Kiedy zaczną obowiązywać nowe zasady rozliczania PIT?

Znowelizowane przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zaczną obowiązywać płatników sporządzających zeznania podatkowe dopiero w stosunku do dochodów osiągniętych w 2010 r.

Nowelizacja ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z 25 września 2009 r. wprowadza nowe zasady dotyczące rozliczania kwoty do zapłaty/nadpłaty z PIT-40.

Uchwalona właśnie nowelizacja:

     1) jako podstawową zasadę ustanawia obowiązek dokonania rocznego obliczenia podatku przez płatnika z urzędu (bez konieczności uprzedniego składania wniosku przez podatnika w tej sprawie),

     2) umożliwia rozliczenia niektórych ulg, na wniosek podatnika, w sporządzanym przez płatnika rocznym zeznaniu PIT-40,

     3) umożliwia wskazanie organizacji pożytku publicznego, na rzecz której ma być przekazany 1% podatku należnego wynikającego ze sporządzonego przez płatnika zeznania,

     4) zasadę przekazywania organy rentowe zeznań PIT-40A i PIT-11A w formie elektronicznej.

Podatnicy, którzy poza dochodami uzyskanymi u jednego płatnika uzyskują inne dochody podlegające opodatkowaniu, będą zobligowani do złożenia oświadczenia, które zwolni płatnika z obowiązku sporządzenia rocznego obliczenia podatku. Zatem płatnik sporządzi wyłącznie informację PIT-11.

Obecnie, zgodnie z art. 37 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm., dalej: updof), płatnicy sporządzają roczne obliczenie podatku (PIT-40), jeżeli przed dniem 10 stycznia roku następującego po roku podatkowym podatnik złoży płatnikowi oświadczenie według ustalonego wzoru (PIT-12), w którym stwierdzi, że:

     a) poza dochodami uzyskanymi od tego płatnika nie uzyskał innych dochodów, z wyjątkiem dochodów określonych w art. 30 - 30c oraz 30e updof,

     b) nie korzysta z odliczeń innych niż wymienione w art. 37 ust. 1a updof, tj. z tytułu:

          - potrąconych przez płatnika, ze środków podatnika, składek na ubezpieczenia społeczne (odliczenie od dochodu),

          - zwróconych płatnikowi nienależnie pobranych świadczeń (odliczenie od dochodu),

          - składki na ubezpieczenie zdrowotne pobranej przez płatnika ze środków podatnika (odliczenie od podatku),

     c) nie korzysta z możliwości opodatkowania swoich dochodów łącznie z dochodami małżonka lub w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci,

     d) nie ma obowiązku doliczenia kwot uprzednio odliczonych, z wyjątkiem zwróconej za pośrednictwem płatnika uprzednio pobranej i odliczonej składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Rocznego obliczenia podatku płatnicy muszą dokonać w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym. W tym samym terminie płatnicy przekazują PIT-40 podatnikowi oraz naczelnikowi urzędowi skarbowemu.

Płatnicy rozliczają również wynikającą z rocznego obliczenia podatku kwotę do zapłaty/nadpłaty. Zgodnie z art. 37 ust. 4 updof, różnicę między podatkiem wynikającym z rocznego obliczenia a sumą zaliczek pobranych za miesiące od stycznia do grudnia płatnik pobiera z dochodu za marzec, odpowiednio kwiecień, roku następnego. W razie gdy stosunek uzasadniający pobór zaliczek ustał w styczniu lub w lutym, różnica pobierana jest z dochodu za miesiąc, za który pobrana została ostatnia zaliczka.

Pobraną różnicę płatnicy wpłacają na rachunek urzędu skarbowego, którym kieruje właściwy dla płatnika naczelnik urzędu skarbowego, łącznie z zaliczkami za te miesiące. Jeżeli z obliczenia rocznego wynika nadpłata, płatnik zalicza ją na poczet zaliczki należnej za marzec roku następującego po roku podatkowym, a jeżeli po pobraniu tej zaliczki pozostaje nadpłata, płatnik zwraca ją w gotówce.
Zwrócone podatnikowi nadpłaty w gotówce płatnik potrąca z kwot pobranych zaliczek przekazywanych urzędom skarbowym, wykazując je w deklaracji PIT-4R.

