RSS Mapa strony Ustaw jako startową Mój portal niedziela, 27 maja 2012 r.
Jesteś tutaj: Strona główna » Nowości » Archiwum nowości księgowych » Nowości księgowe 2008 » Nowości księgowe II kwartał 2008
Rozmiar tekstu:  f1 f2 f3

Nowości

RSS
Ważny od 2008-05-26 do 2008-12-31

Jakie świadczenia należy zakwalifikować do przychodów ze stosunku pracy?

Na to, czy otrzymane wynagrodzenia pieniężne lub w naturze stanowią przychód ze stosunku pracy, nie ma wpływu fakt pozostawania pracownika w stosunku pracy w momencie uzyskania tego przychodu. Z tego wniosek, że przychody osoby, z którą już rozwiązano umowę o pracę, otrzymane od byłego pracodawcy również są przyporządkowane do źródła, jakim jest stosunek pracy. Jakie przychody będą przychodami ze stosunku pracy? - dowiesz się z tekstu.


Stosunek pracy jako źródło przychodów wymieniony jest w art. 10 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn., dalej: updof), wraz ze stosunkiem służbowym, pracy nakładczej, spółdzielczym stosunkiem pracy. Ogólna definicja przychodów znajduje się w art. 11 updof. Zgodnie z nią przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Jednak w dalszej części ustawy, w art. 12 updof, pojęcie zostało bardziej sprecyzowane i rozwinięte.

I tak, przychodami ze stosunku pracy są wszelkiego rodzaju wypłaty, jakich pracodawca dokonuje na rzecz pracownika. Są to zarówno wypłaty pieniężne, jak i wartość pieniężna świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, przy czym bez znaczenia jest źródło finansowania tych wypłat i świadczeń.

Przychodami tymi są w szczególności:
- wynagrodzenia zasadnicze,
- wynagrodzenia za godziny nadliczbowe,
- różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona,
- świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Są to jedynie przykładowe rodzaje przychodów, co oznacza, że lista nie jest wyczerpująca.
Do rozstrzygnięcia, czy dane świadczenie zakwalifikować jako przychód z tytułu stosunku pracy, istotne jest, czy może uzyskać je wyłącznie pracownik, czy również inna osoba niezwiązana obecnie i w przeszłości z pracodawcą. Pogląd ten wyraził w 1993 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt III SA 2219/92).
Na to, czy otrzymane wynagrodzenia pieniężne lub w naturze stanowią przychód ze stosunku pracy, nie ma wpływu fakt pozostawania pracownika w stosunku pracy w momencie uzyskania tego przychodu. Z tego wniosek, że przychody osoby, z którą już rozwiązano umowę o pracę, otrzymane od byłego pracodawcy również są przyporządkowane do źródła, jakim jest stosunek pracy.

Stosunek pracy jest odpłatny. Podstawą finansową, na której się opiera, jest wynagrodzenie za pracę. Bez niego nie można mówić o stosunku pracy jako kategorii prawnej. Odpłatność za świadczoną pracę jest elementem charakterystycznym dla tej formy zatrudnienia, a wszelkie inne uregulowania stron w tym zakresie są nieważne z mocy prawa.

Zauważmy, że ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94, dalej: kp), a w szczególności art. 78 kp, nie uściśla pojęcia samego wynagrodzenia. Wskazuje tylko, że powinno być ono tak ustalone, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy. Definicję wynagrodzenia można jednak wywnioskować z orzecznictwa.

Przykładowo, Sąd Najwyższy w uchwale z 30 grudnia 1986r. (III PZP42/86, OSNCP z 1987r. nr 8, poz. 106) stwierdził, że wynagrodzenie za pracę jest „świadczeniem koniecznym o charakterze przysparzająco-majątkowym, które pracodawca jest zobowiązany wypłacać okresowo pracownikowi w zamian za wykonaną pracę, świadczoną w ramach stosunku pracy, odpowiednio do rodzaju, ilości i jakości pracy”.

