Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 ze zm.) określa krąg podmiotów, które zobowiązane są do prowadzenia ksiąg rachunkowych zgodnie z zawartymi w niej postanowieniami. Należy pamiętać, że jeżeli przychód rozliczanej przez Ciebie jednostki w 2009 r. przekroczył kwotę 5.067.120 zł to w 2010 r. musisz prowadzić księgi rachunkowe. Sprawdź, jakie masz w związku z tym obowiązki.
Podmioty zobowiązane do prowadzenia ksiąg rachunkowych zgodnie z regulacjami zawartymi w ustawie z 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 ze zm.) można podzielić na dwie grupy:
- Podmioty, które z uwagi na posiadaną formę prawną, bez względu na wielkość przychodów od początku zobowiązane są do prowadzenia ksiąg rachunkowych.
- Podmioty, które rozpoczynając działalność mogą wybrać rozliczanie się w oparciu o uproszczone formy, np. książka przychodów i rozchodów, jednak po przekroczeniu pewnego pułapu obrotów zobowiązane są do rozpoczęcia ewidencji na podstawie ksiąg rachunkowych.
- osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą,
- spółki cywilne osób fizycznych,
- spółki jawne osób fizycznych,
- spółki partnerskie,
- spółdzielnie socjalne.
PRZYKŁAD
ABCD Spółka jawna w 2009 r. osiągnęła następujące przychody:
Wartość przychodu, który powoduje obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych od 1 stycznia 2010 r. wynosi 5.068.500 zł. Nie zostały tutaj uwzględniaone wartości przychodu z odszkodowania, ponieważ są to przychody operacyjne nie uwzględnione w definicji przychodów objętych limitem. Oznacza to, że podmiot ten jest zobowiązany do prowadzenia ksiąg rachunkowych od 1 stycznia 2010 r.
- sprzedaż towarów netto: 3.000.000 zł
- sprzedaż wyrobów gotowych netto: 2.060.000 zł
- odsetki od środków na rachunku bankowym, lokat oraz od kontrahentów: 8.500 zł
- wartość odszkodowania związanego z wypadkiem komunikacyjnym (powypadkowa naprawa auta pokryta środkami z ubezpieczenia): 10.000 zł
Wartość przychodu, który powoduje obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych od 1 stycznia 2010 r. wynosi 5.068.500 zł. Nie zostały tutaj uwzględniaone wartości przychodu z odszkodowania, ponieważ są to przychody operacyjne nie uwzględnione w definicji przychodów objętych limitem. Oznacza to, że podmiot ten jest zobowiązany do prowadzenia ksiąg rachunkowych od 1 stycznia 2010 r.
| Średni kurs euro ogłoszony przez NBP na 30 września 2009 r. według tabeli nr 191/A/NBP/2009 wyniósł 4,2226 zł/euro. Limit przychodu, którego osiągnięcie skutkuje powstaniem w 2010 r. obowiązku rozliczania się w oparciu o pełne księgi wynosi 1.200.000 x 4,2226 = 5.067.120 zł. |
Jeżeli wartość przychodów za 2009 r. przekroczyła kwotę 5.067.120 zł wówczas pod datą
1 stycznia 2010 r. należy otworzyć księgi rachunkowe i od tego dnia prowadzić dokumentację w oparciu o te właśnie księgi. Podmiot, który limitu obrotów nie przekroczył może fakultatywnie podjąć decyzję o prowadzeniu od 1 stycznia 2010 r. swojej ewidencji w oparciu o księgi rachunkowe. Okoliczność rozpoczęcia prowadzenia ewidencji w oparciu o księgi rachunkowe powinna być przedmiotem informacji złożonej do urzędu skarbowego.
1 stycznia 2010 r. należy otworzyć księgi rachunkowe i od tego dnia prowadzić dokumentację w oparciu o te właśnie księgi. Podmiot, który limitu obrotów nie przekroczył może fakultatywnie podjąć decyzję o prowadzeniu od 1 stycznia 2010 r. swojej ewidencji w oparciu o księgi rachunkowe. Okoliczność rozpoczęcia prowadzenia ewidencji w oparciu o księgi rachunkowe powinna być przedmiotem informacji złożonej do urzędu skarbowego.
Kiedy należy sporządzić inwentarz?
