Jakie zmiany wprowadza nowa ustawa o podatku akcyzowym?

Podobnie jak inne dziedziny, również prawo o podatku akcyzowym wymaga harmonizacji z przepisami unijnymi. Projekt nowej ustawy o podatku akcyzowym zagadnienia dotyczące tego podatku reguluje kompleksowo w jednym akcie prawnym.
Obecnie obowiązują przepisy dotyczące akcyzy, które znajdziesz w dwóch odrębnych aktach prawnych: w rozdziale 3 (art. 34 - 38 ustawy z 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 11, poz. 50 z późn. zm., dalej zwanej uptu) oraz ustawie z 2 grudnia 1993 r. o oznaczaniu wyrobów znakami skarbowymi akcyzy (Dz.U. nr 127, poz. 584 z późn. zm.).

Nowym uregulowaniem zawartym w projekcie jest podział wyrobów akcyzowych (które zostały określone w załączniku nr 1 do ustawy) na wyroby zharmonizowane oraz wyroby niezharmonizowane.

W stosunku do tych dwóch grup wyrobów obowiązują zasady ogólne oraz różne, specjalne uregulowania prawne i zasady wprowadzenia do obrotu oraz oznaczania wyrobów znakami akcyzy.
Wyrobami zharmonizowanymi (określonymi w załączniku nr 2 do ustawy) projekt określa:
- paliwa silnikowe,
- oleje opałowe,
- gaz,
- napoje alkoholowe oraz
- wyroby tytoniowe.

Pozostałe wyroby akcyzowe są wyrobami niezharmonizowanymi (art. 2 projektu).

Załączniki do ustawy zawierają klasyfikacje wyrobów akcyzowych odpowiadających PKWiU oraz zostały powiązane z klasyfikacją PCN (Polska Scalona Nomenklatura Towarowa Handlu Zagranicznego). Bowiem dla celów poboru akcyzy oraz obowiązku oznaczania znakami akcyzy wyrobów akcyzowych będą mieć zastosowanie te klasyfikacje (art. 3 projektu). PCN będzie mieć zastosowanie do importu wyrobów akcyzowych oraz dostawy wewnątrzwspólnotowej (przemieszczenia wyrobów akcyzowych z terytorium kraju - Polski, na terytorium państwa członkowskiego) i nabycia wewnątrzwspólnotowego (przemieszczenia wyrobów akcyzowych z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju - Polski).



Skład podatkowy to miejsce, w którym wyroby akcyzowe zharmonizowane podlegają procedurze zawieszenia poboru akcyzy. Wyroby te mogą być w składzie podatkowym poddawane czynnościom takim jak: produkcja, przetwarzanie, przemieszczanie, czy magazynowanie (art. 28 projektu).

Prowadzić skład podatkowy może podatnik VAT po otrzymaniu zezwolenia i złożeniu zabezpieczenia akcyzowego. Zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego udziela naczelnik urzędu celnego na pisemny wniosek. Podatnik otrzymuje wtedy numer akcyzowy, którym musi się posługiwać, wystawiając dokumenty przewozowe oraz deklaracje podatkowe dla podatku akcyzowego (art. 32 projektu). Zezwolenie może zostać cofnięte. Do zezwoleń stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej (art. 59 projektu).

Podmioty, które mogą prowadzić skład podatkowy to te, które produkują lub przetwarzają wyroby akcyzowe zharmonizowane.
Prowadzącym skład nie może kierować osoba skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów, przeciwko mieniu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, obrotowi gospodarczemu lub za przestępstwo skarbowe. Prowadzący skład podatkowy nie może również zalegać z płatnościami stanowiącymi dochód budżetu państwa, składkami na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Nie może być wobec niego prowadzone postępowanie egzekucyjne, upadłościowe, likwidacyjne lub układowe (art. 29 projektu).



W zależności od tego, czy obrót wyrobami zharmonizowanymi odbywa się między krajami członkowskimi, czy też wyroby przepływają między państwem członkowskim, a państwem trzecim, obowiązują inne procedury.
Różne są także uregulowania w zależności od tego, czy wyroby objęte akcyzą są poddane procedurze zawieszenia poboru akcyzy, czy też akcyza w stosunku do nich została zapłacona.

