RSS Mapa strony Ustaw jako startową Mój portal czwartek, 23 października 2014 r.
Jesteś tutaj: Strona główna » Nowości » Nowości księgowe III kwartał 2008 » Archiwum nowości księgowych » Nowości księgowe 2008
Rozmiar tekstu:  f1 f2 f3
RSS
Ważny od 2008-08-25 do 2008-12-31

Jakie są zasady opłacania i rozliczania składek za cudzoziemców pracujących w Polsce?

Polskie przepisy w zakresie ubezpieczeń społecznych nie traktują cudzoziemców wykonujących pracę w Polsce w sposób szczególny - zaliczają ich do osób ubezpieczonych, podobnie jak obywateli polskich, o ile posiadają tytuł do takiego ubezpieczenia. Na obowiązek ubezpieczeń w Polsce może natomiast wpływać prawo wspólnotowe lub umowy międzynarodowe, których Polska jest stroną. Jakie są zasady opłacania i rozliczania składek za cudzoziemców zatrudnionych w Polsce, kogo należy ubezpieczyć, a kiedy nie ma takiego obowiązku? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdziesz w tekście.
Kiedy ubezpieczenia w Polsce

Na obowiązek ubezpieczeń w Polsce może wpływać prawo wspólnotowe lub umowy międzynarodowe, których Polska jest stroną.

Zawierają one bowiem szereg tzw. norm kolizyjnych, które włączają lub wyłączają te osoby z polskiego systemu zabezpieczenia społecznego.

Natomiast osoby pochodzące spoza UE/EOG i krajów umownych (czyli tych, z którymi Polska podpisała umowy międzynarodowe w zakresie zabezpieczenia społecznego), podlegają zawsze polskiemu prawu wewnętrznemu w zakresie zabezpieczenia społecznego, o ile wykonują tu pracę na podstawie umowy rodzącej obowiązek ubezpieczeń społecznych.

Wyjątkowa sytuacja dotyczy cudzoziemców, którzy pracują w Polsce na podstawie umów zawartych z pracodawcami zagranicznymi (niemającymi w Polsce przedstawicielstwa).

W przypadku bowiem, gdy osoby oddelegowane do wykonywania pracy w Polsce pozostają w stosunku pracy jedynie ze swoim zagranicznym pracodawcą (nie mają umów z polskimi podmiotami), to nie podlegają polskim ubezpieczeniom społecznym ani ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Jeśli więc żaden polski podmiot nie będzie pracodawcą dla osób oddelegowanych z innego kraju, tzn. nie zawrze z nimi umowy o pracę i nie będzie wypłacać im wynagrodzenia, to nie będzie tym samym obowiązku zgłoszenia tych osób do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego oraz odprowadzania składek na polskie ubezpieczenia społeczne.

Zaznaczmy jednak, że reguła ta nie dotyczy pracowników skierowanych do Polski z krajów UE/EOG i Szwajcarii, a jedynie z tzw. krajów trzecich.

Miejsce pracy jako miejsce podlegania ubezpieczeniom

Zasada ta wyrażona jest art. 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm., dalej: ustawa systemowa). Zgodnie z nim każda osoba fizyczna, która na obszarze Polski jest np.:
- pracownikiem,
- wykonuje umowę cywilnoprawną (np. umowa zlecenia),
jest objęta polskimi przepisami w zakresie zabezpieczenia społecznego.

Dotyczy to wszystkich osób pracujących w Polsce, niezależnie od posiadanego obywatelstwa oraz miejsca zamieszkania.

Polskie przepisy nie przewidują tu żadnych wyjątków. Wyjątki takie, jak już wyżej wspomnieliśmy, mogą znajdować się w umowach międzynarodowych oraz prawie unijnym.

Prawo unijne

Głównym aktem prawnym regulującym zasady podlegania ubezpieczeniom w UE jest rozporządzenie Rady EWG Nr 1408/71. Według art. 13 tego rozporządzenia pracownik najemny zatrudniony na terytorium jednego państwa podlega jego ustawodawstwu ubezpieczeniowemu, nawet jeżeli zamieszkuje na terytorium innego państwa lub jeżeli przedsiębiorstwo lub pracodawca, który go zatrudnia, ma swoją zarejestrowaną siedzibę lub miejsce prowadzenia działalności na terytorium innego państwa członkowskiego.

