RSS Mapa strony Ustaw jako startową Mój portal niedziela, 27 maja 2012 r.
Jesteś tutaj: Strona główna » Nowości » Archiwum nowości księgowych » Nowości księgowe 2008 » Nowości księgowe II kwartał 2008
Rozmiar tekstu:  f1 f2 f3

Nowości

RSS
Ważny od 2008-06-11 do 2008-12-31

Jakie składki opłaca się za członka zarządu spółki prawa handlowego?


Krąg osób fizycznych objętych obowiązkowo ubezpieczeniami społecznymi i ubezpieczeniem zdrowotnym został określony w ustawie systemowej oraz w ustawie zdrowotnej. Wśród osób tych nie zostali wymienieni wprost członkowie zarządu spółek prawa handlowego. Nie oznacza to jednak, że zawsze w stosunku do członków zarządu spółek prawa handlowego wyłączony jest obowiązek ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Dowiedz się, kiedy należy obowiązkowo opłacać składki na ubezpieczenia za członków zarządu spółki prawa handlowego.


Jak już wspomnieliśmy, krąg osób fizycznych objętych obowiązkowo ubezpieczeniami społecznymi i ubezpieczeniem zdrowotnym został określony odpowiednio w art. 6 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm., dalej: ustawa systemowa) oraz art. 66 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. nr 210, poz. 2135 z późn. zm., dalej: ustawa zdrowotna).

Powołanie w skład zarządu

Powołanie w skład zarządu spółki prawa handlowego zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądowym poglądem powoduje jedynie powstanie pomiędzy członkiem zarządu a spółką prawa handlowego stosunku organizacyjnego regulowanego przepisami Kodeksu spółek handlowych.
Powołanie to nie może być utożsamiane z powołaniem jako źródłem stosunku pracy, o którym stanowi art. 68 § 1 Kodeksu pracy (dalej: kp), a co za tym idzie, nie rodzi tego stosunku prawnego (np. wyrok Sądu Najwyższego z 14 lutego 2001 r., I PKN 258/00, OSNP 2002 nr 23, poz. 565).
Dlatego też członek zarządu spółki prawa handlowego, który wykonuje swoje obowiązki tylko i wyłącznie na podstawie aktu powołania w skład zarządu (np. uchwały walnego zgromadzenia spółki z o.o.), nie podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego.
PRZYKŁAD
Jan Kowalski uchwałą zgromadzenia wspólników spółki z o.o. został wybrany na członka zarządu. Spółka z o.o. nie zawarła z nim ani umowy o pracę, ani umowy zlecenia. W konsekwencji z tytułu wykonywania obowiązków członka zarządu spółki z o.o. Jan Kowalski nie podlega ubezpieczeniom społecznym oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Stosunek pracy

Spółka prawa handlowego może zawrzeć z osobą powołaną w skład jej zarządu umowę o pracę. W odniesieniu do członków zarządów spółek z o.o. i spółek akcyjnych na taką możliwość wskazuje treść art. 203 § 1 oraz art. 370 § 1 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).

Członek zarządu spółki prawa handlowego, pełniący swoje obowiązki w ramach stosunku pracy, tak jak każdy pracownik podlega obowiązkowo wszystkim ubezpieczeniom społecznym, tj. emerytalnemu, rentowym, chorobowemu oraz wypadkowemu. Obowiązku tego nie wyłącza posiadania przez członka zarządu będącego pracownikiem prawa do emerytury lub renty, statusu ucznia bądź studenta. Obowiązek ubezpieczeń powstaje od dnia nawiązania stosunku pracy, a ustaje z dniem wygaśnięcia albo rozwiązania tego stosunku prawnego.
PRZYKŁAD
Tomasz Nowak został wybrany przez radę nadzorczą spółki akcyjnej na członka jej zarządu. Spółka akcyjna zawarła z nim umowę o pracę. W związku z tym spółka akcyjna powinna zgłosić Tomasza Nowaka do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego tak samo jak każdego innego zatrudnionego pracownika.
Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne członka zarządu zatrudnionego w ramach stosunku pracy stanowi przychód ze stosunku pracy w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, z wyjątkiem:
- wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną,
- zasiłków z ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego,
- przychodów wymienionych w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 z późn. zm.).

Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych członka zarządu spółki prawa handlowego, z którą łączy go stosunek pracy, spoczywa na spółce jako pracodawcy. Przedmiotowego zgłoszenia spółka prawa handlowego dokonuje przy wykorzystaniu formularza ZUS ZUA z kodem tytułu ubezpieczenia 01 10 XX.
Niezależnie od tego spółka zobowiązana jest co miesiąc rozliczać składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne takiego członka zarządu w raporcie ZUS RCA z tym samym kodem tytułu ubezpieczenia.

Umowa zlecenia lub inna umowa o świadczenie usług

Z uwagi na charakter obowiązków wykonywanych przez członka zarządu często stosowaną w praktyce przez spółki prawa handlowego formą prawną ich zatrudniania jest umowa zlecenia lub inna umowa o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (np. kontrakt menedżerski, umowa o zarządzanie przedsiębiorstwem itd.).