Na wynagrodzenie za pracę składa się wiele składników o odmiennym charakterze. Oprócz zasadniczego, można wyróżnić także pozostałe elementy, takie jak różnego rodzaju dodatki, ekwiwalenty, odprawy.
Ogólnie, świadczenia finansowe na rzecz pracownika można podzielić na:
- obowiązkowe, których wypłata jest konieczna, zagwarantowana przepisami prawa pracy oraz
- dobrowolne (fakultatywne), których przyznanie zależy od postanowień pracodawcy.

Do świadczeń obowiązkowych można zaliczyć:
- wynagrodzenie za pracę – w tym wynagrodzenie minimalne, wynagrodzenie urlopowe, wynagrodzenie chorobowe, ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy,
– wynagrodzenie za czas przestoju, czyli wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy w zakresie, w jakim przepisy tak stanowią,
- dodatki za pracę w porze nocnej, dodatki za nadgodziny, dodatki wyrównawcze w przypadku zmniejszenia wynagrodzenia w związku z przeniesieniem pracownika na inne stanowisko pracy, dodatki za pracę w warunkach szkodliwych,
- odszkodowania, odprawy pieniężne,
- należności za czas podróży służbowej.

Dobrowolne (fakultatywne) świadczenia to np.:
- premie (jeżeli jednak przepisy wewnętrzne płacowe ustanawiają premie za spełnienie określonych zadań, to mają one charakter roszczeniowy i pracodawca musi je wypłacić) i nagrody,
- pozostałe dodatki (funkcyjny, stażowy, za szczególne umiejętności, za warunki pracy),
- nagrody jubileuszowe (chociaż czasami mogą być obowiązkowe dla określonych grup zawodowych, np. nauczycieli),
- odszkodowania, odprawy pieniężne,
- należności za czas podróży służbowej.

Istnieją jeszcze inne podziały składników wynagrodzenia. Jednym z nich może być np. podział na: świadczenia niebędące wynagrodzeniem za pracę, ale z nim związane, takie jak świadczenia socjalne, świadczenia o charakterze odszkodowawczym, mające na celu wyrównanie doznanej przez pracownika szkody oraz świadczenia kompensacyjne, rekompensujące pracownikowi poniesione w czasie trwania stosunku pracy, wydatki, np.: z tytułu używania prywatnego samochodu do celów służbowych.
Niezależnie jednak od dokonywanych podziałów generalnie można stwierdzić, że zdecydowana większość składników wynagrodzenia podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Innymi słowy, od wszystkich świadczeń, które nie zostały wymienione w ustawie jako zwolnione z podatku, a mieszczących się w definicji przychodów ze stosunku pracy, należy odprowadzić podatek dochodowy, w formie zaliczki. Jest to zgodne z nadrzędną zasadą powszechności opodatkowania, która zawarta jest w art. 9 updof. Zgodnie z nią opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w ustawie (w art. 21, 52, 52a, 52c updof) oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Podstawa prawna:
- art.78 Kodeksu pracy,
- art. 10 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn.).

Autor: Iza Nowacka, księgowa w biurze podatkowym, specjalista ds. kadrowo-płacowych
Ostatnia aktualizacja: 26.01.2009
Autor: Izabela Nowacka

Porady o zbliżonej tematyce

Więcej

Orzeczenia

Więcej

Nie jesteś jeszcze użytkownikiem Portalu FK?

Zapraszamy do zarejestrowania się. Rejestracja jest wyjątkowo łatwa.

Jako użytkownik Portalu FK możesz:

  • korzystać z ponad 8 000 odpowiedzi ekspertów na rzeczywiste pytania księgowych;
  • konsultować swoje wątpliwości z ekspertami i otrzymać indywidualną, fachową poradę;
  • zyskać błyskawiczny dostęp do codziennie aktualizowanej bazy narzędzi dla księgowych:
    • ponad 100 aktów prawnych oraz blisko 80 interpretacji i orzeczeń,
    • ponad 30 kalkulatorów i blisko 50 wskaźników i stawek,
    • ponad 50 gotowych wzorów dokumentów do pobrania.

Otrzymasz praktyczny
prezent: informator
w formacie PDF