Osoby rozliczające płace i zajmujące się kadrami od nowego roku powinny nie tylko znać nowe wartości potrzebne przy prawidłowym sporządzeniu listy płac ale powinny wiedzieć, również o tym, jakie przepisy ulegają zmianie. Od 1 stycznia 2009 r. zmienia się wiele przepisów zarówno z prawa pracy, jak i z ubezpieczeń społecznych. W tekście przypominamy, jakie przepisy ulegają zmianie.
Prawo pracy i płace
Zmiana | Jak jest do 31 grudnia 2008 r.? | Jak będzie od 1 stycznia 2009 r.? |
Wymiar urlopu macierzyńskiego i urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego | Wymiar urlopu macierzyńskiego: – 18 tygodni przy pierwszym porodzie, – 20 tygodni przy każdym następnym porodzie, – 28 tygodni w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie. Wymiar urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego: Na wymiar urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego nie ma wpływu liczba adoptowanych dzieci. Pracownik, który przyjął dziecko na wychowanie i wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka lub który przyjął dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej niespokrewnionej z dzieckiem, ma prawo do 18 tygodni urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez nie 10. roku życia. Podstawa prawna: art. 180 i art.183 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.). | – 20 tygodni w przypadku urodzenia 1 dziecka, – 31 tygodni w przypadku urodzenia dwójki dzieci przy jednym porodzie, – 33 tygodnie w razie urodzenia trójki dzieci przy jednym porodzie, – 35 tygodni w przypadku urodzenia czwórki dzieci przy jednym porodzie, – 37 tygodni w przypadku urodzenia pięciorga dzieci przy jednym porodzie. Wymiar urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego przysługującego pracownikowi, który przyjął dziecko na wychowanie i wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka lub który przyjął dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza, będzie uzależniony od liczby dzieci przyjętych na wychowanie. Wymiar urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego: - 20 tygodni w przypadku przyjęcia jednego dziecka, - 31 tygodni w przypadku jednoczesnego przyjęcia 2 dzieci, - 33 tygodni w przypadku jednoczesnego przyjęcia 3 dzieci, - 35 tygodni w przypadku jednoczesnego przyjęcia 4 dzieci, - 37 tygodni w przypadku jednoczesnego przyjęcia 5 i więcej dzieci. Podstawa prawna: art.1 pkt 1a i pkt 3 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (ustawa nie została jeszcze opublikowana w Dz.U.). |
Ochrona dla pracowników przebywających na urlopach wychowawczych zatrudnionych w zmniejszonym wymiarze czasu pracy | Obecnie pracownik uprawniony do urlopu wychowawczego może złożyć pracodawcy wniosek o obniżenie jego wymiaru czasu pracy do wymiaru nie niższego niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy w okresie, w którym mógłby korzystać z takiego urlopu. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika. Podstawa prawna: art. 1867 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.). | Po art. 1867 kp dodaje się art. 1868 kp, zgodnie z którym pracodawca nie będzie mógł wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie od dnia złożenia przez pracownika uprawnionego do urlopu wychowawczego wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy, nie dłużej jednak niż przez łączny okres 12 miesięcy. Rozwiązanie przez pracodawcę umowy w tym czasie będzie dopuszczalne tylko w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, a także gdy zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Podstawa prawna: art. 1 pkt 5 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (ustawa nie została jeszcze opublikowana w Dz.U.). |