Najistotniejszą rolę pełni więc także miejsce, gdzie praca jest wykonywana, bez znaczenia pozostaje natomiast siedziba pracodawcy (zleceniodawcy).

Oznacza to, że obywatel kraju członkowskiego UE/EOG, który w Polsce wykonuje jakkolwiek pracę, powinien być objęty polskimi przepisami w zakresie zabezpieczenia społecznego. Rozporządzenie przewiduje od tej ogólnej zasady szereg wyjątków.

Zasady prawa wspólnotowego stosuje się także do Szwajcarii.

Rozporządzenie przewiduje szereg wyjątków oraz sytuacji szczególnych od tej zasady ogólnej:
1. delegowanie pracowników (art. art. 14 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia 1408/71),
2. wykonywanie pracy w więcej niż jednym państwie jednocześnie (art. 14 ust. 2 lit. b rozporządzenia 1408/71),
3. tzw. wyjątkowe uregulowanie (art. 17 rozporządzenia 1408/71).

Prawo wspólnotowe zakłada, że pracownik zatrudniony na terytorium jednego państwa członkowskiego przez przedsiębiorstwo, w którym jest zwykle zatrudniony i przez które został skierowany do wykonywania pracy na terytorium innego państwa członkowskiego, podlega nadal ustawodawstwu pierwszego państwa, pod warunkiem, że przewidywany okres wykonywania tej pracy nie przekracza 12 miesięcy i że nie został on skierowany w miejsce innej osoby, której okres skierowania upłynął. 12-miesięczny okres delegowania może być przedłużony o kolejne 12 miesięcy (art. 14 ust. 1 lit. a i b rozporządzenia 1408/71).

Na okres pracy we Polsce - w celu potwierdzenia powyższego faktu - właściwa instytucja ubezpieczeniowa kraju, w którym pracownik jest ubezpieczony, wystawia formularz E 101. Przedłużenie delegowania o kolejne 12 miesięcy odbywa się na podstawie formularzaE 102, który z kolei jest poświadczany przez Centralę ZUS na wniosek zagranicznego, delegującego pracodawcy.

Celem jest zapobieżenie podwójnemu uiszczaniu składek naubezpieczenia społeczne, dlatego jeśli zagraniczna instytucja poświadczy formularz E 101 dla danego pracownika, to tym samym polski podmiot, w którym ten pracownik wykonuje pracę, nie ma obowiązku opłacania za niego składek na ubezpieczenia społeczne w Polsce.

Formularz E 101 powinien znajdować się w dokumentacji polskiego zakładu pracy, w którym cudzoziemiec z Unii pracuje.

Należy dodać, że z delegowaniem pracownika, w rozumieniu przepisów wspólnotowych, mamy do czynienia wówczas, gdy:
- z góry wiadomo, że delegowanie do pracy w Polsce nie będzie trwało dłużej niż 12 miesięcy (wspomniane przedłużenie o kolejne 12 miesięcy może mieć bowiem miejsce tylko wtedy, gdy odbywa się ono z nieprzewidzianych przyczyn), poza tym,
- delegowanie zakłada, że pracownik pozostaje w jednym w stosunku pracy - z wysyłającym pracodawcą i jest tylko przez niego wynagradzany,
- pracownik delegowany podlega poleceniom delegującego pracodawcy co do czasu, miejsca i rodzaju wykonywanej pracy,
- delegujący pracodawca decyduje o ewentualnym zwolnieniu go z pracy.

Praca w Polsce musi być więc wykonywana na rzecz zagranicznego pracodawcy delegującego.