Jednostka, która wcześniej nie prowadziła ewidencji w oparciu o księgi rachunkowe zobowiązana jest na dzień otwarcia ksiąg sporządzić dokument zwany inwentarzem, jego zapisy potwierdzone powinny być inwentaryzacją. Dane zawarte w tym dokumencie powinny zostać umieszczone następnie w bilansie otwarcia.
Dane jakie należy uwzględnić w inwentarzu to wszystkie składniki majątku podmiotu gospodarczego oraz źródła ich finansowania czyli aktywa i pasywa.
PRZYKŁAD
Przykład inwentarza wraz z ujęciem go w bilansie otwarcia:
Środki trwałe - ujęte na podstawie inwentaryzacji i ewidencji środków trwałych prowadzonej zgodnie z zasadami dotyczącymi książki przychodów i rozchodów:
Należności:
Środki w kasie, ustalone na podstawie inwentaryzacji: 2.000 zł
Zobowiązania:
Inwentarz według stanu na 31 grudnia 2009 r.
Wprowadzenie powyższych danych na konta księgowe dokumentem „PK” pod datą 1 stycznia 2010 r.
Środki trwałe - ujęte na podstawie inwentaryzacji i ewidencji środków trwałych prowadzonej zgodnie z zasadami dotyczącymi książki przychodów i rozchodów:
- Wartość początkowa środków trwałych 100.000 zł
- Dotychczasowe umorzenie środków trwałych 20.000 zł
Należności:
- z tytułu dostaw i usług ustalone na podstawie uzgodnień z kontrahentami: 35.000 zł
- kwota podatku VAT wykazana do zwrotu na rachunek bankowy w deklaracji VAT-7: 12.000 zł
Środki w kasie, ustalone na podstawie inwentaryzacji: 2.000 zł
Zobowiązania:
- z tytułu dostaw i usług na podstawie wystawionych faktur: 26.000 zł
- z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, FP i FGŚP, zgodnie ze złożoną deklaracją DRA: 3.500 zł
- z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń PIT-4 i PIT-8A: 1.000 zł
- z tytułu wynagrodzeń, według listy płac: 7.000 zł
- kredyt bankowych, zgodnie z danymi potwierdzonymi na wyciągu bankowym 5.000 zł
Inwentarz według stanu na 31 grudnia 2009 r.
Aktywa | Pasywa | ||
Pozycja | Kwota | Pozycja | Kwota |
1. Środki trwałe | 80.000 | 1. Kapitał właściciela | 142.500 |
- wartość początkowa | 100.000 | 2. Zobowiązania: | 42.500 |
- dotychczasowe umorzenie | 20.000 | - tytułu dostaw i usług | 26.000 |
2. Towary | 50.000 | - z tytułu składek ZUS | 3.500 |
3. Należności: | 47.000 | - z tytułu zaliczek na podatek dochodowy | 1.000 |
- z tytułu dostaw i usług | 35.000 | - z tytułu wynagrodzeń | 7.000 |
- należności z tytułu VAT | 12.000 | - kredyt bankowy | 5.000 |
4. Środki a rachunku bankowym | 6.000 | ||
5. Środki w kasie | 2.000 | ||
RAZEM AKTYWA | 185.000 | RAZEM PASYWA | 185.000 |
Wprowadzenie powyższych danych na konta księgowe dokumentem „PK” pod datą 1 stycznia 2010 r.
Treść operacji | Konto | Kwota Wn | Kwota Ma |
Wprowadzenie bilansu otwarcia na podstawie inwentarza | |||
1. Wartość początkowa środków trwałych | 010 | 100.000 | |
2. Dotychczasowe umorzenie | 070 | 20.000 | |
3. Towary | 330 | 50.000 | |
4. Należności z tytułu dostaw i usług | 201 | 35.000 | |
5. Należności z tytułu VAT | 220-1 | 12.000 | |
6. Środki na rachunku bankowym | 130 | 6.000 | |
7. Środki w kasie | 100 | 2.000 | |
8. Kapitał właściciela | 800 | 142.500 | |
9. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług | 202 | 26.000 | |
10. Zobowiązania z tytułu składek ZUS | 220-2 | 3.500 | |
11. Zobowiązania z tytułu zaliczek na podatek dochodowy | 220-3 | 1.000 | |
12. Zobowiązania z tytułu wynagrodzeń | 230 | 7.000 | |
13. Kredyt bankowy | 260 | 5.000 | |
SUMA | 205.000,00 | 205.000,00 |
Podstawa prawna: - art. 2, art.19 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 ze zm.).