Obecnie z wnioskiem o rozliczenie przez płatnika - PIT-40 nie mogą zatem występować ani podatnicy korzystający z ulgi internetowej (art. 26 ust. 1 pkt 6a updof), ani ulgi na dzieci, o której mowa w art. 27f updof.

Zgodnie z nowym art. 3t updof, zakłady pracy, rolnicze spółdzielnie produkcyjne lub inne spółdzielnie zajmujące się produkcją rolną, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne, które dokonują wypłaty emerytur i rent z zagranicy, jednostki organizacyjne uczelni, placówki naukowe, zakłady pracy oraz inne jednostki organizacyjne wypłacające stypendia, areszty śledcze oraz zakłady karne pobierające zaliczki od należności za pracę przypadającej tymczasowo aresztowanym oraz skazanym, centra integracji społecznej wypłacające świadczenia integracyjne i motywacyjną premię integracyjną będą musiały dokonać rocznego obliczenia podatku.

Obowiązek ten będzie dotyczył, tak jak teraz, tylko obecnych płatników, tj. tych, którzy po zakończeniu roku podatkowego (w okresie, w którym są obowiązani sporządzić roczne obliczenie podatku) nadal pobierają miesięczne zaliczki na podatek.

Płatnik zostanie jednak zwolniony z tego obowiązku, w przypadku gdy podatnik w terminie do dnia 15 stycznia roku następującego po roku podatkowym złoży płatnikowi oświadczenie, według ustalonego wzoru, o złożeniu zeznania podatkowego, zgodnie z art. 45 ust. 1 updof, tj. samodzielnie na ogólnych zasadach.

Należy pamiętać, że to na płatniku ciąży obowiązek obliczenia, pobrania i wpłacenia we właściwym terminie podatku na rachunek organu podatkowego (art. 8 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, tekst jedn.: Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm., dalej: op). W przypadku niewykonania tych obowiązków, płatnik ponosi odpowiedzialność, przewidzianą w art. 30 § 1 op, za podatek niepobrany lub podatek pobrany a niewpłacony.

Stosownie do art. 30 § 4 op organ podatkowy wydaje decyzję o odpowiedzialności podatkowej płatnika, w której określa wysokość należności z tytułu niepobranego lub pobranego a niewpłaconego podatku.

Aby zwolnić z odpowiedzialności płatnika za niepobranie podatku uprzednio należy stwierdzić winę podatnika (art. 30 § 5 op). Winę podatnika ustala organ podatkowy w prowadzonym postępowaniu podatkowym. Jeżeli organ podatkowy stwierdzi, że podatek nie został pobrany z winy podatnika, wydaje decyzję o jego odpowiedzialności. Stwierdzenie winy podatnika uwalnia płatnika od odpowiedzialności.

Za błędy w rocznym obliczeniu podatku powstałe na skutek podania przez podatnika nieprawidłowych danych w oświadczeniu PIT-12 będzie zatem odpowiadał nie płatnik, lecz podatnik na podstawie art. 30 § 5 op. Odpowiedzialność płatnika będzie dotyczyła błędów w rocznym obliczeniu podatku w zakresie niezawinionym przez podatnika.

Oprócz odpowiedzialności na podstawie art. 30 op, odpowiedzialność za uchybienie obowiązkom płatnika oraz za podanie danych niezgodnie z rzeczywistością jest przewidziana w przepisach Kodeksu karnego skarbowego.

A zatem odpowiedzialność płatnika nie ulega zmianie w stosunku do obowiązujących obecnie przepisów, bowiem za prawidłowość podanych w oświadczeniu informacji w zakresie ulg podatkowych odpowiada podatnik.

Tekst opublikowano: 7 października 2009 r.