Uregulowanie wyjątkowe

W przypadku, gdy oddelegowanie pracownika do Polski przedłuża się ponad opisywany wyżej okres, przewidziana została możliwość, aby 2 lub więcej państwa członkowskie mogły w indywidualnych lub grupowych przypadkach porozumieć się i ustalić wyjątki od ogólnych zasad ustalania właściwego ustawodawstwa, o ile jest to z korzyścią dla samego ubezpieczonego. Jest to tzw. uregulowanie wyjątkowe na podstawie art. 17 rozporządzenia 1408/71.

Z wnioskiem w tej sprawie występuje właściwa instytucja ubezpieczeniowa kraju, z którego pracownik jest do Polski skierowany do Centrali ZUS w Warszawie.

Z kolei Centrala ZUS może:
- wyrazić zgodę na wyjątkowe zwolnienie danej osoby z obowiązku ubezpieczeń w Polsce, to wówczas składki będą opłacane wyłącznie w kraju, z którego pracownik jest skierowany, zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym kraju,
- nie wyrazić zgody - wówczas składki na ubezpieczenia społeczne są opłacane wyłącznie w Polsce.

Na potwierdzenie zaś faktu wyrażenia zgody na zwolnienie z polskiego ubezpieczenia zagraniczna instytucja ubezpieczeniowa powinna wystawić formularz E 101 na ten okres, na który zgodę w trybie art. 17 rozporządzenia 1408/71 wyrazi Centrala ZUS.

Wystawiony przez zagraniczną instytucję formularz E 101, oznacza dla polskiego przedsiębiorstwa, że pracujący cudzoziemiec objęty jest przepisami w zakresie zabezpieczenia społecznego w innym kraju. Zwolniony jest tym samym z obowiązku stosowania ustawodawstwa polskiego w tej dziedzinie.

Jego pracodawca nie ma więc obowiązku opłacania składek na polskie ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

Wykonywanie pracy najemnej w więcej niż jednym kraju członkowskim

Wyżej opisywaliśmy przypadki, kiedy pracownik zagraniczny wykonywał pracę tylko w jednym państwie, np. na polecenie zagranicznego przedsiębiorstwa. Poniżej prześledzimy przypadki, kiedy osoba jednocześnie, tzn. w tym samym czasie lub na przemian, wykonuje pracę w więcej niż jednym państwie członkowskim.

Tak więc w przypadku, gdy pracownik zatrudniony jest w kilku państwach członkowskich jednocześnie, podlega ustawodawstwu państwa członkowskiego, na terytorium którego zamieszkuje, jeżeli:
- wykonuje część swojej pracy na tym terytorium lub
- jeżeli jest związany z kilkoma przedsiębiorstwami lub z kilkoma pracodawcami mającymi zarejestrowaną siedzibę lub miejsca prowadzenia działalności na terytorium różnych państw członkowskich.

PRZYKŁAD
Obywatel Szwecji na stałe mieszkający w Szwecji kilka tygodni pracuje w swoim kraju i następnie na kilka tygodni przyjeżdża do Polski, by tu pracować w polskim przedsiębiorstwie - spółce siostrzanej szwedzkiego koncernu. W takim przypadku powinien on podlegać systemowi ubezpieczeń społecznych państwa, w którym ma miejsce zamieszkania, czyli w Szwecji. Związku z tym szwedzka instytucja właściwa powinna mu wystawić formularz E 101. Posiadając taki formularz pracownik ten zwolniony jest z obowiązku ubezpieczeniowego w Polsce.

Umowy międzynarodowe

Obecnie umowy międzynarodowe w zakresie zabezpieczenia społecznego mamy podpisane z krajami - b. Jugosławią (tzn. Chorwacją, Serbią, Czarnogórą, Bośnią i Hercegowiną), Macedonią oraz Libią. Podpisane są także umowy z USA i Kanadą - oczekują na ratyfikację.

1. Była Jugosławia

Umowa z 16 stycznia 1958 r. między rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a rządem Federacyjnej Ludowej Republiki Jugosławii o ubezpieczeniu społecznym wiąże wszystkie kraje, które powstały po rozpadzie byłej Jugosławii, a więc Chorwację, Serbię, Czarnogórę, Bośnię i Hercegowinę. Słowenia jest członkiem UE - stosuje się więc prawo wspólnotowe, natomiast z Macedonią - od 1 lipca 2007 r. obowiązuje odrębna umowa.

