Jakie świadczenia wypłacane pracownikowi są świadczeniami fakultatywnymi?

Premie i nagrody to świadczenia dobrowolne.

Premia to pozycja w katalogu przychodów ze stosunku pracy, bardzo często stosowana przez pracodawców jako element motywacyjny i kontrolny. Dzięki temu dodatkowemu, zmiennemu składnikowi wynagrodzenia, będącym jego uzupełnieniem, można ocenić jakość oraz ilość wykonanej pracy.

Przyznanie premii następuje po spełnieniu przez pracownika określonych warunków, kryteriów, które wraz z wysokością premii powinny być określone w przepisach płacowych firmy lub umowach o pracę. Warunki te muszą być jednak mierzalne, obiektywne i konkretne. Gdy pracownik spełni wymogi premiowania, osiągnie pożądane wyniki w pracy, wówczas powstaje roszczenie pracownika o wypłatę premii. Przełożony nie może odmówić pracownikowi jej wypłaty.

Od premii należy odróżnić nagrodę. W przypadku gdy regulamin premiowania określa warunki przyznawania premii w sposób bardzo ogólny, tzn. nie można jednoznacznie stwierdzić, czy pracownikowi przysługuje premia, wówczas można mówić o nagrodzie. Różnica polega na tym, że ta druga może być pracownikowi przyznawana w sposób dowolny. Zależy to tylko i wyłącznie od uznania pracodawcy.

Obowiązek ten można spełnić w dwojaki sposób: albo poprzez utworzenie zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, albo wypłacanie raz do roku świadczeń urlopowych pracownikom udającym się na co najmniej 14-dniowy wypoczynek. O tym, która z form realizacji działalności socjalnej będzie dotyczyła danego pracodawcy, decyduje przede wszystkim stan zatrudnienia na 1 stycznia roku kalendarzowego. Zarówno ulgowe usługi i świadczenia wypłacane ze środków ZFŚS, jak i świadczenia urlopowe, finansowane ze środków własnych pracodawcy, stanowią przychody ze stosunku pracy. Świadczenia urlopowe są opodatkowane, podobnie jak kwoty dopłat do krajowego wypoczynku, których źródłem jest ZFŚS.

Świadczenie urlopowe wypłaca pracodawca raz w roku każdemu pracownikowi korzystającemu w danym roku kalendarzowym z urlopu wypoczynkowego w wymiarze co najmniej 14 kolejnych dni kalendarzowych.

Nie ma tu również znaczenia sytuacja życiowa, materialna pracownika, tak jak to jest w przypadku świadczeń finansowanych ze środków ZFŚS. Pieniądze z tytułu świadczenia urlopowego muszą trafić do pracownika nie później niż w ostatnim dniu poprzedzającym rozpoczęcie urlopu wypoczynkowego.

- na pełny etat – 906,61 zł,

- na 3/4 etatu – 679,96 zł,

- na 1/2 etatu – 453,31 zł,

- na 1/4 etatu – 226,65 zł;

- na pełny etat – 1.208,82 zł,

- na 3/4 etatu – 906,62 zł,

- na 1/2 etatu – 604,41 zł,

- na 1/4 etatu – 302,21 zł;

- w pierwszym roku nauki – 120,88 zł,

- w drugim roku nauki – 145,06 zł,

- w trzecim roku nauki – 169,23 zł.

Dlatego można wypłacać świadczenia urlopowe w niższej wysokości niż wynosi podstawowy odpis na pracownika.

Jest jeszcze inne wyjście polegające na uwolnieniu się z obowiązku wypłaty świadczeń urlopowych. Aby taki krok był jednak skuteczny, trzeba to zrobić zgodnie z ustawą. I tak, pracodawcy nieobjęci układem zbiorowym pracy oraz niezobowiązani do wydania regulaminu wynagradzania, informacje w sprawie nietworzenia funduszu i niewypłacania świadczenia urlopowego przekazują pracownikom w 1. miesiącu danego roku kalendarzowego, w sposób przyjęty u danego pracodawcy.

A zatem, pracodawcy powinni byli do końca stycznia 2007 r. poinformować swoich pracowników, że w tym roku nie otrzymają świadczeń urlopowych. Niedotrzymanie przez pracodawcę tego terminu zobowiązuje go do wypłaty świadczeń urlopowych.

U pozostałych pracodawców, zatrudniających co najmniej 20 pracowników, informacja o niewypłacaniu świadczeń urlopowych powinna się znaleźć albo w układzie zbiorowym pracy albo w regulaminie wynagradzania, w zależności od tego, który z przepisów płacowych obowiązuje. Postanowienia regulaminu wynagradzania w sprawie niewypłacania świadczenia urlopowego wymagają uzgodnienia ze związkami zawodowymi. Jeżeli u pracodawcy nie działa zakładowa organizacja związkowa – postanowienie należy skonsultować z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów.

Pracodawcy, którzy zatrudniają co najmniej 20 pracowników, ale w przeliczeniu na pełne etaty, w ogóle nie wypłacają świadczeń urlopowych. Mogą jedynie dopłacać do wypoczynku.

Dotyczy to również dopłat z funduszu na te cele. Pieniądze z funduszu muszą być wydatkowane zgodnie z celem, czyli m.in. na organizowanie różnych form wypoczynku (wycieczki, obozy, zimowiska, kolonie). Popularną formą wsparcia pracownika w okresie wakacyjnym są dopłaty do tzw. wczasów pod gruszą, czyli zorganizowanych przez pracownika we własnym zakresie, oraz dopłaty do wypoczynku dzieci.

Regulamin w szczególności powinien określać rodzaje, formy świadczeń i usług socjalnych, wysokość dopłat i świadczeń, okoliczności i częstotliwość ich przyznawania.

Nie dopuszczalne jest przyznawanie wszystkim świadczeń w jednakowej wysokości. Przeczy to istocie działalności socjalnej. Wymóg przeanalizowania sytuacji życiowej uprawnionego i uzależnienie przyznania ulgowych świadczeń czy dopłat od jego położenia określa ustawa o ZFŚS.

Zazwyczaj decydującym kryterium przy wspomaganiu uprawnionego jest dochód przypadający na członka rodziny.

Wszelkie świadczenia na rzecz pracowników i dorosłych członków ich rodzin, w postaci nieodpłatnego wypoczynku czy dopłat do niego, stanowią przychód ze stosunku pracy, podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych, czyli według obowiązującej skali podatkowej.

Warto zauważyć, że art. 21 ust. 1 pkt 67 updof ogólnie zwalnia świadczenia rzeczowe do kwoty 380 zł, mogą to być również świadczenia związane z wypoczynkiem. Jest jednak jeden wyjątek dotyczący dopłat do wypoczynku dzieci.

Ustawodawca nie określił formy, w jakiej powinna być prowadzona działalność przez podmiot zajmujący się wypoczynkiem. Dlatego zaliczyć do nich trzeba zarówno te podmioty, które świadczą usługi wypoczynkowe w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, jak i te, których działalność w tym zakresie wynika z zapisów statutu. Chodzi tu np. o takie placówki, jak szkoły, fundacje, stowarzyszenia czy kościół, które spełniają wymogi określone w rozporządzeniu w sprawie warunków, jakie muszą spełniać organizatorzy wypoczynku dla dzieci i młodzieży szkolnej, a także zasad jego organizowania i nadzorowania.

- ustawie z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. nr 70, poz. 335 ze zm.),

- art. 21 ust. 1 pkt 67 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm.).