Czas pracy | Obowiązujący wymiar czasu pracy od stycznia do grudnia 2008 r. znajdziesz tutaj. Podstawa prawna: art. 129 § 1 i art. 130 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.). | W 2009 r. dwa święta (15 sierpnia i 26 grudnia) przypadną w sobotę, pracodawcy, którzy zatrudniają pracowników w rozkładzie czasu pracy od poniedziałku do piątku, będą musieli dokonać korekty rozkładu czasu pracy. W praktyce oznacza to obowiązek zaplanowania swoim pracownikom odbioru innego dnia wolnego. Poniżej przestawiamy: – Wymiar czasu pracy w dla 1-miesięcznych okresów rozliczeniowych Podstawa prawna: art. 129 § 1 i art. 130 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.). |
Minimalne wynagrodzenie za pracę | Minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi od 1 stycznia 2008 r. 1.126 zł. Podstawa prawna: – ustawa z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. z 2002 r. nr 200, poz.1679 z późn. zm.), – rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2007 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2008 r. (Dz.U. nr 171, poz. 1209). | Podstawa prawna: – ustawa z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. z 2002, nr 200, poz.1679 z późn. zm.), – obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z 24 lipca 2008 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2009 r. (M.P. nr 55, poz. 499). |
Dodatek za pracę w porze nocnej | Wysokość dodatku za 1 godzinę pracy w porze nocnej od stycznia do grudnia 2008 r. znajdziesz tutaj. Podstawa prawna: – art. 1518 § 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.), – rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2007 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2008 r. (Dz.U. nr 171, poz. 1209). | Podstawa prawna: – art.1518 § 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.), – obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z 24 lipca 2008 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2009 r. (M.P. nr 55, poz. 499). |
Odprawa pieniężna | Od stycznia 2008 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 1.126 zł. W związku z tym maksymalna wysokość odprawy pieniężnej wynosi 16.890 zł (15 × 1.126 zł). Podstawa prawna: – art. 8 ust. 4 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. nr 90, poz. 844 z późn. zm.), – ustawa z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. z 2002, nr 200, poz.1679 z późn. zm.), – rozporządzenie Rady Ministrów z 11 września 2007 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2008 r. (Dz.U. nr 171, poz. 1209). | Od 1 stycznia 2009 r. minimalne wynagrodzenie będzie wynosiło 1.276 zł.W związku z tym maksymalna wysokość odprawy pieniężnej wyniesie 19.140 zł (15 × 1.276 zł). Podstawa prawna: – art. 8 ust. 4 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. nr 90, poz. 844 z późn. zm.), – ustawa z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. z 2002 r. nr 200, poz.1679 z późn. zm.), – obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z 24 lipca 2008 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2009 r. (M.P. nr 55, poz. 499). |
Kwota wolna od potrąceń | 845,17 zł Podstawa prawna: - art. 871 § 1 i art. 91 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94), - art. 22 ust. 2 i art. 32 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.). | 954,96 zł – pełna kwota wolna od potrąceń, przy podstawowych kosztach uzyskania przychodu, które od nowego roku nie ulegają zmianie, niższej stawce podatku oraz nieco mniejszej kwocie zmniejszającej podatek (tzw. kwota wolna w podatku). Podstawa prawna: - art. 871 § 1 i art. 91 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94), - art. 22 ust. 2 i art. 32 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.). |
Współczynnik urlopowy | W 2008 r. współczynnik urlopowy dla pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze wynosi: 21 ((366 dni w roku – (52 niedziele + 10 świąt + 52 dni wolne od pracy, wynikające z przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy)) : 12 = (366 dni – 114 dni): 12. Podstawa prawna: § 19 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. nr 2, poz. 14 z późn. zm.). | Podstawa prawna: § 19 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. nr 2, poz. 14 z późn. zm.). |