Według tej umowy pracownicy objęci są ubezpieczeniem społecznym tego państwa, na którego obszarze wykonywane jest zatrudnienie lub działalność, miarodajne dla ubezpieczenia.

Od tej zasady ustalono następujące wyjątki:
- pracownicy przedsiębiorstw publicznej komunikacji lądowej, powietrznej i wodnej jednej umawiającej się strony, wysłani w celu przejściowego lub stałego zatrudnienia na obszar drugiej umawiającej się strony, oraz pracownicy wysłani przez inne przedsiębiorstwa, mające swą siedzibę na obszarze jednej umawiającej się strony, w celu przejściowego zatrudnienia na obszarze drugiej umawiającej się strony, objęci są ubezpieczeniem społecznym tej umawiającej się strony, na której obszarze przedsiębiorstwo ma swą siedzibę,
- pracownicy przedstawicielstw dyplomatycznych i konsularnych oraz osoby u nich zatrudnione objęci są ubezpieczeniem społecznym tej umawiającej się strony, na której obszarze mają swoje stałe miejsce zamieszkania. Stosuje się to również do pracowników państwowych i pracowników innych publiczno-prawnych instytucji i organizacji jednej umawiające się strony, zatrudnionych na obszarze drugiej umawiającej się strony,
- załoga statku objęta jest ubezpieczeniem społecznym tej umawiającej się strony, pod której banderą pływa.

Możliwe jest oczywiście ustalenie innych wyjątków lub też uzgodnienie, że przewidziane wyżej wyjątki nie będą miały zastosowania w ogóle lub w poszczególnych przypadkach.

2. Macedonia

Od 1 lipca 2007 r. obowiązuje nowa umowa z 6 kwietnia 2006 r. o zabezpieczeniu społecznym (Dz.U. z 2007 r. nr 229, poz. 1686) która stanowi, że pracownik podlega ubezpieczeniom w tym kraju, w którym wykonuje pracę.

Natomiast pracownik, który jest zatrudniony przez przedsiębiorstwo mające siedzibę na terytorium Macedonii, zostanie wysłany na terytorium Polski w celu wykonywania pracy na rachunek macedońskiego przedsiębiorstwa, podlega przepisom prawnym macedońskim pod warunkiem, że przewidywany okres pracy nie przekracza 24 miesięcy.

Jeżeli czas trwania tego zatrudnienia przedłuży się ponad 24 miesiące, można je przedłużyć na okres najwyżej 24 miesięcy pod warunkiem, że polska instytucja wyrazi na to zgodę.

Pracownik wykonujący jednocześnie pracę na terytorium Polski i Macedonii podlega przepisom prawnym tego kraju, w którym ma miejsce zamieszkania.

3. Libia

Umowa z 2 grudnia 1985 r. między Polską Rzeczpospolitą Ludową a Libijską Arabską Dżamahiriją Ludowo-Socjalistyczną o ubezpieczeniu społecznym obowiązuje nadal, choć obecnie nie ma właściwie zastosowania w praktyce.

Pracownicy stali podlegają przepisom prawnym państwa zatrudnienia tylko w zakresie opieki społecznej i opieki lekarskiej, w związku z czym opłacane są z tego tytułu odpowiednie składki; pracownicy stali są wyłączeni z ubezpieczenia emerytalno-rentowego. Pracownikom stałym oraz członkom ich rodzin nie przysługują w stosunku do właściwych władz i właściwych instytucji Państwa zatrudnienia roszczenia z tytułu ubezpieczenia emerytalno-rentowego.

„Pracownik stały” w rozumieniu tej umowy to obywatel jednego z krajów - Polski lub Libii, wysłany przez swego pracodawcę do pracy na terytorium drugiego kraju i wynagradzany przez tego pracodawcę.

Zatem libijscy pracownicy oddelegowani do pracy w Polsce podlegają polskim przepisom tylko w zakresie ubezpieczeń dających im prawo do świadczeń zdrowotnych.