Umowa zlecenia lub inna umowa o świadczenie usług – zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy systemowej – stanowi tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, a osoby wykonujące pracę na ich podstawie określane są mianem zleceniobiorców. Stąd też członek zarządu spółki prawa handlowego, z którym została zawarta jedna z wyżej wymienionych umów cywilnoprawnych w zakresie ubezpieczeń społecznych, traktowany jest jako zleceniobiorca.

Oprócz ubezpieczeń emerytalnego i rentowych członkowie zarządu zatrudnieni na podstawie umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług objęci będą z reguły także obowiązkowo ubezpieczeniem wypadkowym. Ubezpieczenie wypadkowe jest bowiem obowiązkowe dla zleceniobiorcy wówczas, gdy wykonuje pracę w siedzibie lub miejscu prowadzenia działalności przez zleceniodawcę. Tak jak dla wszystkich zleceniobiorców również dla członków zarządu będących zleceniobiorcami ubezpieczenie chorobowe ma charakter dobrowolny.
PRZYKŁAD
Ryszard Kowalski na mocy uchwały zgromadzenia wspólników spółki z o.o. został członkiem jej zarządu. Spółka z o.o. w związku z tym wyborem zawarła z nim kontakt menedżerski. Z uwagi na to, że do przedmiotowego kontraktu stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia, spółka z o.o. zgłosiła Ryszarda Kowalskiego do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego.
Tytułu do ubezpieczeń społecznych, zarówno obowiązkowych, jak i dobrowolnych, nie stanowi umowa zlecenia lub inna umowa o świadczenie usług, na podstawie której członek zarządu wykonuje pracę, jeżeli nie ukończył on 26 lat i posiada status studenta lub ucznia.

Wynika to z art. 6 ust. 4 ustawy systemowej. Jeżeli natomiast członek zarządu – zleceniobiorca ma ustalone prawo do emerytury lub renty, to obowiązek ubezpieczeń społecznych z tytułu wykonywanej przez niego umowy cywilnoprawnej wyłączony jest tylko wówczas, gdy jednocześnie pozostaje on w stosunku pracy z innym podmiotem niż zleceniodawca.
Ramy czasowe obowiązku ubezpieczeń emerytalnego, rentowych i wypadkowego członka zarządu – zleceniobiorcy wyznacza dzień rozpoczęcia wykonywania umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług (w tym dniu powstaje ten obowiązek) oraz dzień rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy (w tym dniu obowiązek ten wygasa).
Dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu członek zarządu – zleceniobiorca podlega nie wcześniej niż od dnia, w którym wniosek został zgłoszony. Objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od dnia wskazanego we wniosku następuje tylko wówczas, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie złożone w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku tych ubezpieczeń.
PRZYKŁAD
Joanna Lis została wybrana na członka zarządu spółki akcyjnej 22 maja 2008 r. W tym dniu została zawarta z nim umowa o zarządzanie przedsiębiorstwem, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia. Z tytułu tej umowy Joanna Lis podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu. Ponieważ Joanna Lis do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych została zgłoszona 29 maja 2008 r. (tj. w terminie 7 dni od dnia powstania obowiązku tych ubezpieczeń) – zgodnie z wnioskiem zawartym w formularzu ZUS ZUA – została objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od 22 maja 2008 r.
Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe członka zarządu – zleceniobiorcy ustaje od dnia wskazanego we wniosku o wyłączenie z tego ubezpieczenia, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został zgłoszony. Członek zarządu, który nie chce już podlegać przedmiotowemu ubezpieczeniu, powinien zawiadomić o tym płatnika składek (tj. zatrudniającą go spółkę prawa handlowego), a płatnik składek powinien wyrejestrować go ze wszystkich ubezpieczeń, do których był zgłoszony, przy wykorzystaniu formularza ZUS ZWUA, a następnie zgłosić go wyłącznie do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego za pomocą formularza ZUS ZUA.

