Jakie stawki VAT zastosujesz w przyszłym roku?

Stawki VAT na towary i usługi są w Unii zróżnicowane. Podstawowe wahają się w przedziale między 15% a 25%. Wiele krajów członkowskich stosuje jednak stawki obniżone. Lista takich towarów i usług umieszczona jest w załączniku H do VI Dyrektywy o VAT.

W stosunku do znajdujących się na tej liście towarów i usług Polska uzyskała już okresy przejściowe.
Na przykład stawka VAT w rolnictwie będzie mogła być utrzymana na poziomie 3% w ciągu pierwszych 4 lat naszego członkostwa, bo taki okres wynegocjowaliśmy na produkty i usługi rolne, w tym żywność i pasze, oraz środki produkcji rolnej (z wyjątkiem maszyn rolniczych).

Na usługi gastronomiczne do końca 2007 r. będziemy stosować obniżoną 7% stawkę VAT. Stawka zerowa dotyczy natomiast książek i czasopism specjalistycznych, na które Polska może stosować preferencyjną stawkę VAT do końca 2007 r.

Podobna sytuacja jest również i w innych państwach członkowskich. Dopuszcza się obniżkę VAT w sektorach gospodarki, które nie konkurują bezpośrednio ze swoimi odpowiednikami w innych państwach członkowskich.

Na pozostałe towary i usługi z chwilą wejścia do Unii VAT ulegnie podwyższeniu do stawki podstawowej, w przypadku Polski do 22%.

Jednak z inicjatywy Komisji Europejskiej sytuacja może się dla nas korzystnie zmienić. Wtedy Polska uzyska możliwość stosowania stawek obniżonych lub preferencyjnych nie tylko w okresie przejściowym, ale na stałe.

Ponadto Komisja zaproponowała uzupełnienie załącznika H do VI Dyrektywy o "dostawy, budowę, renowacje, przeróbki, remonty i utrzymanie mieszkań" oraz o "wynajem mieszkań" - podało Ministerstwo Finansów.

Dałoby to szansę wprowadzenia w Polsce na stałe zredukowanej stawki podatku VAT na usługi budowlane i wiele innych towarów i usług, na które taka stawka jest stosowana w niektórych państwach członkowskich Unii Europejskiej. W załączniku H nie ma materiałów budowlanych, ciągników i maszyn rolniczych. Na te towary i usługi nie udało nam się wynegocjować okresów przejściowych.

Ponieważ obecnie wysokość stawek VAT na towary i usługi w państwach członkowskich jest bardzo różna, może to zachęcać nabywców do dokonywania zakupów w wybranych państwach. Towary sprzedawane prywatnym konsumentom na wspólnym rynku, zasadniczo podlegają bowiem opodatkowaniu w kraju ich pochodzenia. Na przykład stawka podstawowa VAT w Hiszpanii i w Niemczech wynosi 16%.
Duże zróżnicowanie stawek VAT mogłoby zachwiać zasadą wolnej konkurencji na wspólnym rynku.

Ma temu zapobiegać również specjalny sposób opodatkowania niektórych transakcji. Na przykład zakup nowych środków transportu zawsze podlega opodatkowaniu w państwie miejsca zamieszkania nabywcy.
Taka sama zasada działa w przypadku sprzedaży na odległość (sprzedaż wysyłkowa). Jeżeli zamówienie składane jest drogą pocztową, lub np. przez Internet. Sprzedaż wysyłkowa podlega szczególnym zasadom wtedy gdy wartość tej sprzedaży u dostawcy przekracza określony próg, np. w przypadku wysłania przez duży market towarów do ostatecznych konsumentów.

Szczególne zasady opodatkowania transakcji wewnątrzwspólnotowych są stosowane również dla towarów opodatkowanych tzw. zharmonizowaną akcyzą. Dotyczy to wyrobów zharmonizowanych, a więc olejów mineralnych, alkoholi, napojów alkoholowych oraz wyrobów tytoniowych.

Towary sprzedawane w transakcjach pomiędzy podatnikami zarejestrowanymi dla celów VAT na wspólnym rynku są opodatkowane stawką zerową w kraju ich wysyłki (wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów). Podatek należny nabywca towarów opłaca w kraju, do którego towary przybywają (wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów). Będąc polskim podatnikiem, jeżeli nabędziesz towary w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, rozliczysz VAT w deklaracji podatkowej według stawki obowiązującej w kraju.

Autor: Dorota Ryterska, doradca prawny w jednej z poznańskich firm