Cudzoziemcy pochodzący w krajów trzecich

Do cudzoziemców pracujących w Polsce, którzy pochodzą z innych krajów niż UE/EOG oraz wymienione wyżej, z którymi Polska podpisała umowy, stosuje się wyłącznie polskie prawo wewnętrzne.

W praktyce oznacza to, że cudzoziemiec z takiego kraju, który:
- zatrudniony jest w polskiej firmie na umowę o pracę,
- jest zatrudniony na podstawie umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (np. kontrakt menedżerski),
podlega ubezpieczeniom w Polsce, na zasadach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych i ubezpieczeniu zdrowotnym.

Pracownicy oddelegowani do Polski z innych krajów niż UE/EOG i tzw. krajów umownych

Podkreślmy, że ubezpieczeniom społecznym w Polsce podlegają tylko ci cudzoziemcy, których z polskim podmiotem łączy umowa rodząca obowiązek ubezpieczeń (np. umowa o pracę czy umowa zlecenia).

Dlatego też pracownicy oddelegowani przez pracodawcę spoza UE/EOG (np. z Ukrainy, Chin itd.), którzy wykonują pracę w Polsce na podstawie polecenia wydanego przez swojego zagranicznego pracodawcę, bez dodatkowej umowy z polskim podmiotem, nie podlegają ubezpieczeniom w Polsce. Brak jest w tym przypadku tytułu do tych ubezpieczeń, czyli właśnie np. umowy o pracę z polską firmą.

Podleganie ubezpieczeniom społecznym cudzoziemców zatrudnionych w Polsce

Na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy systemowej wszystkie osoby, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. pracownikami, zleceniobiorcami, prowadzącymi pozarolniczą działalność, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym.

Podkreślmy jeszcze raz, że dla objęcia tymi ubezpieczeniami istotny jest:
- fakt zawarcia z polskim podmiotem np. stosunku pracy czy innej umowy rodzącej zgodnie z przepisami obowiązek ubezpieczeń społecznych oraz
- wykonywanie pracy w ramach tych umów na obszarze Polski.

Polskim przepisom o ubezpieczeniach społecznych nie podlegają cudzoziemcy zatrudnieni wprawdzie przez polskie podmioty, których miejsce wykonywania pracy określono poza granicami Polski.

Jeśli bowiem miejsce pracy zostało określone za granicą i tam praca jest wykonywana, to zatrudniony cudzoziemiec nie jest pracownikiem na obszarze Polski, w rozumieniu art. 6 ustawy systemowej.

Elementem zasadniczym, decydującym o objęciu polskimi ubezpieczeniami społecznymi, jest bowiem miejsce wykonywania pracy, nawet jeśli do zawarcia umowy doszło w siedzibie pracodawcy na terenie Polski.

Ubezpieczenie zdrowotne cudzoziemców pracujących w Polsce

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznychstanowi, że ubezpieczonymi w Funduszu są:
1) osoby posiadające obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego EOG,
2) osoby nieposiadające obywatelstwa państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego EOG przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy pobytowej w celu wykonywania pracy, zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, zezwolenia na osiedlenie się, zgody na pobyt tolerowany lub posiadające status uchodźcy nadany w Rzeczypospolitej Polskiej albo korzystające z ochrony czasowej na jej terytorium,
3) osoby nieposiadające obywatelstwa państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego EOG, legalnie zamieszkujące na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego UE/EOG,
jeżeli podlegają zgodnie z art. 66 obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego albo ubezpieczają się dobrowolnie na zasadach określonych w art. 68;
4) osoby posiadające obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego EOG niezamieszkujące na terytorium państwa członkowskiego UE/EOG, jeżeli podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i są objęte:
a) ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi na podstawie przepisów ustawy z dnia o systemie ubezpieczeń społecznych,
b) ubezpieczeniem społecznym rolników na podstawie przepisów ustawy z dnia o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają więc osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są m.in. pracownikami w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych czy osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za cudzoziemców zatrudnionych w Polsce

Oprócz składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne, za obywateli UE/EOG oraz cudzoziemców zatrudnionych w Polsce, należy opłacać składki na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Składki na Fundusz Pracy, w wysokości 2,45% podstawy wymiaru, na podstawie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, obliczane są od kwot stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, nie niższej od minimalnego wynagrodzenia, bez stosowania ograniczenia do 30-krotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy.