Płatnikiem składek na ubezpieczenie członka zarządu – zleceniobiorcy jest zleceniodawca, a więc zatrudniająca go spółka prawa handlowego. To na niej ciąży obowiązek zgłoszenia członka zarządu do właściwych ubezpieczeń na formularzu ZUS ZUA z kodem tytułu do ubezpieczeń 04 xx xx. Należy przy tym dodać, że jeżeli członek zarządu – zleceniobiorca podlega wyłącznie obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu, to zgłoszenia do tego ubezpieczenia płatnik składek dokonuje przy wykorzystaniu formularza ZUS ZZA. Za każdy miesiąc podlegania ubezpieczeniom przez członka zarządu – zleceniobiorcę płatnik składek rozlicza składki w raporcie ZUS RCA, a jeżeli członek zarządu – zleceniobiorca podlega tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu – w raporcie ZUS RZA.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne członka zarządu – zleceniobiorcy stanowi przychód z tytułu umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług w rozumieniu przepisów podatkowych. Wypada w tym miejscu dodać, że w odróżnieniu od członka zarządu – pracownika do członka zarządu – zleceniobiorcy nie znajduje zastosowania rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Tak jak w przypadku pozostałych ubezpieczonych podlegających ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnie podstawa wymiaru składki na to ubezpieczenie nie może przekraczać miesięcznie 250% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale (w czerwcu, lipcu i sierpniu 2008 r. – 7.459,95 zł). Natomiast roczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie może przekroczyć kwoty odpowiadającej trzydziestokrotności prognozowanego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej (w 2008 r. – 85.290 zł).
PRZYKŁAD
Grażyna Nowak jest członkiem zarządu spółki z o.o., a swoje obowiązki wykonuje na podstawie umowy o świadczenie usług. Z tego tytułu jest zgłoszona do ubezpieczeń społecznych (w tym dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego) i ubezpieczenia zdrowotnego. W okresie styczeń – maj br. z tytułu zatrudnienia w spółce z o.o. Grażyna Nowak osiągnęła przychód, stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, w wysokości 85.000 zł. W czerwcu 2008 r. Grażyna Nowak z tytułu zatrudnienia w spółce z o.o. osiągnęła przychód w wysokości 17.000 zł. W związku z powyższym, podstawa wymiaru składek powinna wynosić odpowiednio: 1. ubezpieczenia emerytalne i rentowe – 290 zł, 2. dobrowolne ubezpieczenie chorobowe – 7.459,95 zł, 3. ubezpieczenie wypadkowe – 17.000 zł, 4. ubezpieczenie zdrowotne – 16.784,58 zł.
Ubezpieczenie zdrowotne członka zarządu

Pełnienie funkcji członka zarządu spółki prawa handlowego samo przez się nie rodzi obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Tak jak ma to miejsce w przypadku ubezpieczeń społecznych dopiero nawiązanie przez członka zarządu pracowniczego lub niepracowniczego stosunku zatrudnienia pociąga za sobą taki skutek prawny.

Tytuł do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego – zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz e ustawy zdrowotnej – stanowi bowiem zarówno stosunek pracy, jak i wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Należy przy tym dodać, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego po stronie członka zarządu będącego pracownikiem lub zleceniobiorcą istnieje nawet wówczas, gdy ma on inny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego (np. pobiera równocześnie emeryturę lub rentę, prowadzi pozarolniczą działalność itd.). Z mocy art. 82 ust. 1 ustawy zdrowotnej ubezpieczony uzyskujący przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, zobowiązany jest opłacać składkę na ubezpieczenia zdrowotne odrębnie z każdego z tych tytułów.

Składka na FP i FGŚP za członka zarządu

Za członka zarządu będącego pracownikiem lub zleceniobiorcą należy opłacać składkę na Fundusz Pracy, jeżeli podlega on obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, a jego podstawa wymiaru składek na te ubezpieczenia, w przeliczeniu na okres miesiąca, jest równa co najmniej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę.
Składka na Funduszu Pracy jest finansowana ze środków płatnika składek. Płatnik składek zobowiązany jest również za takiego członka regulować składkę na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, chyba że zatrudniająca go spółka prawa handlowego nie jest przedsiębiorcą.
Podstawę wymiaru składek na wyżej wymienione fundusze stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (nie stosuje się jednak ograniczenia w postaci rocznej podstawy wymiaru składek), a składki te są finansowane ze środków płatnika składek.

Podstawa prawna:
- art. 203 § 1 oraz art. 370 § 1 ustawy z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.),
- art. 6 ust. 1 pkt 1 i 4, art. 11, art. 12 ust. 1 i 3, art. 13 pkt 1 i 2, art. 18 ust. 1, 2 i 3, art. 19 ust. 1, art. 20 oraz art. 21 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.),
- art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz e, art. 81 ust. 1, 3 i 5 oraz art. 82 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. nr 210, poz. 2135 z późn. zm.),
- art. 104 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz c, art. 107 ust. 1 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. nr 99, poz. 1001 z późn. zm.),
- art. 9 i art.10 ustawy z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. nr 158, poz. 1121),
- § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 z późn. zm.).

Autor: Piotr Kostrzewa, specjalista z zakresu ubezpieczeń społecznych
Ostatnia aktualizacja: 26.01.2009
Autor: Piotr Kostrzewa

Porady o zbliżonej tematyce

Więcej

Orzeczenia

Więcej

Nie jesteś jeszcze użytkownikiem Portalu FK?

Zapraszamy do zarejestrowania się. Rejestracja jest wyjątkowo łatwa.

Jako użytkownik Portalu FK możesz:

  • korzystać z ponad 8 000 odpowiedzi ekspertów na rzeczywiste pytania księgowych;
  • konsultować swoje wątpliwości z ekspertami i otrzymać indywidualną, fachową poradę;
  • zyskać błyskawiczny dostęp do codziennie aktualizowanej bazy narzędzi dla księgowych:
    • ponad 100 aktów prawnych oraz blisko 80 interpretacji i orzeczeń,
    • ponad 30 kalkulatorów i blisko 50 wskaźników i stawek,
    • ponad 50 gotowych wzorów dokumentów do pobrania.

Otrzymasz praktyczny
prezent: informator
w formacie PDF