Przechowywanie listy płac | W obecnym stanie prawnym listy płac muszą być przechowywane w oryginalnej postaci, a więc w formie papierowej. Pozostałe dokumenty księgowe mogą być przechowywane na nośnikach danych, pozwalających zachować w trwałej postaci zawartość dowodów. Okres przechowywania list płac został określony w art. 125a ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Podstawa prawna: art.73 ust.2 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 z późn.). | Podstawa prawna: art.1 ustawy z 10 października 2008 r. o zmianie ustawy o rachunkowości (Dz.U.nr 214, poz. 1343). |
Zwolnienie z obowiązku opłacania składek na FP i FGŚP za pracowników powracających z urlopów macierzyńskich | Pracodawca ma obowiązek opłacać składki na FP i FGŚP za pracowników powracających z urlopu macierzyńskiego i urlopu wychowawczego. Podstawa prawna: - art. 104 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.), - art. 9 ustawy z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. z 2006 r. nr 158, poz. 1121). | Podstawa prawna: art. 8 pkt 2 i art. 10 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 237, poz. 1654). |
Przeznaczenie środków z ZFŚS | Obecnie ustawa o ZFŚŚ określa zasady tworzenia przez pracodawców zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, i zasady gospodarowania środkami tego Funduszu, przeznaczonego na finansowanie działalności socjalnej organizowanej na rzecz osób uprawnionych do korzystania z Funduszu oraz na dofinansowanie zakładowych obiektów socjalnych. Działalnością socjalną są usługi świadczone przez pracodawców na rzecz różnych form wypoczynku, działalności kulturalno-oświatowej, sportowo-rekreacyjnej, udzielanie pomocy materialnej - rzeczowej lub finansowej, a także zwrotnej lub bezzwrotnej pomocy na cele mieszkaniowe na warunkach określonych umową. Podstawa prawna: art. 1 ust. 1 i art.2 pkt 1 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 1996 r. nr 70, poz. 335 z późn. zm.). | Podstawa prawna: art.3 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 237, poz.1654). |
Okres wyczekiwania dla osób podlegających ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnie | Okres wyczekiwania to okres, po upływie którego ubezpieczony nabywa prawo do świadczeń z tytułu choroby i macierzyństwa. W zależności od tego, czy dana osoba podlega ubezpieczeniu chorobowemu obowiązkowo czy dobrowolnie – długość okresu wyczekiwania jest inna. Obecnie okres ten dla ubezpieczonych obowiązkowo wynosi 30 dni, natomiast dla osób ubezpieczonych dobrowolnie – 180 dni. Podstawa prawna: art.4 ust.1 pkt 2 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2005 r. nr 31, poz. 267, z późn. zm.). | Okres wyczekiwania dla osób podlegających ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnie będzie skrócony do 90 dni. Dzięki tej zmianie, osoby te otrzymają szybciej świadczenia z tytułu choroby. Podstawa prawna: art. 5 pkt 1 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 237, poz. 1654). |
Wydłużenie okresu zasiłkowego, w przypadku gdy choroba przypada w czasie ciąży | Obecnie zasiłek chorobowy przysługuje przez okres trwania niezdolności do pracy z powodu choroby lub niemożności wykonywania pracy (ciąża) nie dłużej jednak niż przez 182 dni, a jeżeli niezdolność do pracy spowodowana została gruźlicą - nie dłużej niż przez 270 dni. Podstawa prawna: art. 8 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2005 r. nr 31, poz. 267, z późn. zm.). | Zasiłek chorobowy przysługuje przez okres trwania niezdolności do pracy z powodu choroby lub niemożności wykonywania pracy nie dłużej jednak niż przez 182 dni, a jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana gruźlicą lub występuje w trakcie ciąży – nie dłużej niż przez 270 dni. Podstawa prawna: art. 5 pkt 2 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 237, poz. 1654). |
Warto wspomnieć, że 27 grudnia br. wchodzi w życie ustawa z 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o służbie medycyny pracy (Dz.U. nr 220, poz. 1416).