Obowiązek sfinansowania i opłacenia tej składki spoczywa na pracodawcy.

Natomiast składki na FRŚP wynoszą 0,10% podstawy wymiaru. Podstawę wymiaru składki ustala się na takich samych zasadach, jak na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, bez stosowania ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek.

Obowiązek finansowania i opłacania składek na FGŚP obciąża pracodawców.

Zasady oraz tryb opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za cudzoziemców

Każdy cudzoziemiec, który na obszarze Polski posiada tytuł uzasadniający objęcie ubezpieczeniami społecznymi i jednocześnie prawo wspólnotowe lub umowa międzynarodowa nie wyklucza zastosowania polskich przepisów w tym zakresie, objęty jest polskimi ubezpieczeniami społecznymi.

Płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne za zatrudnionego w Polsce cudzoziemca jest jego polski pracodawca, o ile podpisał z nim umowę o pracę.

Jeśli natomiast cudzoziemiec wykonuje tu pracę na rzecz swojego pracodawcy mającego siedzibę na terenie któregoś z krajów UE/EOG, wówczas to ten pracodawca zobowiązany jest do pełnienia roli płatnika składek obowiązków na polskie ubezpieczenia społeczne.

Do obowiązków pracodawcy, jako płatnika składek, należy:
- zgłoszenie pracownika do ubezpieczeń,
- ustalenie, pobranie, rozliczenie oraz odprowadzenie składek do ZUS.

Zgłoszenie pracownika - cudzoziemca do ubezpieczeń następuje na formularzu zgłoszeniowym ZUS ZUA z kodem tytułu ubezpieczenia właściwym dla pracownika.

Dodajmy w tym miejscu ważną uwagę dotyczącą numerów identyfikacyjnych NIP i PESEL dla cudzoziemców zatrudnionych w Polsce, gdyż jak wiadomo te dane są istotne przy zgłoszeniu do ubezpieczeń i rozliczaniu składek.

Jak bowiem wiadomo, we wszystkich dokumentach związanych z ubezpieczeniami społecznymi należy podawać PESEL i NIP, a w razie, gdy ubezpieczonemu nie nadano tych numerów lub jednego z nich - serię i numer dowodu osobistego lub paszportu.

Jeżeli cudzoziemcy nie posiadają takich numerów identyfikacyjnych, to w zgłoszeniu do ubezpieczeń, na formularzu ZUS ZUA, w bloku III dotyczącym danych identyfikacyjnych osoby zgłaszanej do ubezpieczeń - w przypadku braku PESEL i NIP - powinny zostać wpisane seria i numer paszportu.

Jeśli seria i numer paszportu są dłuższe niż liczba przewidzianych pól, należy wykazywać sekwencję składającą się z serii i kolejnych cyfr, które mieszczą się w przeznaczonych do tego polach.

Stosownie do przepisów ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.) PESEL nadaje się m.in. cudzoziemcom zameldowanym w Polsce na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące oraz obywatelom polskim i cudzoziemcom, którzy podlegają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Podstawa wymiaru składek

Podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wszystkich pracowników, więc również cudzoziemców, jest przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany u pracodawcy z tytułu pozostawania w ramach stosunku pracy. Obowiązują również wyłączenia, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1-32 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Przychodem ze stosunku pracy są wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężna świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń.

Rodzaje składek

Po ustaleniu podstawy wymiaru składek pracodawca dokonuje następnie pobrania, rozliczenia oraz odprowadzenia należnych składek do ZUS.

Pracownik - cudzoziemiec podlega wszystkim ryzykom ubezpieczeń społecznych, tzn.:
- emerytalnemu (19,52% podstawy wymiaru) - po połowie finansowana przez płatnika i ubezpieczonego,
- rentowym (6%) - 1,5% finansuje pracownik, a 4,5% pracodawca,
- chorobowemu (2,45%) - w całości finansuje pracownik i
wypadkowemu (stopa procentowa składki jest zróżnicowana u poszczególnych pracodawców pracodawców, finansuje ją pracodawca).

