych. Ponadto zawieszenie lub wznowienie wykonywania działalności gospodarczej w trakcie miesiąca przy obowiązującym do 7 marca 2009 r. brzmieniu art. 36a ust. 2 ustawy systemowej nie pozwala na proporcjonalne zmniejszenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne za ten miesiąc.
Zgodnie z obowiązującym od 7 marca 2009 r. brzmieniem art. 36a ust. 2 ustawy systemowej przedsiębiorca, który zgodnie z przepisami o swobodzie działalności gospodarczej zawiesi wykonywanie działalności gospodarczej, nie będzie podlegał obowiązkowi ubezpieczeń społecznych od dnia, w którym rozpoczyna się zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej, do dnia poprzedzającego dzień wznowienia wykonywania działalności gospodarczej. Oznacza to tym samym, że od 7 marca br. zawieszenie lub wznowienie wykonywania działalności gospodarczej w trakcie miesiąca będzie powodowało, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne należnych za ten miesiąc będzie ulegała proporcjonalnemu zmniejszeniu.
PRZYKŁAD
9 marca 2009 r. Elżbieta W. zgłosiła organowi ewidencyjnemu, że zawiesza wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 19 marca 2009 r. do 30 września 2009 r. Z uwagi na to, że Elżbieta W. zaprzestała wykonywać działalność gospodarczą 19 marca 2009 r. - zgodnie z obowiązującym od 7 marca 2009 r. brzmieniem art. 36a ust. 2 ustawy systemowej - z tym dniem ustał wobec niej obowiązek ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Oznacza to, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne Elżbiety W. za marzec 2009 r., w związku z ustaniem obowiązku tych ubezpieczeń w trakcie tego miesiąca, ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu.
2. Zgłoszenie płatnika składek
Kolejną istotną nowością w zakresie ubezpieczeń społecznych, którą przynosi ustawa nowelizująca, jest zmiana dotycząca zgłaszania płatnika składek do ZUS. Należy jednak od razu dodać, że zmiany dotyczące zgłaszania płatnika składek do ZUS wejdą w życie dopiero 31 marca 2009 r. Wejście w życie tych zmian jest bowiem skorelowane z tzw. jednym okienkiem, a więc możliwością zgłoszenia się przez płatnika składek będącego przedsiębiorcą do ZUS za pośrednictwem organu prowadzącego ewidencję działalności gospodarczej lub sądu rejestrowego.
Zatem od 31 marca br. zgłoszenie płatnika składek będącego przedsiębiorcą będzie następowało na podstawie odrębnych przepisów, tj. w przypadku:
- przedsiębiorców będących osobami fizycznymi na podstawie ustawy z 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. nr 101, poz. 1178 z późn. zm),
- przedsiębiorców będących osobami prawnymi lub jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej na podstawie ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn.: Dz.U. z 2007 r. nr 168, poz. 1186 z późn. zm.).
W związku z powyższą regulację prawną od 31 marca 2009 r. płatnik składek nie będzie już miał obowiązku składania w ZUS zgłoszenia płatnika składek ZUS ZFA albo ZUS ZPA oraz zgłoszenia zmiany danych identyfikacyjnych płatnika składek ZUS ZIPA w formie dokumentu pisemnego, a co za tym idzie, nie będzie miał obowiązku dołączania do tych dokumentów kopii decyzji naczelnika urzędu skarbowego o nadaniu NIP oraz zaświadczenia urzędu statystycznego o nadaniu numeru REGON.
Ponadto 7 marca 2009 r. wchodzi w życie art. 45 ust. 2 ustawy systemowej, na mocy którego ZUS będzie uprawniony do uzupełnienia danych na koncie płatnika składek o NIP i REGON. Przyznanie ZUS przedmiotowej kompetencji ma związek z wejściem w życie tzw. jednego okienka i pozwoli ZUS w przypadku przekazania przez organ ewidencyjny lub sąd rejestrowy danych płatnika składek nie obejmujących numeru NIP lub REGON, wprowadzenie numeru NIP lub REGON bezpośrednio na konto płatnika składek.
3. Kontrola wykonywania zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych
Dnia 7 marca 2009 r. wchodzi również w życie art. 92a ustawy systemowej, zgodnie z którym do kontroli płatnika składek będącego przedsiębiorcą będą znajdowały zastosowanie przepisy rozdziału 5 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. nr 155, poz. 1095 z późn. zm.). Przepis ten w sposób jednoznaczny przesądza, iż w przypadku kontroli przez ZUS wykonywania zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych przez płatnika składek będącego przedsiębiorcą, przepisy ustawy systemowej regulujące przedmiotową kontrolę stosuje się z uwzględnieniem przepisów rozdziału 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Przepis ten usuwa pojawiające się dotychczas wątpliwości w tym zakresie.
Podstawa prawna: art. 22 oraz art. 72 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 18, poz. 97).
Tekst opublikowany: 18 lutego 2009 r.