Zmiana | Jak jest do 26 grudnia 2008 r. | Jak będzie od 27 grudnia 2008 r. |
Ocena szkodliwych czynników dla zdrowia | Obecnie służba medycyny pracy jest właściwa do realizowania zadań z zakresu ograniczania szkodliwego wpływu pracy na zdrowie, w szczególności przez: - rozpoznawanie i ocenę czynników występujących w środowisku pracy oraz sposobów wykonywania pracy, mogących mieć ujemny wpływ na zdrowie, - rozpoznawanie i ocenę ryzyka zawodowego w środowisku pracy oraz informowanie pracodawców i pracujących o możliwości wystąpienia niekorzystnych skutków zdrowotnych. | Służba medycyny pracy będzie współdziałała z pracodawcą w procesach rozpoznawania i oceny czynników występujących w środowisku pracy oraz sposobów wykonywania pracy mogących mieć ujemny wpływ na zdrowie, współdziałała z pracodawcą w procesach rozpoznawania i oceny ryzyka zawodowego w środowisku pracy oraz informowania pracodawców i pracujących o możliwości wystąpienia niekorzystnych skutków zdrowotnych będących jego następstwem. |
Umowa na świadczenie profilaktycznej opieki zdrowotnej zawierana przez pracodawców z placówkami ochrony zdrowia | Badania wstępne, okresowe i kontrolne pracowników oraz inne świadczenia zdrowotne są wykonywane na podstawie umowy zawartej przez podmiot obowiązany do ich zapewnienia, z podstawową jednostką służby medycyny pracy. Ustawa nie precyzuje, w jakiej formie ma być zawarta umowa. | Zgodnie z nowelizacją umowa będzie musiała być zawarta w formie pisemnej. |
Ubezpieczenia społeczne
Zmiana | Jak jest do 31 grudnia 2008 r. | Jak będzie od 1 stycznia 2009 r. |
Podstawa wymiaru składek dla osób przebywających na urlopach wychowawczych | Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe osób przebywających na urlopie wychowawczym stanowi wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. Podstawa prawna: art. 8 ust.5a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74, z późn. zm.). | Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe osób przebywających na urlopie wychowawczym będzie stanowiła kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku kalendarzowym. Od 1 stycznia 2012 r. podstawę tę będzie stanowiła kwota 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale. Podstawa wymiaru składek nie będzie mogła jednak być wyższa niż przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających urlop wychowawczy. Podstawa prawna: art. 4 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 237, poz. 1654). |
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla osób prowadzących pozarolniczą działalność Ustawa weszła w życie 27 grudnia 2008 r. | Obecnie – z wyjątkiem przedsiębiorców, którzy na podstawie art. 18a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.) uprawnieni są do preferencyjnej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne – osoby prowadzące pozarolniczą działalność opłacają składki na ubezpieczenia społeczne od zadeklarowanej kwoty, nie niższej jednak niż 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale. Podstawa prawna: art. 18 ust. 8 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.). | Podstawa prawna: art. 1 i art. 2 ustawy z 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 220, poz. 1417). |
ZUS RMUA w formie elektronicznej | Aktualnie zdecydowana większość płatników składek taką informację jest zobowiązana przekazywać ubezpieczonym w formie dokumentu pisemnego. W praktyce większość płatników korzysta w tym zakresie z formularza ZUS RMUA, choć nie jest on formularzem obowiązkowym. Jedynie członkom służby zagranicznej – za ich zgodą – płatnik składek może przekazywać taką informację w formie elektronicznej. Postawa prawna: art. 41 ust. 8 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.). | Podstawa prawna: art. 1 i art. 2 ustawy z 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 220, poz. 1418). |
Forma opłacania składek na ZUS dla mikroprzedsiębiorców | Mikroprzedsiębiorcy mają obowiązek do końca 2008 r. opłacać należności z tytułu składek na ZUS jedynie w formie bezgotówkowej, tj. w drodze obciążenia rachunku bankowego płatnika składek. Podstawa prawna: - art. 47 ust. 4, 4a, 4b, 4c i ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.), - ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2007 r. nr 155, poz. 1095 z późn. zm.), - ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60, z późn. zm.). | Podstawa prawna: - art. 47 ust. 4, 4a, 4b, 4c i ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.), - ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2007 r. nr 155, poz. 1095 z późn. zm.), - art. 5 pkt 1 ustawy z 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 209, poz. 1318). |
Ponadto od Nowego Roku zmianie ma ulec definicja „osoby prowadzącej pozarolniczą działalność”. Zmiany te wprowadza ustawa uchwalona 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ustawa ta przynosi również istotną zmianę w zakresie zasad podlegania obowiązkowi ubezpieczeń społecznych przez osobę, która jednocześnie prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą i wykonuje pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą.