Za pracowników opłacane są również składki na:
- ubezpieczenie zdrowotne - 9%,
- Fundusz Pracy w wysokości 2,45% (o ile osiągają miesięczny przychód co najmniej minimalnego wynagrodzenia) oraz
- Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w wysokości 0,10% (jeśli pracodawca jest zobowiązany do opłacania tej składki).

Rozliczanie składek

Opłacane za pracowników składki rozliczane są w dokumentach rozliczeniowych:
- imiennych raportach miesięcznych ZUS RCA, ZUS RSA oraz
- deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA.

Termin opłacania składek na ubezpieczenia społeczne pracowników pochodzących zarówno z krajów UE/EOG, jak i innych krajów jest taki sam, jak dla polskich pracowników, tzn. 15. dzień następnego miesiąca - w przypadku pozostałych pracodawców.

Opłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne

Podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne cudzoziemców będących w Polsce pracownikami jest przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych osiągany z tytułu pozostawania w stosunku pracy, bez uwzględniania:
- wyłączeń wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną oraz
- ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek do 30-krotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy.

Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pomniejsza się o kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe, potrąconych przez pracodawcę ze środków pracownika, zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Składki na ubezpieczenie zdrowotne pracowników wynoszą 9% podstawy wymiaru składki, przy czym 7,75% tej składki jest częścią zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Jeśli jednak cudzoziemiec opłacający składkę na ubezpieczenie zdrowotne nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (np. ze względu na zwolnienie podmiotowe na podstawie umowy międzynarodowej), to brak jest tym samym możliwości kompensaty tej składki i w konsekwencji nie ma możliwości obniżenia naliczonej składki do wysokości zaliczki na podatek. Nie wpływa to jednak na obowiązek opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Zatem, za cudzoziemca podlegającego obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu, ale zwolnionemu z opłacania podatku dochodowego należy odprowadzać składki na ubezpieczenie zdrowotne w pełnej wysokości.

Podstawa prawna: art. 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.),
art. 3, art. 66 ustawy z ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. nr 210, poz. 2135 ze zm.),
art. 14 i 17 rozporządzenia nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie,
art. 7 i 8 umowy polsko-macedońskiej z 6 kwietnia 2006 r. o zabezpieczeniu społecznym (Dz.U. z 2007 r. nr 229, poz. 1686),
art. 2 i 3 umowy polsko-jugosłowiańskiej z 16 stycznia 1958 r. o ubezpieczeniu społecznym (Dz.U. z 1959 r. nr 19, poz. 114 ze zm.),
umowa polsko-libijska z 2 grudnia 1985 r. o ubezpieczeniu społecznym (Dz.U. z 1987 r. nr 13, poz. 78).

Tekst opublikowany: 25 sierpnia 2008 r.

Porady o zbliżonej tematyce

Nie jesteś jeszcze użytkownikiem konta Premium Portalu FK?

Tylko w Portalu FK:

  • filmy szkoleniowe dotyczące najbardziej popularnych tematów w księgowości (np.: podatków dochodowych, VAT, rachunkowości), prowadzone przez uznanych ekspertów.
  • informacje o planowanych i aktualnych zmianach przepisów księgowo-podatkowych,
  • wiarygodne interpretacje zmian przygotowane przez zaufanych ekspertów,
  • możliwość indywidualnej konsultacji z ekspertem,
  • mnóstwo wzorów dokumentów, m.in.: deklaracje i formularze do ZUS i dokumenty związane z kontrolą Urzędu Skarbowego.

Strona używa plików cookies.

Kliknij tutaj, żeby dowiedzieć się jaki jest cel używania cookies oraz jak zmienić ustawienia cookie w przeglądarce.
Korzystając ze strony użytkownik wyraża zgodę na używanie plików cookies, zgodnie z bieżącymi ustawieniami przeglądarki.