Zawieszenie poboru akcyzy jest stosowane w obrocie między państwami członkowskimi Unii Europejskiej. Podmioty, które dokonują czynności związanych z wyrobami objętymi tą procedurą, podlegają szczególnemu nadzorowi podatkowemu.
Zabezpieczenie można złożyć w różnych formach, jako depozyt w gotówce, gwarancję bankową lub gwarancję ubezpieczeniową. Naczelnik urzędu celnego może zwolnić podatnika z obowiązku złożenia zabezpieczenia.

Procedura zawieszenia poboru akcyzy ma zastosowanie do produkcji, przetwarzania i magazynowania wyrobów, jeżeli wyroby te znajdują się w składzie podatkowym lub następuje ich przemieszczenie między składami podatkowymi.

Podmiot dokonujący tych czynności musi mieć zabezpieczenie akcyzowe oraz odpowiedni dokument przewozowy. Wymogi dokonywania tej procedury określa art. 25 projektu. Jeżeli przemieszczeniu podlegają wyroby, od których nie został uiszczony podatek akcyzowy, zastosowanie ma dokument zwany administracyjnym dokumentem towarzyszącym.

Zabezpieczenie akcyzowe składają nie tylko prowadzący składy podatkowe, ale również zarejestrowani handlowcy, podmioty nabywające w procedurze zawieszenia poboru akcyzy wyroby akcyzowe zharmonizowane zwolnieni z akcyzy ze względu na ich przeznaczenie oraz przedstawiciele podatkowi (art. 41 projektu).

Dla obrotu wyrobami akcyzowymi zharmonizowanymi w systemie zapłaconego podatku akcyzowego na rynku wewnątrzunijnym wystarczy posiadanie uproszczonego dokumentu towarzyszącego (art. 52 projektu).

Wyroby akcyzowe zharmonizowane mogą być przemieszczane w celach gospodarczych (art. 53 projektu), nabywane dla celów prywatnych (art. 54 projektu) lub sprzedawane wysyłkowo (art. 55 projektu). Sprzedaży wysyłkowej można dokonywać za pośrednictwem przedstawiciela podatkowego spełniającego określone warunki. Przedstawicielem podatkowym może być podmiot prowadzący skład podatkowy albo zarejestrowany handlowiec.



Wyroby niezharmonizowane to inne niż zharmonizowane. Są nimi np. samochody osobowe. Podatnikami akcyzy są w wypadku obrotu samochodami osobowymi:
- podmioty dokonujące sprzedaży samochodu osobowego, gdy następuje ona przed pierwszą jego rejestracją na terytorium Polski,
- importerzy i
- podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego (art. 74 projektu).



Zarejestrowany handlowiec to podmiot, któremu udzielono zezwolenia na nabywanie wyrobów akcyzowych zharmonizowanych z innego państwa członkowskiego w procedurze zawieszenia poboru akcyzy, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Zezwolenie ma charakter stały. Zarejestrowany handlowiec musi złożyć zabezpieczenie akcyzowe.

Niezarejestrowany handlowiec to podmiot, któremu udzielono jednorazowego zezwolenia na nabycie wyrobów akcyzowych zharmonizowanych z innego państwa członkowskiego w procedurze zawieszenia poboru akcyzy, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Zabezpieczenie złożone przez handlowca niezarejestrowanego może mieć postać wyłącznie gotówki lub gwarancji bankowej. Przed każdym wprowadzeniem wyrobów akcyzowych na terytorium Polski niezarejestrowany handlowiec musi zgłosić w urzędzie celnym zamiar nabycia wewnątrzwspólnotowego takich wyrobów.

Nie mogą oni jednak magazynować ani wysyłać wyrobów akcyzowych zharmonizowanych w procedurze zawieszenia poboru akcyzy. Zezwolenie uprawnia handlowca zarejestrowanego i niezarejestrowanego do wprowadzenia wyrobów akcyzowych na miejsce wykonywania działalności określone w wydanym zezwoleniu.

Zezwolenia na nabycie wyrobów akcyzowych z innego państwa członkowskiego w procedurze zawieszenia poboru akcyzy wydaje naczelnik urzędu celnego.



Stawki podatku akcyzowego na wyroby zharmonizowane, które zawiera projekt, są stawkami maksymalnymi. Minister Finansów otrzymał delegację do ich obniżania w drodze rozporządzenia.



Zwrot akcyzy zapłaconej może nastąpić na warunkach ogólnych w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej do innego państwa członkowskiego oraz w wypadku eksportu, wywozie towarów akcyzowych poza obszar celny Unii, potwierdzony przez graniczny urząd celny państwa członkowskiego (art. 58 projektu).

Autor: Dorota Ryterska, prawnik