Kiedy celnicy mogą podwyższyć deklarowaną wartość samochodów osobowych sprowadzanych do kraju?

W Interpelacji nr 7237 skierowanej do Ministra Finansów w sprawie urzędów celnych podwyższających wartość samochodów sprowadzanych przez dilerów, posłowie zwrócili się z pytaniem, na jakiej podstawie, celnicy, powołując się na przepis ustawy o podatku akcyzowym dotyczące aut używanych, podwyższają wartość nowych samochodów.

W odpowiedzi na interpelację, podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia Ministra wyjaśnił, że wprowadzenie do ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 29, poz. 257 z późn. zm., dalej: upa) regulacji art. 82a miało na celu likwidację patologii w postaci zaniżania deklarowanych kwot wartości samochodów osobowych sprowadzanych do kraju. Zjawisko zaniżania wartości może dotyczyć zarówno samochodów nowych, jak i używanych.

Odpowiadający na pytanie posłów podsekretarz stanu wskazał, że wprowadzenie jakiegokolwiek zróżnicowania w wymiarze i sposobie zapłaty podatku w przypadku osób fizycznych dokonujących prywatnego importu oraz dużych firm zajmujących się hurtowym importem samochodów nie było możliwe z uwagi na konieczność równego traktowania wszystkich podmiotów, co jest fundamentalną zasadą polskiego oraz wspólnotowego prawa podatkowego. Prowadzona na bieżąco przez Ministerstwo Finansów analiza prawa UE wskazuje, że wprowadzenie nawet niewielkich preferencji, które umożliwiałyby inne traktowanie samochodów nowych i używanych, byłoby niezgodne z prawem wspólnotowym i mogłoby narazić Polskę na wszczęcie procedury naruszeniowej przez Komisję Europejską.

Podsekretarz stanu podkreślił, iż intencją ustawodawcy, wprowadzającego regulacje art. 82a upa, nie było stworzenie instrumentów służących do kwestionowania cen między podmiotami gospodarczymi. Pamiętać należy, że ustanawiając regulacje w akcie prawnym, brak jest możliwości, by określone zostały wszystkie czynniki mogące wpłynąć na wycenę wartości danego samochodu.

Jednocześnie poinformował, iż weryfikacja podstawy opodatkowania samochodu osobowego, nabytego zarówno przez dealera, jak i osobę fizyczną, nie powinna opierać się na sztywno ustalonej wartości, lecz powinna, tak jak ma to miejsce obecnie, uwzględniać analizę konkretnego samochodu osobowego. Dlatego też, dokonując weryfikacji podstawy opodatkowania samochodu osobowego, naczelnik urzędu celnego, jako organ podatkowy, może korzystać z wszelkich dostępnych informacji o cenach rynkowych samochodów, a zatem także ze specjalistycznych katalogów cenowych, a w przypadkach budzących szczególne wątpliwości - z ocen rzeczoznawcy. Przepisy nie zakazują organowi uwzględnienia jakichkolwiek czynników mających wpływ na wartość.

Ponadto podsekretarz stanu poinformował, że mechanizm dotyczący weryfikacji podstawy opodatkowania samochodu osobowego polegający na możliwości określenia podstawy opodatkowania przez organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej w wysokości wartości rynkowej samochodu osobowego, zarejestrowanego na terytorium kraju, kiedy wysokość podstawy opodatkowania w przypadku sprzedaży na terytorium kraju albo nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej tego samochodu, został opracowany w oparciu o analogiczne rozwiązania zawarte i niebudzące sprzeciwów w ustawach o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz podatku od czynności cywilnoprawnych.

Ustawa o podatku akcyzowym, w brzemieniu sprzed wprowadzenia zmiany z 19 lipca 2008 r., nie przewidywała możliwości weryfikacji wartości pojazdu przez organ celny. Obecne działania naczelników urzędów celnych wynikają bezpośrednio z przyjętych przez Sejm i wprowadzonych ustawą z 9 maja 2008 r. o zwrocie nadpłaty w podatku akcyzowym zapłaconym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego albo importu samochodu osobowego (Dz.U. nr 118, poz. 745).

Naczelnik urzędu celnego na mocy art. 13 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U. z 2005 r. nr 8 poz. 60 z późn. zm.), jako organ podatkowy w zakresie podatku akcyzowego jest autonomiczny w swoich decyzjach. Każdorazowo w indywidualnych sprawach podatników dokonuje oceny zaistniałego stanu faktycznego i prawnego, wykorzystując wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia zarówno stanu faktycznego, jak i prawnego. Oznacza to zatem, że kwestionowanie deklarowanej wartości samochodu osobowego może nastąpić tylko w przypadku, gdy wartość danego samochodu osobowego, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej tego pojazdu i może mieć to miejsce, zarówno w stosunku do samochodów nowych, jak i używanych.

Tekst opublikowany: 19 marca 2009 r.